Nga Seth J.Frantzman<\/p>\n
N\u00eb shekullin XX-t\u00eb, regjimet totalitare ishin n\u00eb disavantazh ndaj demokracive, pasi publiku i tyre ishte n\u00eb gjendje t\u00eb importonte materiale disidente nga demokracit\u00eb. Diktatura e kishte t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kontrollont z\u00ebrat ndryshe, apo t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnonte disident\u00ebt q\u00eb jetonin n\u00eb vende \u00a0demokratike, pasi mekanizmat e censur\u00ebs sabotoheshin nga metoda e shp\u00ebrndarjes s\u00eb informacionit.<\/p>\n
P\u00ebr shkak se demokracit\u00eb kan\u00eb prirje t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb media, nga vet\u00eb natyra e konkurrenc\u00ebs s\u00eb brendshme, diktaturat n\u00eb shekullin XX ndodheshin shpesh n\u00ebn rrethim, duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb ruanin informacionin q\u00eb hynte n\u00eb vendin e tyre. Kufijt\u00eb poroz\u00eb, val\u00ebt e radios dhe metoda t\u00eb tjera u mund\u00ebsuan njer\u00ebzve, t\u00eb m\u00ebsonin se \u00e7far\u00eb po ndodhte jasht\u00eb shteteve t\u00eb ndryshme policore, sikurse ishte Perandoria Sovjetike.<\/p>\n
N\u00eb shekullin XXI situata \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbysur. Diktatura u k\u00ebrc\u00ebnua fillimisht nga interneti. Papritmas, publiku kishte qasje n\u00eb t\u00eb gjitha llojet e informacionit. Faqet e internetit, u shfaq\u00ebn n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme. Mediat sociale, i mund\u00ebsuan njer\u00ebzve n\u00eb vende si Irani, t\u00eb komunikojn\u00eb me bot\u00ebn e jashtme.<\/p>\n
Por udh\u00ebheq\u00ebsit totalitar\u00eb, e kuptuan shpejt se potenciali m\u00eb i madh i internetit, ishte gjithashtu dob\u00ebsia e tij. N\u00ebnshtresa e but\u00eb e internetit, \u00ebsht\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb papritur online, dhe mund t\u00eb monitorohen, gjurmohen dhe t\u00eb gjenden. P\u00ebr shembull, n\u00eb vend se t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb fshehur, me libra dhe ide t\u00eb ndaluara, njer\u00ebzit jan\u00eb tashm\u00eb online, dhe idet\u00eb e tyre jan\u00eb aty, p\u00ebr t\u2019u par\u00eb nga t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n
Ajo q\u00eb i nevojitet nj\u00eb qeverie, jan\u00eb disa programe p\u00ebr t\u00eb monitoruar at\u00eb q\u00eb ata thon\u00eb, dhe pastaj nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019i gjetur ata. Por qeverit\u00eb totalitare nuk kufizohen vet\u00ebm tek p\u00ebrgjimi i njer\u00ebzve. Ata m\u00eb pas i mbyllin faqet opozitare t\u00eb internetit apo t\u00eb disident\u00ebve brenda kufijve t\u00eb tyre.<\/p>\n
Ata ndjekin penalisht botuesit dhe gazetar\u00ebt. P\u00ebr shembull, nj\u00eb raport i ri nga Komiteti p\u00ebr Mbrojtjen e Gazetar\u00ebve, tregon se n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn ka 251 gazetar\u00eb t\u00eb burgosur. Ai quan Turqin\u00eb, Kin\u00ebn, Arabin\u00eb Saudite dhe Egjiptin si burgjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n
Irani \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb nga shtyp\u00ebsit kryesor\u00eb. Sipas raporteve m\u00eb t\u00eb fundit, blogeri Vahid Sajadi Nasir, vdiq n\u00eb nj\u00eb grev\u00eb urie n\u00eb nj\u00eb burg iranian. Megjith\u00ebse mediat per\u00ebndimore, i nxjerrin n\u00eb pah k\u00ebto histori, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb revista Time q\u00eb i kushton gazetar\u00ebve \u00e7mimin \u201cpersonin e vitit\u201d, realiteti \u00ebsht\u00eb se demokracit\u00eb nuk po luftojn\u00eb kund\u00ebr regjimeve q\u00eb shtypin mendimin ndryshe.<\/p>\n
K\u00ebt\u00eb mund ta shohim n\u00eb sjelljen e gjigant\u00ebve teknologjik\u00eb, me qend\u00ebr n\u00eb Per\u00ebndim. Mediat sociale dhe gjigand\u00ebt e k\u00ebrkimit n\u00eb internet, duhej t\u2019i ndihmonin njer\u00ebzit t\u00eb nd\u00ebrvepronin n\u00eb nivel global, dhe si t\u00eb till\u00eb duhet t\u00eb kishin qen\u00eb platforma t\u00eb liris\u00eb. Por ajo q\u00eb po ndodh realisht, \u00ebsht\u00eb q\u00eb k\u00ebta gjigant\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me regjime t\u00eb ndryshme, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe burgjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb gazetar\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb menaxhuar p\u00ebrmbajtjet n\u00eb bashk\u00ebpunim me regjimet.<\/p>\n
Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i err\u00ebt, detajet e t\u00eb cilit nuk jan\u00eb zbuluar plot\u00ebsisht. Demokracit\u00eb per\u00ebndimore, t\u00eb cilat kan\u00eb p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb mbrojn\u00eb p\u00ebrmbajtjen n\u00eb mediat sociale, q\u00eb jan\u00eb botuesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb p\u00ebrmbajtjes, kan\u00eb hequr dor\u00eb nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia e tyre p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar transparenc\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebr shembull, ne nuk e dim\u00eb pse disa postime n\u00eb Facebook, nuk shihen nga njer\u00ebzit n\u00eb list\u00ebn e \u201dmiqve\u201d tuaj, apo edhe nga njer\u00ebzit q\u00eb \u201cndjekin\u201d dhe \u201cp\u00eblqejn\u00eb\u201d faqen t\u00ebnde. K\u00ebta gjigant\u00eb, kontrollojn\u00eb tani m\u00eb shum\u00eb informacione, sesa kompanit\u00eb e mediave tradicionale kan\u00eb kontrolluar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb histori.<\/p>\n
N\u00eb fakt, ata nuk bashk\u00ebpunojn\u00eb me qeverit\u00eb, dhe postimet kritike ndaj disa qeverive marrin etiketimin \u201cpolitik\u201d dhe nuk u tregohen njer\u00ebzve. Edhe n\u00ebse doni t\u00eb m\u00ebsoni rreth abuzimeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb disa vende, \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. K\u00ebshtu fitojn\u00eb regjimet totalitare.<\/p>\n
Duke p\u00ebrdorur teknologjin\u00eb e tij, ata jo vet\u00ebm i burgosin t\u00eb gjith\u00eb bloger\u00ebt dhe mendimtar\u00ebt e lir\u00eb n\u00eb vendin e tyre, por bashk\u00ebpunojn\u00eb me gjigant\u00ebt e mediave t\u00eb m\u00ebdha sociale n\u00eb Per\u00ebndim, p\u00ebr t\u00eb ndaluar ose zvog\u00ebluar kritikat kudo n\u00eb platform\u00eb.<\/p>\n
Ata gjithashtu \u201craportojn\u00eb\u201d p\u00ebr p\u00ebrdoruesit q\u00eb jan\u00eb kritik\u00eb, duke ua ndaluar atyre n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebrkesave direkte gjigantit t\u00eb medias sociale, ose duke p\u00ebrdorur nj\u00eb grup robot\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb raportuar nj\u00ebherazi t\u00eb nj\u00ebjtat profile. Gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb, lufta po zhvillohet n\u00eb internet midis regjimeve t\u00eb ndryshme dhe ushtrive t\u00eb tyre \u201cvirtuale\u201d, q\u00eb targetojn\u00eb p\u00ebrdoruesit t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb kritik\u00eb.<\/p>\n
Nuk ka thuajse asnj\u00eb reagim nga demokracit\u00eb. Qeverit\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim, nuk e kan\u00eb kuptuar se si po zhvillohet kjo luft\u00eb e re, dhe po e shp\u00ebrdorojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbuluar se si gjigant\u00ebt e mediave t\u00eb tyre sociale, jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb partnere me qeverit\u00eb e huaja p\u00ebr t\u00eb shtypur p\u00ebrmbajtjen.<\/p>\n
Ata nuk po p\u00ebrpiqen t\u00eb mbrojn\u00eb publikun nga kjo shtypje, apo t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb \u201cBill of Rights\u201d p\u00ebr p\u00ebrdorimin e internetit. P\u00ebrkundrazi, ata po lejojn\u00eb q\u00eb individ\u00ebt opozitar\u00eb t\u00eb sh\u00ebnjestrohen nj\u00eb e nga nj\u00eb. N\u00eb \u00e7do hap, po shohim se si teknologjia e re ka i mund\u00ebsuar regjimeve t\u00eb gjejn\u00eb disident\u00ebt jasht\u00eb vendit, t\u00eb p\u00ebrdorin mjete t\u00eb ndryshme p\u00ebr t\u2019i bllokuar qasjen e tyre n\u00eb mediat sociale.<\/p>\n
K\u00ebto regjime nuk mund t\u00eb ndalojn\u00eb faqe t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb internetit, q\u00eb ndodhen jasht\u00eb vendit, por ata mund ta b\u00ebjn\u00eb at\u00eb q\u00eb askush t\u00eb mos i shoh\u00eb k\u00ebto faqe interneti. Kjo \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e leht\u00eb. Ju nuk keni nevoj\u00eb t\u00eb ndaloni informacionin, n\u00ebse mund ta b\u00ebni at\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ta gjetur. Dhe kompanit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb teknologjis\u00eb u japin regjimeve totalitare mjetet p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb, qoft\u00eb drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti, n\u00ebp\u00ebrmjet partneriteteve, ose n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte, duke u lejuar regjimeve t\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb platformat e tyre.<\/p>\n
Gjigant\u00ebt e mediave sociale, jan\u00eb shpesh t\u00eb ngadalta p\u00ebr t\u00eb reaguar. Ato mund t\u00eb p\u00ebrballen me ekstremizmin n\u00eb internet, ose edhe disa lloje t\u00eb ndryshme t\u00eb nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb huaja n\u00eb zgjedhje. Por nga vet\u00eb natyra e tyre k\u00ebto kompani t\u00eb m\u00ebdha, po i pengojn\u00eb gjithashtu an\u00ebtar\u00ebt t\u00eb shohin informacionet q\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb.<\/p>\n
Ata gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb mendojn\u00eb se e din\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cm\u00eb e mira\u201d p\u00ebr p\u00ebrdoruesit, dhe u tregoj\u00eb atyre p\u00ebrmbajtjen, q\u00eb ata mendojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb \u201cm\u00eb interesante\u201d. N\u00eb fakt, po i cil\u00ebsojn\u00eb disa postime popullore si \u201cjo interesante\u201d, dhe thjesht nuk u tregojn\u00eb atyre njer\u00ebzve q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive t\u2019i japin \u201clike\u201d. Kur dikush do t\u00eb pyes\u00eb m\u00ebt\u00eb ardhmen se si ia dol\u00ebn mban\u00eb regjimet totalitare n\u00eb shekullin XXI, duhet t\u2019i thuhet se ndodhi k\u00ebshtu. Jo n\u00eb hije, por hapur.<\/p>\n
\u201cThe Jerusalem Post\u201d \u2013 Bota.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Seth J.Frantzman N\u00eb shekullin XX-t\u00eb, regjimet totalitare ishin n\u00eb disavantazh ndaj demokracive, pasi publiku i tyre ishte n\u00eb gjendje t\u00eb importonte materiale disidente nga demokracit\u00eb. Diktatura e kishte t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kontrollont z\u00ebrat ndryshe, apo t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnonte disident\u00ebt q\u00eb jetonin n\u00eb vende \u00a0demokratike, pasi mekanizmat e censur\u00ebs sabotoheshin nga metoda e shp\u00ebrndarjes s\u00eb informacionit. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":473,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[9,18],"tags":[],"yoast_head":"\n