{"id":730,"date":"2019-02-09T11:31:07","date_gmt":"2019-02-09T10:31:07","guid":{"rendered":"http:\/\/redaktori.com\/?p=730"},"modified":"2019-02-09T11:31:07","modified_gmt":"2019-02-09T10:31:07","slug":"muri-lakuriq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730","title":{"rendered":"Muri lakuriq"},"content":{"rendered":"<p><strong>Barriera q\u00eb duhet t\u00eb ndaj\u00eb Shtetet e Bashkuara nga Meksika nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shpikje e Donald Trump. Ka nj\u00eb list\u00eb t\u00eb gjat\u00eb president\u00ebsh, nga Nixon deri tek Obama, q\u00eb ka vendosur t\u2019i ndaj\u00eb fizikisht t\u00eb dyja vendet, duke ia b\u00ebr\u00eb jet\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe emigracionit klandestin. Nj\u00eb plag\u00eb kjo e fundit q\u00eb ka gjetur p\u00ebrkrahje t\u00eb madhe tek president\u00ebt m\u00eb liberal si krah pune me kosto t\u00eb ul\u00ebt, p\u00ebr t\u2019u luftuar m\u00eb pas q\u00eb t\u2019i b\u00ebj\u00eb qejfin opinionit publik<\/strong><\/p>\n<p>Kufiri midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Meksik\u00ebs lindi n\u00eb vitin 1848, t\u00eb nes\u00ebrmen e Traktatit Guadalupe Hidalgo, q\u00eb i dha Uashingtonit nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb territorit: shtetet aktuale t\u00eb California, Arizona, Nevada e Utah, si edhe pjes\u00eb t\u00eb Colorado, New Mexico e Wyoming dhe fiksoi Rio Grande si kufi midis Texas dhe Meksik\u00ebs n\u00eb shk\u00ebmbim t\u00eb vet\u00ebm 15 milion dollar\u00ebve p\u00ebr reparacione lufte. [\u2026] N\u00eb vitin 1910 revolucioni meksikan shkaktoi nj\u00eb fenomen t\u00eb madh migrues drejt veriut me miratimin e heshtur t\u00eb vet\u00eb Presidentit Woodrow Wilson, q\u00eb e mendonte si themelor faktin e t\u00eb qenit krah pune. Policia kufitare do t\u00eb krijohej n\u00eb vitin 1924. P\u00ebrjashto disa episode t\u00eb dhunshme n\u00eb fillimet e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, q\u00eb shkaktuan eksode t\u00eb m\u00ebtejshme drejt veriut, qysh at\u00ebhere e prapa, kufiri nuk \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb m\u00eb n\u00eb diskutim, nd\u00ebrsa identiteti i territoreve t\u00eb fituara ka mbetur heterogjen. M\u00eb pas, kriza e vitit 1929 i shtyu Shtetet e Bashkuara q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb viz\u00eb dhe, p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb caktuar, pati nj\u00eb p\u00ebrmbysje t\u00eb tendenc\u00ebs, me shum\u00eb pun\u00ebtor\u00eb meksikan\u00eb q\u00eb ktheheshin mbrapsht. P\u00ebrtej tensioneve t\u00eb tjera midis dy vendeve, si ajo e detyruar nga kriza e naft\u00ebs kur L\u00e1zaro C\u00e1rdenas del R\u00edo filloi n\u00eb vitin 1938 shtet\u00ebzimin e vendburimeve, gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore do t\u00eb ndodhnin riatdhesime t\u00eb tjera. S\u00ebrish ndryshoi kahja e l\u00ebvizjes, shum\u00eb pun\u00ebtor\u00eb meksikan\u00eb do t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsonin ata q\u00eb qen\u00eb t\u00eb impenjuar n\u00eb luft\u00eb, por nj\u00eb rritje serioze e migrimeve do t\u00eb fillonte n\u00eb vitet \u201960, kur u parashikuar pun\u00ebsimi i kontrolluar dhe rregullimi i personalit meksikan n\u00eb sektorin bujq\u00ebsor, jo pa nj\u00eb seri t\u00eb gjat\u00eb pengesash.<\/p>\n<p>N\u00eb realitet, qysh nga vitet \u201970 politikat kufitare jan\u00eb intensifikuar me titul t\u00eb ndrysh\u00ebm, ku fillimisht jan\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar ndaj luft\u00ebs kund\u00ebr trafikut t\u00eb drog\u00ebs (problem deri m\u00eb tani i pazgjidhur). Kurse n\u00eb vitet e m\u00ebvonshme kemi v\u00ebmendjen ndaj shitjes s\u00eb paligjshme t\u00eb arm\u00ebve dhe trafikimit t\u00eb qenieve njer\u00ebzore. Dy vjet pas vrasjes s\u00eb Presidentit Kennedy q\u00eb e kishte kund\u00ebrshtuar, pasuesi i tij Lyndon Johnson firmosi n\u00eb vitin 1965, n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e Statuj\u00ebs s\u00eb Liris\u00eb, Immigration and Nationality Act (INA), nj\u00eb ligj, q\u00eb megjith\u00ebse ruante nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb mbyllur hyrjesh p\u00ebr vend me nj\u00eb tavan maksimal prej 290000 nj\u00ebsish\u00eb, krijoi kategori vizash mbi baz\u00ebn e aft\u00ebsive dhe t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve familjare; mbeteshin k\u00ebshtu disa difekte: disa emigrant\u00eb \u00abspecial\u00eb\u00bb dhe familjar\u00ebt m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb nuk qen\u00eb subjekt i kufizimeve t\u00eb tilla. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, u fut nj\u00eb limit tjet\u00ebr n\u00eb limitin prej 170000 lejesh t\u00eb destinuara p\u00ebr vendet e Lindjes dhe t\u00eb Afrik\u00ebs, p\u00ebrfshi Europ\u00ebn. Numri i meksikan\u00ebve t\u00eb hyr\u00eb ilegalisht do t\u00eb rritej. [\u2026] N\u00eb fundin e viteve \u201960, edhe pse p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, Nixon vuri n\u00eb zbatim Operacionin \u201cIntercept\u201d, nj\u00eb prej kthesave t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb k\u00ebsaj ndodhie t\u00eb gjat\u00eb q\u00eb do t\u00eb shikoj\u00eb t\u00eb lind\u00eb nj\u00eb barrier\u00eb n\u00eb jug t\u00eb vendit. Trafiku i drog\u00ebs b\u00ebri q\u00eb t\u00eb merreshin masa sigurie t\u00eb paprecedent. Kufiri u rrethua pik\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb tentuar t\u00eb reduktohej n\u00eb maksimum sasia masive e marihuan\u00ebs q\u00eb nga Meksika hynte n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Uashingtoni akuzonte fqinj\u00ebt e tij se nuk po bashk\u00ebpunonin mjaftuesh\u00ebm n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr krimit. P\u00ebrpjekja e administrat\u00ebs amerikane qe e madhe, survejimi kryhej si me tok\u00eb, ashtu edhe n\u00ebp\u00ebrmjet ajrit. N\u00eb shtatorin e 1969 e p\u00ebrditshmja \u00abNew York Times\u00bb foli gjer\u00ebsisht: \u00abOperacioni \u201cIntercept\u201d p\u00ebrdor rreth 2000 agjent\u00eb t\u00eb Bureau of Customs and Immigration and Naturalization Service. K\u00ebta njer\u00ebz punojn\u00eb 24 or\u00eb n\u00eb 24 or\u00eb: nga Paq\u00ebsori n\u00eb Gjirin e Meksik\u00ebs dhe, vet\u00ebm jav\u00ebn e par\u00eb e miratimit t\u00eb mas\u00ebs, kan\u00eb ndaluar tashm\u00eb thuajse 2 milion e gjysm\u00eb qytetar\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, t\u00eb gatsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb kalonin 32 postbolloqet e ngritura p\u00ebrgjat\u00eb kufirit\u00bb. Fal\u00eb ankesave t\u00eb shum\u00eb udh\u00ebtar\u00ebve q\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar kufirin harxhonin shum\u00eb or\u00eb, pas 10 dit\u00ebsh kontrollet u zbut\u00ebn, ana nuk u braktis\u00ebn faktikisht asnj\u00ebher\u00eb plot\u00ebsisht. [\u2026] Shum\u00eb jan\u00eb ligje q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me Meksik\u00ebn, por ato mbi emigracionin mbesin nd\u00ebr m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebset p\u00ebr shkak t\u00eb problemeve evidente q\u00eb burojn\u00eb prej tyre.<\/p>\n<p>[\u2026] N\u00eb vitin 1994, Bill Clinton nis Operacionin \u201cGatekeeper\u201d p\u00ebr kontrollin e flukseve migratore: fondet e destinuara p\u00ebr nj\u00eb aktivitet t\u00eb till\u00eb dyfishohen n\u00eb harkun e 3 viteve. N\u00eb dyvje\u00e7arin e m\u00ebpas\u00ebn, pasojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin fat deri n\u00eb vitin 2001 me nj\u00eb rritje q\u00eb duket se nuk arrin t\u2019i vendos\u00eb fjal\u00ebn fund. Clinton, q\u00eb prej nj\u00eb viti \u00ebsht\u00eb zgjedhur p\u00ebr n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb, shikon t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb fuqi NAFTA, Marr\u00ebveshja Veriamerikane p\u00ebr Shk\u00ebmbimin e Lir\u00eb. N\u00eb Chiapas shp\u00ebrthen revolta zapatise q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavullnetshme b\u00ebn t\u00eb sajat disa teori ekonomike t\u00eb \u2018900 midis t\u00eb cilave, ndoshta e fundit nga renditja kronologjike, at\u00eb t\u00eb Joseph Stiglitz. Sipas fituesit t\u00eb Nobelit p\u00ebr Ekonomin\u00eb, duke filluar nga viti 1997 si Amerika Latine, ashtu edhe Juglindja aziatike, jan\u00eb prekur nga nj\u00eb kriz\u00eb e r\u00ebnd\u00eb. Vendet e shtr\u00ebnguara q\u00eb t\u2019u p\u00ebrmbahen kritereve t\u00eb ngurta t\u00eb institucioneve nd\u00ebrkomb\u00ebtare si FMN-ja dhe Banka Bot\u00ebrore jan\u00eb p\u00ebrballur me nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb fort\u00eb ekonomike dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, sociale. Kush apo e \u00e7far\u00eb e ka shkaktuar k\u00ebshtu nj\u00eb varf\u00ebrim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb atyre vendeve t\u00eb cilave u mvishet emigracioni (edhe) klandestin? [\u2026] qysh at\u00ebhere e deri m\u00eb sot, liberalizimi i sektorit agroushqimor i ka d\u00ebmtuar ndjesh\u00ebm fshatar\u00ebt e jugut: nga kjo pik\u00ebpamje, blerja e detyruar e misrit amerikan (m\u00eb pak i kushtuesh\u00ebm se ai meksikan p\u00ebr shkak t\u00eb kapacitetit prodhues) duket ilustrues.<\/p>\n<p>[\u2026] Por treg\u00ebtia nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk e frenon Kongresin q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb s\u00ebrish ndaj emigrimit. N\u00eb vitin 1996 nj\u00eb ligj mbi emigracionin i kushton nj\u00eb seksion specific nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb barriere t\u00eb dyt\u00eb e t\u00eb tret\u00eb prej 14 miljesh n\u00eb kufi me San Diego ku nj\u00eb mur i par\u00eb ishte ngritur n\u00eb vitin 1990; buxheti i parashikuar \u00ebsht\u00eb 12 milion dollar\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb ckatuar fal\u00eb miratimit t\u00eb nj\u00eb ligji mbi emigracionin: Illegal Immigration Reform and Immigrant Responsibility Act (IIRIRA). Do t\u00eb jet\u00eb pik\u00ebrisht ky ligj q\u00eb do t\u00eb amendohet n\u00eb 2006, kur do t\u00eb mendohet t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb mur q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe e vij\u00ebs kufitare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, nga lindja n\u00eb per\u00ebndim, anipse me disa nd\u00ebrprerje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. N\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe, projekti sot \u00ebsht\u00eb realizuar, por barrierat natyrore (shkret\u00ebtira dhe lumenj) jan\u00eb nj\u00eb \u00abz\u00ebvend\u00ebsues i p\u00ebrsosur\u00bb i forcave t\u00eb rendit apo i \u00e7far\u00ebdo mase sigurie. Por pik\u00ebrisht prej faktit se jan\u00eb natyror\u00eb, k\u00ebto pengesa nuk e shuajn\u00eb sa duhet frik\u00ebn e votuesit. K\u00ebshtu, IIRIRA meriton vend n\u00eb historin\u00eb e kufirit midis Meksik\u00ebs dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara, n\u00eb seksionin 102 \u00abp\u00ebrmbushet k\u00ebshtu vullneti\u00bb i ligjv\u00ebn\u00ebsit [\u2026].<\/p>\n<p>K\u00ebshtu niset t\u2019u kushtohet v\u00ebmendje e ve\u00e7ant\u00eb masave t\u00eb siguris\u00eb, q\u00eb p\u00ebr t\u2019u zbatuar si\u00e7 duhet duhet t\u00eb shikojn\u00eb rritjen e patrullave n\u00eb kufi me parashikimin e barrierave t\u00eb m\u00ebtejshme (deri 3 t\u00eb tilla) q\u00eb i korrespondojn\u00eb qytetit t\u00eb San Diego. [\u2026] Pas Operacionit \u201cIntercept\u201d dhe afer\u00ebs El Paso, \u00ebsht\u00eb hera e tret\u00eb q\u00eb nj\u00eb projektligj vendos n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite n\u00eb raport emigracionin me nevoj\u00ebn e nj\u00eb barriere: parashikohet nj\u00eb rritje e shpenzimeve n\u00eb 3 vitet e ardhshme lidhur me kontrollin e fluksit migrator n\u00eb hyrje, disiplinohen kriteret e mospritjes s\u00eb t\u00eb huajve t\u00eb hyr\u00eb tashm\u00eb ilegalisht e t\u00eb riatdhesuar, duke i k\u00ebrkuar Presidentit hapjen e negociatave p\u00ebr nj\u00eb shk\u00ebmbim eventual t\u00eb d\u00ebnuarish, pa harruar t\u00eb reduktoj\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb emigrant\u00ebve dhe duke u mohuar atyre \u00e7do akses n\u00eb p\u00ebrkrahjen sociale. Midis gj\u00ebrave t\u00eb tjera, ligji IIRIRA disiplinon regjistrimin e student\u00ebve t\u00eb huaj n\u00eb shkoll\u00ebn publike, nd\u00ebrsa t\u00eb rriturve u ndalon aksesin n\u00eb \u00e7do program arsimor t\u00eb financuar nga shteti. Si\u00e7 duket qart\u00eb, b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr akte jo gjithmon\u00eb t\u00eb lidhur drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti me nd\u00ebrtimin e barrier\u00ebs apo n\u00eb t\u00eb cilat flitet n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb masave shum\u00eb m\u00eb t\u00eb gjera. Ligji i cituar mbi emigracionin (IIRIRA) ndoshta arrin q\u00eb t\u2019i qet\u00ebsoj\u00eb shpirt\u00ebrat p\u00ebr rreth 5 vjet, duke par\u00eb se gjith\u00e7ka duket se fillon t\u00eb hesht\u00eb tashm\u00eb n\u00eb korridoret e Capital Hill. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr u kushtohen jasht\u00ebzakonisht shum\u00eb fjal\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs q\u00eb absolutisht duhet t\u00eb luftohet me \u00e7do mjet.<\/p>\n<p>[\u2026] Deri n\u00eb vitin 2001 nuk thuhet m\u00eb asgj\u00eb lidhur me kufirin n\u00eb aktet kongresuale, por m\u00eb pas vjen viti i Kullave Binjake, i 11 shtatorit (nj\u00eb prej atyre datave q\u00eb kan\u00eb ndar\u00eb historin\u00eb) dhe i USA Patriot Act me t\u00eb cilin Kongresi u p\u00ebrgjigjet akteve terroriste duke ashp\u00ebrsuar kontrollet, pse jo edhe praktikat e nevojshme p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb viz\u00eb hyr\u00ebse n\u00eb vend. Deri kufiri verior duhet t\u00eb kontrollohet m\u00eb shum\u00eb, nd\u00ebrsa p\u00ebr Meksik\u00ebn, n\u00eb rastin konkret, akoma nuk flitet. R\u00ebnia e Kullave Binjake ka efekte m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme se NAFTA q\u00eb i p\u00ebrkasin vitit 1994: shk\u00ebmbimet ekonomike, q\u00eb natyrisht p\u00ebrfshinin edhe Kanadan\u00eb, kishin arritur pjes\u00ebrisht q\u00eb t\u00eb fitonin avantazh ndaj problematikave t\u00eb tjera, midis t\u00eb cilave trafiku i paligjsh\u00ebm i drog\u00ebs dhe emigracioni; pastaj shtohet pashmangshm\u00ebrisht guri i r\u00ebnd\u00eb i terrorizmit. N\u00eb vitin 2002 nj\u00eb kufizim i m\u00ebtejsh\u00ebm p\u00ebr vizat prek edhe raportet me t\u00eb dyja vendet kufitare: Kanadan\u00eb dhe Meksik\u00ebn. P\u00ebrcaktohet q\u00eb vizitor\u00ebt \u00abvullnetarisht\u00bb duhet t\u00eb pranojn\u00eb nj\u00eb procedur\u00eb sigurie p\u00ebr t\u2019i mund\u00ebsuar Departamentit t\u00eb Shtetit dhe Sh\u00ebrbimit t\u00eb Emigracionit t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb se cil\u00ebt t\u00eb huaj mund t\u00eb ken\u00eb akses n\u00eb vend dhe se e nj\u00ebjta mas\u00eb duhet t\u2019u aplikohet edhe \u00abfqinj\u00ebve\u00bb, si edhe \u00abaeroporteve t\u00eb tyre nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u00bb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb (kuazi)pushim i sovranitetit. Jemi akoma 4 vite larg nga 2006 kur muri \u00abm\u00eb s\u00eb fundi\u00bb do t\u00eb mendohet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkuar t\u00eb gjith\u00eb kufirin dhe jo vet\u00ebm t\u00eb disa pjes\u00ebve t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb tij si\u00e7 kishte ndodhur deri m\u00eb at\u00ebhere. \u00cbsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb vit pas sulmeve t\u00eb 11 shtatorit q\u00eb Presidenti Bush vendos t\u00eb lidh\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebpunim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb me homologun e tij meksikan Vicente Fox n\u00ebp\u00ebrmjet U.S. \u2013 Mexico Border Partnership Agreement, nj\u00eb marr\u00ebveshje me 22 pika q\u00eb rregullon aspektet ky\u00e7e e kalimit t\u00eb kufirit midis: menaxhimit dhe mbrojtjes s\u00eb infrastrukturave, kalimit t\u00eb qenieve njer\u00ebzore dhe, s\u00eb fundi, t\u00eb mallrave. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb projekt q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb shum\u00eb etapa dhe q\u00eb do t\u00eb njoh\u00eb amendime t\u00eb ndryshme. Duke ndjekur t\u00eb nj\u00ebjtat gjurm\u00eb, do t\u00eb inaugurohet n\u00eb vitin 2007 M\u00e9rida Initiative, nj\u00eb bashk\u00ebpunim q\u00eb do t\u00eb ndryshoj\u00eb metod\u00eb krahasuar me vitet e m\u00ebparshme dhe q\u00eb do t\u2019i shikoj\u00eb autoritetet e t\u00eb dyja vendeve t\u00eb afrohen me hir apo me pahir pik\u00ebrisht prej pranis\u00eb s\u00eb murit. Me kalimin e koh\u00ebs q\u00ebllimi do t\u00eb b\u00ebhet ai i b\u00ebrjes m\u00eb bashk\u00ebpunuese Meksik\u00ebs, q\u00eb pak vite m\u00eb pas do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb praktik\u00eb politika m\u00eb t\u00eb forta kund\u00ebr karteleve t\u00eb drog\u00ebs n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb serie reformash normative. Edhe pse Kongresi do t\u00eb has\u00eb akoma shum\u00eb vonesa, pavar\u00ebsisht se me ngurrim, do t\u2019i pranoj\u00eb k\u00ebto masa fillestare. Financimet do t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb konsiderueshme: 1.4 miliard dollar\u00eb p\u00ebr vitin e par\u00eb dhe n\u00eb dy vitet e m\u00ebpasme 600 milion t\u00eb tjer\u00eb. Do t\u2019i takoj\u00eb Presidentit t\u00eb ri Felipe Calder\u00f3n, i zgjedhur nga viti 2006, t\u00eb demonstroj\u00eb se lufta kund\u00ebr krimit t\u00eb organizuar do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb prioritet i qeveris\u00eb s\u00eb tij. [\u2026]<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2005 \u00ebsht\u00eb miratuar tashm\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr ligj themelor p\u00ebr murin e ngritur n\u00eb kufirin jugor t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara: n\u00ebp\u00ebrmjet Real ID Act, Sekretari i Homeland Security leht\u00ebsohet n\u00eb detyrat e tij p\u00ebr ta realizuar m\u00eb shpejt barrier\u00ebn n\u00eb kufirin me Meksik\u00ebsn, pezullohen sidomos ligjet lidhur me mbrojtjen e mjedisit q\u00eb ngadal\u00ebsojn\u00eb ekzekutimin e punimeve. [\u2026] Si\u00e7 do t\u00eb shikohen, do t\u00eb lindin nj\u00eb seri kund\u00ebrshtish\u00eb juridike dhe konflikte atribuimi, jo vet\u00ebm midis qytetar\u00ebve dhe institucioneve t\u00eb ve\u00e7anta apo midis shoqatave dhe shtetit, por edhe midis High Court of Justice dhe Federal Courts. L\u00ebmshe q\u00eb n\u00eb vite do t\u2019u bashkohen t\u00eb tjer\u00eb, jo t\u00eb fundit ato t\u00eb Sanctuary States apo Sanctuary Cities, dometh\u00ebn\u00eb ato vende q\u00eb e kufizojn\u00eb q\u00ebllimisht bashk\u00ebpunimin e tyre me qeverin\u00eb qendrore n\u00eb l\u00ebmin e emigracionit, duke mos ju n\u00ebnshtruar ligjit federal. Nd\u00ebrsa vitet e trazuara t\u00eb presidenc\u00ebs Bush kalojn\u00eb t\u00eb sh\u00ebnuar nga konflikte t\u00eb reja (Afganistan e Irak), na afrohet tashm\u00eb i p\u00ebrmenduri 2006, vit n\u00eb t\u00eb cilin, fal\u00eb koordinimit t\u00eb INTERPOL-it, t\u00eb gjitha policit\u00eb e bot\u00ebs \u2013 me p\u00ebrjashtim t\u00eb Sudanit dhe Kores\u00eb s\u00eb Veriut \u2013 kan\u00eb hedhur online arkivat e tyre t\u00eb \u00e7muara. Kan\u00eb kaluar k\u00ebshtu 4 \u00abvite drit\u00eb\u00bb ose presioni demografik \u00ebsht\u00eb aq i lart\u00eb sa q\u00eb edhe databazat gjiganteske dhe marr\u00ebveshjet e r\u00ebnd\u00ebsishme treg\u00ebtare, mb\u00ebshtetjet reciproke, jan\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr t\u2019ia frenuar efektet? Ndoshta \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pyetje retorike, por q\u00eb qeverit\u00eb e bot\u00ebs akoma nuk e b\u00ebjn\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn jo aq sa duhet. Nuk \u00ebsht\u00eb i mjaftuesh\u00ebm nj\u00eb bashk\u00ebpunim m\u00eb i madh nd\u00ebrkomb\u00ebtar? Po shk\u00ebmbimi i informacioneve midis policive t\u00eb bot\u00ebs?<\/p>\n<p>Shtetet e Bashkuara duan ta kontrollojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb kufirin, por n\u00eb realitet nuk ka asnj\u00eb raport biunivok midis terrorizmit dhe aktiviteteve, anipse t\u00eb paligjshme, n\u00eb kufirin jugor t\u00eb vend. \u00cbsht\u00eb duke ardhur viti i Secure Fence Act, i d\u00ebshiruar nga Presidenti Bush dhe q\u00eb do t\u00eb votohet nga shum\u00eb parlamentar\u00eb, republikan\u00eb e demokrat\u00eb, p\u00ebrfshi Hillary Clinton e Barack Obama. Faktikisht, me shpirt bipartizan, n\u00eb vitin 2006 Bush jr. miraton fillimisht Operacionin \u201cStreamline\u201d (toleranc\u00eb zero p\u00ebr hyrje jo t\u00eb autorizuara) dhe m\u00eb pas Secure Fence Act, akti i par\u00eb n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs q\u00eb ratifikon vullnetin e ngritjes s\u00eb nj\u00eb narriere fizike. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb ligj q\u00eb synon t\u00eb forcoj\u00eb sigurin\u00eb n\u00eb kufirin me Meksik\u00ebn duke parandaluar emigracionin klandestin dhe narkotrafikun n\u00ebp\u00ebrmjet nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb barriere m\u00eb shum\u00eb se 1000 kilometra p\u00ebrgjat\u00eb kufirit. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, n\u00eb tekst autorizohet nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb i maddh barrierash t\u00eb l\u00ebvizshme, postblloqesh, dritash, duke mund\u00ebsuar edhe p\u00ebrdorimin e dron\u00ebve. Kongresi e ka financuar vepr\u00ebn me 1.2 miliard dollar\u00eb; disa theksojn\u00eb bile se kjo shum\u00eb n\u00eb realitet \u00ebsht\u00eb 4.8 miliard [\u2026].<\/p>\n<p>Fence Act miratohet me 283 \u201cpo\u201d dhe 138 \u201cjo\u201d m\u00eb 14 shtator 2006 nga Dhoma dhe m\u00eb 29 t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit muaj nga Senati me 80 \u201cpo\u201d dhe 19 \u201cjo\u201d. [\u2026] N\u00eb forcim t\u00eb vullnetit p\u00ebr t\u2019u ndar\u00eb nga fqinj\u00ebt, nj\u00eb ligj i m\u00ebtejsh\u00ebm, vet\u00ebm 4 vite m\u00eb pas, i parashikon nj\u00eb binjak n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb punimet t\u00eb vazhdojn\u00eb me ngadal\u00ebsi respektivisht asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb programur, pavar\u00ebsisht se qysh n\u00eb 2009 qen\u00eb nd\u00ebrtuar 985 kilometra n\u00eb jugper\u00ebndim t\u00eb vendit, nga California n\u00eb Texas. Gjithmon\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngadal\u00ebsuar l\u00ebvizjen e njer\u00ebzve, e lidhur kjo me disekuilibrat e globalizimit, Uashingtoni nd\u00ebrhyn me masa t\u00eb m\u00ebtejshme: n\u00ebqoft\u00ebse d\u00ebshirohet t\u00eb pun\u00ebsohen pun\u00ebtor\u00eb sezonal\u00eb n\u00eb bujq\u00ebsi, nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb program t\u00eb quajtur H2A, p\u00ebrve\u00e7se p\u00ebr t\u00eb demonstruar se nuk ka bashk\u00ebkombas t\u00eb disponuesh\u00ebm dhe se t\u00eb nj\u00ebjti nuk d\u00ebmtohen nga nj\u00eb zgjedhje e tille. E nj\u00ebjta vlen p\u00ebr rrog\u00ebtar\u00ebt jobujq\u00ebsor\u00eb, pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit e mundsh\u00ebm t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve mund t\u00eb p\u00ebrdorin programin H2B me t\u00eb nj\u00ebjtat rregulla t\u00eb cituara m\u00eb lart deri n\u00eb nj\u00eb maksimum prej 66000 burrash apo grash\u00eb n\u00eb harkun e nj\u00eb viti fiskal. N\u00eb vitin 2018, n\u00eb larg\u00ebsin\u00eb e 12 viteve, k\u00ebto ngjarje duket se jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb aktualiteti t\u00eb kaluar, por detyrues, duke par\u00eb se kilometrat e mureve t\u00eb nd\u00ebrtuar, n\u00eb rast se mblidhen, e kan\u00eb kaluar gjysm\u00ebn e perimetrit t\u00eb Tok\u00ebs. Sulmi ndaj Kullave Binjake e ka p\u00ebrshpejtuar rrjedhjen e koh\u00ebs.<\/p>\n<p>(nga libri \u201cTempo di muri\u201d i autores Veronica Arpaia)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Barriera q\u00eb duhet t\u00eb ndaj\u00eb Shtetet e Bashkuara nga Meksika nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shpikje e Donald Trump. Ka nj\u00eb list\u00eb t\u00eb gjat\u00eb president\u00ebsh, nga Nixon deri tek Obama, q\u00eb ka vendosur t\u2019i ndaj\u00eb fizikisht t\u00eb dyja vendet, duke ia b\u00ebr\u00eb jet\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe emigracionit klandestin. Nj\u00eb plag\u00eb kjo e fundit q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":731,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[6,10,14],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Muri lakuriq - Informohu qart\u00ebsisht!<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Muri lakuriq - Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Barriera q\u00eb duhet t\u00eb ndaj\u00eb Shtetet e Bashkuara nga Meksika nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shpikje e Donald Trump. Ka nj\u00eb list\u00eb t\u00eb gjat\u00eb president\u00ebsh, nga Nixon deri tek Obama, q\u00eb ka vendosur t\u2019i ndaj\u00eb fizikisht t\u00eb dyja vendet, duke ia b\u00ebr\u00eb jet\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe emigracionit klandestin. Nj\u00eb plag\u00eb kjo e fundit q\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-02-09T10:31:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"931\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"524\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730\",\"name\":\"Muri lakuriq - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg\",\"datePublished\":\"2019-02-09T10:31:07+00:00\",\"dateModified\":\"2019-02-09T10:31:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg\",\"width\":931,\"height\":524},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/redaktori.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Muri lakuriq\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"http:\/\/redaktori.com\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Muri lakuriq - Informohu qart\u00ebsisht!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Muri lakuriq - Informohu qart\u00ebsisht!","og_description":"Barriera q\u00eb duhet t\u00eb ndaj\u00eb Shtetet e Bashkuara nga Meksika nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shpikje e Donald Trump. Ka nj\u00eb list\u00eb t\u00eb gjat\u00eb president\u00ebsh, nga Nixon deri tek Obama, q\u00eb ka vendosur t\u2019i ndaj\u00eb fizikisht t\u00eb dyja vendet, duke ia b\u00ebr\u00eb jet\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe emigracionit klandestin. Nj\u00eb plag\u00eb kjo e fundit q\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730","og_site_name":"Informohu qart\u00ebsisht!","article_published_time":"2019-02-09T10:31:07+00:00","og_image":[{"width":931,"height":524,"url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"http:\/\/redaktori.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"http:\/\/redaktori.com","Est. reading time":"15 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730","url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730","name":"Muri lakuriq - Informohu qart\u00ebsisht!","isPartOf":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg","datePublished":"2019-02-09T10:31:07+00:00","dateModified":"2019-02-09T10:31:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/redaktori.com\/?p=730"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#primaryimage","url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg","contentUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg","width":931,"height":524},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=730#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/redaktori.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Muri lakuriq"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website","url":"https:\/\/redaktori.com\/","name":"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2","name":"http:\/\/redaktori.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"http:\/\/redaktori.com"}}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg","blog_post_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri-150x150.jpg",150,150,true],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",931,524,false]},"categories_names":{"6":{"name":"Aktualitet","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=6"},"10":{"name":"Histori","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=10"},"14":{"name":"Kultur\u00eb","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=14"}},"tags_names":[],"comments_number":"0","wpmagazine_modules_lite_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri-150x150.jpg",150,150,true],"cvmm-medium":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",300,169,false],"cvmm-medium-plus":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",305,172,false],"cvmm-portrait":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",400,225,false],"cvmm-medium-square":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",600,338,false],"cvmm-large":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",931,524,false],"cvmm-small":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",130,73,false],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/muri.jpg",931,524,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730"}],"collection":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=730"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":732,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730\/revisions\/732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}