{"id":23386,"date":"2020-07-10T13:47:15","date_gmt":"2020-07-10T11:47:15","guid":{"rendered":"http:\/\/redaktori.com\/?p=23386"},"modified":"2020-07-10T13:47:15","modified_gmt":"2020-07-10T11:47:15","slug":"trushpelarja-dhe-fanatizmi-fetar-nje-rrezik-real-per-qytetaret-tane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386","title":{"rendered":"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Fatos Tarifa<\/strong><\/p>\n<p><strong>Pjesa I<\/strong><\/p>\n<p>Asnj\u00ebher\u00eb nuk e kam kuptuar p\u00ebrse n\u00eb periudh\u00ebn e socializmit dhe t\u00eb ateizmit shtet\u00ebror n\u00eb Shqip\u00ebri nuk u p\u00ebrkthyen e nuk u botuan n\u00eb shqip dy prej veprave m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Bertrand Russell-it: pamfleti i tij\u00a0<em>Pse nuk jam i krishter\u00eb<\/em>\u00a0(<em>Why I am Not a Christian<\/em>), botuar n\u00eb vitin 1927, dhe libri i tij\u00a0<em>Feja dhe shkenca\u00a0<\/em>(<em>Religion and Society<\/em>), botuar m\u00eb 1935. K\u00ebto dy vepra, nd\u00ebr shum\u00eb t\u00eb tjera, si pjes\u00eb e krijimtaris\u00eb s\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb k\u00ebtij matematicieni dhe filozofi t\u00eb shquar, i dhan\u00eb atij, n\u00eb vitin 1955, \u00c7mimin Nobel n\u00eb Let\u00ebrsi (di\u00e7ka krej unike deri m\u00eb sot), si nj\u00eb kampion i \u201cideve humaniste dhe i liris\u00eb s\u00eb mendimit\u201d. N\u00ebse p\u00ebr regjimin komunist n\u00eb Shqip\u00ebri Bertrnad Russell nuk ishte ve\u00e7se nj\u00eb \u201cfilozof borgjez\u201d, k\u00ebto dy vepra t\u00eb tij, madje e gjitha krijimtaria e k\u00ebtij njeriu t\u00eb madh, duhej tu ishin b\u00ebr\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb shqip lexuesve shqiptar\u00eb fill pas ndryshimit t\u00eb sistemit politik. P\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb e sot\u00ebm dhe p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb lexon anglisht, ato jan\u00eb leht\u00ebsisht t\u00eb aksesueshme n\u00eb Internet dhe un\u00eb ua rekomandoj fort q\u00eb t\u2019i lexojn\u00eb. N\u00eb Shqip\u00ebri, sot, m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb, kemi nevoj\u00eb p\u00ebr\u00a0<em>racionalizmin<\/em>\u00a0dhe\u00a0<em>humanizmin<\/em>\u00a0q\u00eb ushqejn\u00eb dhe frym\u00ebzojn\u00eb filozofia e Russell-it dhe e mendimtar\u00ebve t\u00eb ngjash\u00ebm me t\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Zoti nuk ekziston dhe askush nuk lind me iden\u00eb e tij<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb i lexon k\u00ebto radh\u00eb, e them hapur qysh n\u00eb fillim se un\u00eb jam ateist. Si i till\u00eb, ndryshe nga \u00e7do besimtar q\u00eb, nj\u00eblloj si un\u00eb, ka lindur edhe ai \u201cateist\u201d, pra pa iden\u00eb e Zotit, por \u00ebsht\u00eb rritur si nj\u00eb besimtar, un\u00eb kam lindur dhe jetoj pa besuar te nj\u00eb fuqi e mbinatyrshme.\u00a0<em>Tek un\u00eb dhe p\u00ebr mua, si individ, Zoti nuk ekziston dhe as \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm p\u00ebr ekzistenc\u00ebn, p\u00ebr sigurin\u00eb dhe p\u00ebr mir\u00ebqenien time<\/em>.<\/p>\n<p>Un\u00eb besoj, gjithashtu, se \u00e7do f\u00ebmij\u00eb duhet l\u00ebn\u00eb t\u00eb rritet e t\u00eb zhvillohet intelektualisht pa ushtruar mbi t\u00eb asnj\u00eb presion q\u00eb do ta detyronte at\u00eb t\u00eb besoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb ose n\u00eb at\u00eb fe. N\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, un\u00eb bashkohem me pik\u00ebpamjen q\u00eb shpreh Richard Dawkins se t\u00eb rrit\u00ebsh nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb si katolik (un\u00eb do t\u00eb shtoja \u00e7do denominacion fetar), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cform\u00eb abuzimi ndaj f\u00ebmij\u00ebs\u201d, pasi feja i pengon f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb t\u00eb marrin nj\u00eb\u00a0<em>arsimim racional<\/em>. Nga ky k\u00ebndv\u00ebshtrim, un\u00eb e kam kund\u00ebrshtuar vendosm\u00ebrisht disa vite m\u00eb par\u00eb\u2015dhe e kund\u00ebrshtoj po aq fort sot\u2015iden\u00eb p\u00ebr t\u00eb futur n\u00eb shkollat tona m\u00ebsimin e fes\u00eb, pasi besoj n\u00eb at\u00eb q\u00eb thot\u00eb Bertrand Russell se shkolla, qysh nga fillimi, duhet t\u2019i m\u00ebsoj\u00eb f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb \u201ct\u00eb mendojn\u00eb, jo q\u00eb t\u00eb besojn\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb ngjarje tragjike n\u00eb Tiran\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Shkas p\u00ebr t\u2019i shkruar k\u00ebto radh\u00eb u b\u00eb nj\u00eb ngjarje shum\u00eb e trishtuar n\u00eb Tiran\u00eb disa dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, kur nj\u00eb n\u00ebn\u00eb dhe vajza e saj u gjet\u00ebn t\u00eb vetvrara n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tyre p\u00ebr shkaqe duksh\u00ebm t\u00eb lidhura me besimet e nj\u00eb sekti fetar. Fillimisht u tha se ato b\u00ebnin pjes\u00eb n\u00eb kish\u00ebn \u201cD\u00ebshmitar\u00ebt e Jehovait\u201d, por nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i k\u00ebsaj kishe n\u00eb Tiran\u00eb e mohoi k\u00ebt\u00eb. M\u00eb pas u tha se p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr tragjedin\u00eb e asaj familjeje jan\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebt e nj\u00eb sekti tjet\u00ebr fetar, i quajtur \u201cKulla e v\u00ebzhgimit\u201d (<em>Watchtower<\/em>), kur, n\u00eb fakt, ky \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb tjet\u00ebr em\u00ebr p\u00ebr \u201cD\u00ebshmitar\u00ebt e Jehovait\u201d. M\u00eb von\u00eb u tha se ato ndiqnin Kish\u00ebn Ungjillore. Kjo e fundit konfirmoi se viktimat kishin qen\u00eb p\u00ebr disa vite me radh\u00eb ndjek\u00ebse t\u00eb k\u00ebsaj kishe, por ishin larguar prej saj rreth pes\u00eb vite m\u00eb par\u00eb. Supozimi i fundit, gjithnj\u00eb sipas medias, \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb e lidh vetflijimin e tyre me nj\u00eb tjet\u00ebr kult fetar, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ai i quajtur \u201cScientology\u201d. Asgj\u00eb nuk dihet ende me siguri. Hamendjet vazhdojn\u00eb, si\u00e7 vijon edhe odiseja e k\u00ebrkimit t\u00eb\u00a0<em>gjurm\u00ebve fetare<\/em>\u00a0t\u00eb k\u00ebsaj tragjedie dhe un\u00eb shpresoj q\u00eb, her\u00ebt ose von\u00eb, prokuroria do t\u00eb hedh\u00eb drit\u00eb mbi t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb mund t\u00eb thuhet me siguri, sidoqoft\u00eb, \u00ebsht\u00eb se, pavar\u00ebsisht emrit t\u00eb kish\u00ebs apo t\u00eb sektit ose t\u00eb kulti fetar q\u00eb mund t\u2019i p\u00ebrkisnin vajza dhe n\u00ebna e asaj familjeje, si\u00e7 d\u00ebshmohet edhe nga tekstet fetar\u00eb q\u00eb jan\u00eb gjetur n\u00eb banes\u00ebn e tyre, nga m\u00ebnyra e jetes\u00ebs dhe nga motivet e m\u00ebnyra se si ato u vetflijuan, \u00ebsht\u00eb se\u00a0<em>vdekja e tyre ka lidhje me besimin e tyre fetar<\/em>. Ky \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb rast m\u00eb shum\u00eb q\u00eb d\u00ebshmon\u00a0<em>rrezikshm\u00ebrin\u00eb e besimit t\u00eb verb\u00ebr n\u00eb nj\u00eb dogm\u00eb fetare dhe n\u00eb praktikat e sekteve apo t\u00eb kulteve ekstremist\u00eb t\u00eb lidhur me fe t\u00eb caktuara ose t\u00eb derivuar prej tyre.<\/em><\/p>\n<p>Redaksia e gazet\u00ebs\u00a0<em>Dita<\/em>\u00a0m\u00eb k\u00ebrkoi nj\u00eb opinion mbi at\u00eb se \u00e7far\u00eb i shtyn disa njer\u00ebz q\u00eb t\u2019u bashkohen sekteve t\u00eb ndrysh\u00ebm fetar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt nuk kan\u00eb ekzistuar n\u00eb Shqip\u00ebri, por jan\u00eb\u00a0<em>importuar<\/em>\u00a0te ne pas viteve 1990. Duke e pranuar ftes\u00ebn e k\u00ebsaj redaksie, m\u00eb duhet t\u00eb them qysh n\u00eb fillim se ky subjekt nuk \u00ebsht\u00eb territori im, ndaj edhe nuk pretendoj t\u2019i jap nj\u00eb shpjegim shterues k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje. Sidoqoft\u00eb, me k\u00ebt\u00eb rast m\u00eb jepet mund\u00ebsia q\u00eb, jo vet\u00ebm t\u00eb informoj e t\u00eb sqaroj sa mundem lexuesin mbi rrezikshm\u00ebrin\u00eb shoq\u00ebrore q\u00eb paraqesin sekte dhe kulte t\u00eb till\u00eb p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb, por edhe t\u00eb shtjelloj, ose t\u00eb ritheksoj disa nga pik\u00ebpamjet q\u00eb kam argumentuar edhe m\u00eb par\u00eb lidhur me rolin e fes\u00eb n\u00eb shoq\u00ebri dhe rrezikshm\u00ebrin\u00eb shoq\u00ebrore q\u00eb paraqesin dogmat e saj dhe besimi i verb\u00ebr n\u00eb t\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Roli i fes\u00eb dhe praktikat e saj n\u00eb balanc\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Edhe m\u00eb par\u00eb kam v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se, duke qen\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht nj\u00eb forc\u00eb regresive n\u00eb histori, n\u00eb periudha t\u00eb caktuara t\u00eb zhvillimit t\u00eb qytet\u00ebrimit feja ka luajtur nj\u00eb rol pozitiv dhe ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. J\u00fcrgen Habermas v\u00eb n\u00eb dukje rolin e saj t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb l\u00ebvizjet p\u00ebr paqe, p\u00ebr t\u00eb drejta civile e njer\u00ebzore dhe p\u00ebr mund\u00ebsi t\u00eb barabarta zhvillimi. T\u00eb tilla kan\u00eb qen\u00eb, fjala vjen, l\u00ebvizjet kund\u00ebr skllav\u00ebris\u00eb n\u00eb Angli dhe n\u00eb Shtetet e Bashkuara, influenca q\u00eb fet\u00eb e vogla protestante kan\u00eb pasur n\u00eb nj\u00eb varg l\u00ebvizjesh sociale gjat\u00eb shekujve t\u00eb 18-t\u00eb dhe 19-t\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe ato q\u00eb u frym\u00ebzuan nga pik\u00ebpamje demokratike.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb p\u00ebrmendim, gjithashtu, rolin q\u00eb ka luajtur spiritualizmi (edhe pse jasht\u00eb ortodoksis\u00eb religjioze) dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e tij me Romanticizmin, Socializmin utopik dhe Humanizmin, si dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb kan\u00eb pasur motivet dhe praktikat organizative fetare n\u00eb nj\u00eb varg l\u00ebvizjesh sociale gjat\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb n\u00eb Europ\u00eb, n\u00eb Shtetet e Bashkuara dhe n\u00eb vende e rajone t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb bot\u00ebs. Nga ky k\u00ebndv\u00ebshtrim, mund t\u00eb thuhet se\u00a0<em>historia e sekularizimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb moderne ka qen\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm historia e r\u00ebnies s<\/em><em>\u00eb\u00a0<\/em><em>rolit t\u00eb fes\u00eb, por edhe nj\u00eb histori e rritjes s\u00eb angazhimeve t\u00eb saj n\u00eb projektet transformuese t\u00eb k\u00ebsaj jete tok\u00ebsore<\/em>.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu, askush s\u2019mund ta v\u00ebr\u00eb n\u00eb dyshim faktin q\u00eb, p\u00ebr shekuj me radh\u00eb, bota arabe ka qen\u00eb n\u00eb ball\u00eb t\u00eb qytet\u00ebrimit dhe t\u00eb arritjeve t\u00eb tij. P\u00ebr pes\u00eb shekuj me radh\u00eb pas Muhamedit, arab\u00ebt, p\u00ebrve\u00e7se ushtrarakisht dhe ekonomikisht, e dominuan bot\u00ebn edhe kulturalisht n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb po aq t\u00ebr\u00ebsore sa edhe Europa dhe Amerika kan\u00eb dominuar n\u00eb k\u00ebta 250 vitet e fundit. Krijimi i nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb kulturore poliglote e t\u00eb diversifikuar nga pik\u00ebpamja fetare n\u00eb t\u00eb gjitha provincat e Kalifatit arab krijuan nj\u00eb qytet\u00ebrim\u00a0<em>multietnik<\/em>,\u00a0<em>multiracor dhe, madje, nd\u00ebrkontinental<\/em>, i cili t\u00ebrhoqi shum\u00eb nga intelektual\u00ebt, filozof\u00ebt dhe shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb asaj kohe. T\u00eb paprivuar p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike dhe besimit t\u00eb tyre fetar, ata do t\u00eb gjenin n\u00eb Bagdad e n\u00eb Kairo lirin\u00eb e nevojshme intelektuale, e cila, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, mungonte n\u00eb Europ\u00eb, p\u00ebr t\u00eb eksploruar p\u00ebrtej kufijve t\u00eb njohur t\u00eb dijes dhe p\u00ebr t\u00eb ringjalluar nga thell\u00ebsit\u00eb e shekujve filozofin\u00eb, let\u00ebrsin\u00eb klasike dhe shkenc\u00ebn e lasht\u00eb p\u00ebrmes p\u00ebrkthimeve t\u00eb teksteve t\u00eb Aristotelit, t\u00eb Platonit, t\u00eb Pitagor\u00ebs e t\u00eb Hipokratit.<\/p>\n<p>N\u00eb shekujt e 10-t\u00eb dhe t\u00eb 11-t\u00eb, nd\u00ebrsa Europa l\u00ebngonte n\u00ebn pushtetin absolut t\u00eb Kish\u00ebs Katolike dhe t\u00eb obskurantizmit mesjetar, Spanja e Jugut, n\u00ebn Kalifatin arab, gjithashtu njohu nj\u00eb rilindje letrare t\u00eb shk\u00eblqyer dhe nj\u00eb zhvillim kulturor t\u00eb papar\u00eb deri at\u00ebher\u00eb. Krahas Bagdadit dhe Kairos, Kordova, e cila dikur kishte qen\u00eb pjes\u00eb e Perandoris\u00eb Romake, u b\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb jo vet\u00ebm kryeqyteti mysliman i Spanj\u00ebs, por edhe nj\u00eb qend\u00ebr e madhe dhe shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e kultur\u00ebs, e filozofis\u00eb dhe e shkenc\u00ebs n\u00eb krejt bot\u00ebn arabe.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb vura n\u00eb dukje m\u00eb sip\u00ebr, sidoqoft\u00eb, nuk duhet t\u00eb na b\u00ebj\u00eb t\u00eb harrojm\u00eb rolin regresiv t\u00eb fes\u00eb dhe krimet e shumta q\u00eb jan\u00eb kryer p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb s\u00eb njer\u00ebzimit n\u00eb em\u00ebr t\u00eb saj dhe as t\u00eb mbyllim syt\u00eb p\u00ebrball\u00eb rreziqeve q\u00eb vijn\u00eb nga fanatizmi dhe fondamentalizmi fetar i \u00e7do lloji. Burimet historike njoftojn\u00eb, fjala vjen, se miliona gra e vajza jan\u00eb djegur t\u00eb gjalla n\u00eb Mesjet\u00eb dhe deri n\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb 18-t\u00eb nga Kisha Katolike, sepse konsideroheshin \u201cshtriga\u201d, gra nimfomaniake, q\u00eb kishin aft\u00ebsin\u00eb t\u00eb zhvillonin dh\u00ebmb\u00eb n\u00eb vaginat e tyre\u2014<em>vagina dentata<\/em>\u2014p\u00ebr t\u00eb kastruar meshkujt, nj\u00eb arsye kjo, nd\u00ebr t\u00eb tjera, q\u00eb shpjegon gjuetin\u00eb e tmerrshme dhe djegien e tyre p\u00ebr shekuj me radh\u00eb. Po k\u00ebshtu, n\u00eb Mesjet\u00eb, rreth 300 mij\u00eb njer\u00ebz jan\u00eb d\u00ebnuar e burgosur nga Inkuizicioni dhe rreth 6 mij\u00eb prej tyre jan\u00eb ekzekutuar.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, p\u00ebr shekuj me radh\u00eb, xhihadist\u00ebt islamik\u00eb kan\u00eb marr\u00eb jet\u00ebn e miliona njer\u00ebzve n\u00eb em\u00ebr t\u00eb fes\u00eb s\u00eb tyre. An\u00ebtar\u00eb t\u00eb kultit fetar Thagi n\u00eb Indi, origjina e t\u00eb cilit daton n\u00eb shekullin e 14-t\u00eb, mendohet se kan\u00eb vrar\u00eb rreth 2 milion\u00eb njer\u00ebz. N\u00eb em\u00ebr t\u00eb fes\u00eb s\u00eb tyre, budist\u00ebt n\u00eb Burma, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kan\u00eb sakrifikuar mij\u00ebra jet\u00eb njer\u00ebzish, derisa ceremonit\u00eb e flijimit n\u00eb at\u00eb vend u ndaluan me ligj. Edhe sot e k\u00ebsaj dite, sektarizmi fetar n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend (dhe n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjer\u00eb) mbetet nj\u00eb problem i madh. N\u00eb vitin 2012, grupe sektar\u00eb budist\u00eb n\u00eb Burma vran\u00eb mbi 200 mysliman\u00eb dhe dogj\u00ebn mij\u00ebra sht\u00ebpi.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr praktikat me baz\u00eb kulturore e fetare m\u00eb mizore n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs vazhdon t\u00eb jet\u00eb gjymtimi i organit gjenital (<em>clitoridestomy<\/em>) te vajzat n\u00eb mosh\u00eb nga 5 deri n\u00eb 15 vje\u00e7. Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb raporton se, n\u00eb dit\u00ebt tona, m\u00eb shum\u00eb se 200 milion\u00eb vajza dhe gra\u2014n\u00eb 30 vende t\u00eb Afrik\u00ebs, t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme e t\u00eb Azis\u00eb\u2014jetojn\u00eb me pasojat e gjymtimit t\u00eb organit t\u00eb tyre seksual.<\/p>\n<p><strong>Kultet fetar\u00eb dhe rrezikshm\u00ebria e tyre<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb dit\u00ebt tona, krimet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb fes\u00eb, ose t\u00eb motivuar nga besime fetare lidhen jo aq me fet\u00eb e m\u00ebdha tradicionale, por kryesisht me ekzistenc\u00ebn e sekteve dhe, sidomos, t\u00eb kulteve fetar\u00eb ekstremisht irracional\u00eb e t\u00eb dhunsh\u00ebm. K\u00ebta sekte dhe kulte dallojn\u00eb shum\u00eb nga fet\u00eb tradicionale dhe doktrinat e tyre, por dallojn\u00eb edhe m\u00eb tep\u00ebr prej nj\u00ebri-tjetrit n\u00eb shum\u00eb drejtime, p\u00ebrfshir\u00eb edhe shkall\u00ebn e rrezikshm\u00ebris\u00eb dhe veprimtarin\u00eb kriminale t\u00eb tyre. Disa prej tyre jan\u00eb mjaft t\u00eb njohur n\u00eb popullsin\u00eb dhe p\u00ebr institucionet e vendeve ku ushtrojn\u00eb veprimtarin\u00eb e tyre, si dhe n\u00eb vende t\u00eb tjer\u00eb; kulte t\u00eb tjer\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt nuk kan\u00eb nj\u00eb shtrirje t\u00eb gjer\u00eb rajonale ose globale, jan\u00eb fare pak ose aspak t\u00eb njohur p\u00ebr shumic\u00ebn e njer\u00ebzve, por jo m\u00eb pak t\u00eb rreziksh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ashtu si sektet, edhe kultet fetar\u00eb nuk jan\u00eb nj\u00eb dukuri e re. Edhe pse ekspert\u00ebt dhe studiuesit e sot\u00ebm t\u00eb kulteve shpesh nuk bien dakord mbi at\u00eb se \u00e7far\u00eb ekzakt\u00ebsisht e b\u00ebn nj\u00eb grup njer\u00ebzish nj\u00eb kult, ose nga se dallojn\u00eb kultet nga sektet fetar\u00eb, \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar se kultet kan\u00eb ekzistuar qysh nga koha kur njer\u00ebzit nis\u00ebn t\u00eb ndajn\u00eb masivisht me njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrhapin n\u00eb shoq\u00ebri idet\u00eb, pik\u00ebpamjet, paragjykimet dhe praktikat e tyre. Nuk \u00ebsht\u00eb synimi im\u2015dhe as nj\u00eb fush\u00eb e ekspertiz\u00ebs sime\u2015t\u00eb shpjegoj k\u00ebtu pse dhe si kan\u00eb lindur historikisht fet\u00eb, sektet apo kultet e ndrysh\u00ebm fetar\u00eb. K\u00ebtu vet\u00ebm d\u00ebshiroj t\u00eb sjell disa shembuj\u2015t\u00eb k\u00ebtyre dekadave t\u00eb fundit\u2015t\u00eb cil\u00ebt d\u00ebshmojn\u00eb natyr\u00ebn\u00a0<em>perverse<\/em>\u00a0(q\u00eb s\u2019ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb aspak me fen\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb) dhe\u00a0<em>rrezikshm\u00ebrin\u00eb<\/em>\u00a0e madhe t\u00eb kulteve si komunitete q\u00eb, pavar\u00ebsisht frym\u00ebzimit fetar, jan\u00eb t\u00eb dhunsh\u00ebm, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb ndaj an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb\u00a0 fillim t\u00eb\u00a0 viteve 1970, \u201cF\u00ebmij\u00ebt e Zotit\u201d (<em>Children of God<\/em>), nj\u00eb kult fetar q\u00eb m\u00eb von\u00eb ndryshoi emrin e tij n\u00eb \u201cFamilja e dashuris\u00eb\u201d (<em>Family of Love<\/em>) dhe m\u00eb pas n\u00eb \u201cFamilja International\u201d (<em>Family International<\/em>), u akuzua (dhe u provua fajtor) p\u00ebr p\u00ebrdhunime, burgosje, rr\u00ebmbime dhe incest brenda grupit t\u00eb besimtar\u00ebve t\u00eb atij kulti, t\u00eb cil\u00ebt, k\u00ebta akte dhune i kryenin n\u00ebn pretekstin e \u201czgjerimit\u201d t\u00eb grupit p\u00ebrmes shtimit t\u00eb numrit t\u00eb shtatzanive.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1978, n\u00eb Jonestown, nj\u00eb qytet i vog\u00ebl n\u00eb Guajana, 918 amerikan\u00eb, an\u00ebtar\u00eb t\u00eb nj\u00eb kulti fetar brenda Kish\u00ebs s\u00eb Krishter\u00eb, i njohur me emrin \u201cTempulli i Popullit\u201d (<em>Peoples Temple<\/em>), p\u00ebrfshir\u00eb edhe 276 f\u00ebmij\u00eb, u helmuan n\u00eb nj\u00eb akt kolektiv vet\u00ebvras\u00ebs pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb besimit t\u00eb tyre fetar.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1984, n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje q\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar si sulmi i par\u00eb bioterrorist n\u00eb Shtetet e Bashkuara, an\u00ebtar\u00eb t\u00eb komuniteteve \u201cBhagwan Shree Rajneesh\u201d synuan helmimin me bakterien e salmonel\u00ebs t\u00eb qindra qytetar\u00ebve amerikan\u00eb n\u00eb qytetin Dallas (n\u00eb Oregon), p\u00ebr t\u2019i siguruar fitoren n\u00eb zgjedhje kultit t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1994, 53\u00a0an\u00ebtar\u00eb t\u00eb kultit \u201cUrdh\u00ebri i Tempullit Diellor\u201d (<em>Order of Solar Temple<\/em>), n\u00eb Kanada dhe n\u00eb Zvic\u00ebr,\u00a0u vran\u00eb ose u vetvran\u00eb\u00a0duke i djegur nd\u00ebrtesat ku ata vdiq\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1995, nj\u00eb kult fetar i njohur me emrin \u201cAum Shinrikyo\u201d (sot \u201cAleph\u201d) dhe i konsideruar si nj\u00eb \u201cfe e rrezikshme\u201d n\u00eb Japoni, shkaktoi vdekjen e 13 qytetar\u00ebve japonez\u00eb dhe plagosjen e rreth 6,000 t\u00eb tjer\u00ebve n\u00eb metron\u00eb e Tokios duke p\u00ebrdorur gazin Sarin.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1997, 39 shtetas amerikan\u00eb, an\u00ebtar\u00eb t\u00eb kultit \u201cPorta e Parajs\u00ebs\u201d (<em>Heaven\u2019s Gate<\/em>), t\u00eb bindur se Zoti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb alien, u vetvran\u00eb me shpres\u00eb se, pas vdekjes, trupat e tyre do t\u00eb transportoheshin me nj\u00eb UFO drejt bishtit t\u00eb komet\u00ebs Hale-Bopp.<\/p>\n<p>Kisha e Unifikimit (<em>Unification Church<\/em>), e krijuar n\u00eb vitin 1954 n\u00eb Koren\u00eb e Jugut dhe m\u00eb von\u00eb e p\u00ebrhapur n\u00eb Shtetet e Bashkuara, \u00ebsht\u00eb akuzuar p\u00ebr rr\u00ebmbimin me forc\u00eb dhe \u201cdeprogramimin\u201d (lexo\u00a0<em>trushp\u00eblarjen<\/em>) e disa qindra an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj, t\u00eb rektutuar me forc\u00eb n\u00eb at\u00eb kish\u00eb.<\/p>\n<p>Kulti fetar i quajtur \u201cKisha e Trupit t\u00eb Krishtit\u201d (<em>Church of the Body of Christ<\/em>) i ndalon an\u00ebtar\u00ebt e vet t\u00eb marrin informacion p\u00ebrmes mediave dhe i pengon ata, kur jan\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, t\u00eb vizitohen te mjeku, ose t\u00eb shtrohen n\u00eb spital, duke u b\u00ebr\u00eb shkak p\u00ebr vdekjen e shum\u00eb prejt tyre.<\/p>\n<p>Shembujt jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, por edhe vet\u00ebm k\u00ebta q\u00eb p\u00ebrmenda m\u00eb sip\u00ebr d\u00ebshmojn\u00eb se njer\u00ebz q\u00eb kryejn\u00eb krime t\u00eb tilla jan\u00eb t\u00eb mbrujtur me\u00a0<em>besime fetare<\/em>\u00a0q\u00eb jan\u00eb t\u00eb rrezikshme p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb.\u00a0<em>Irracionalizmi<\/em>\u00a0dhe\u00a0<em>vulnerabiliteti<\/em>\u00a0ndaj ideve dhe besimeve t\u00eb caktuara mbi universin, individin dhe shoq\u00ebrin\u00eb mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb veprime sektare e t\u00eb dhunshme.<\/p>\n<p><strong>\u201cScientology\u201d, nj<\/strong><strong>\u00eb kult irracional dhe i rreziksh\u00ebm<\/strong><\/p>\n<p>Pohimi i m\u00ebsip\u00ebrm nuk \u00ebsht\u00eb thjesht kaq\u2015nj\u00eb pohim\u2015por shpreh nj\u00eb rrezik real edhe p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb dhe duhet t\u00eb na b\u00ebj\u00eb t\u00eb reflektojm\u00eb thell\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve, si shoq\u00ebri dhe si shtet. Dje, n\u00eb k\u00ebt\u00eb gazet\u00eb, u supozua\u2015edhe pse pa asnj\u00eb prov\u00eb serioze\u2015se vetflijimi i nj\u00eb vajze dhe i n\u00ebn\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb Tiran\u00eb pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb mund t\u00eb shpjegohet me kontakte t\u00eb mundshme online t\u00eb vajz\u00ebs me kish\u00ebn e njohur me emrin \u201cScientology\u201d.<\/p>\n<p>Nj\u00eb mund\u00ebsi? Ndoshta, por edhe kjo, si shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb tjera, mbetet q\u00eb t\u00eb provohet dhe kjo detyr\u00eb u p\u00ebrket organeve t\u00eb prokurorise e t\u00eb rendit. Sidoqoft\u00eb, gjej rast t\u00eb them dy fjal\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb \u201cfetare\u201d, e cila, n\u00eb fakt, ka t\u00eb gjitha tiparet e nj\u00eb kulti fetar.<\/p>\n<p>Nuk kishin kaluar ve\u00e7se disa muaj pas ndryshimit t\u00eb sistemit politik n\u00eb Shqip\u00ebri (ndoshta n\u00eb vitin 1991 ose 1992), kur nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt misionar\u00eb fetar\u00eb t\u00eb huaj q\u00eb \u201czbarkuan\u201d n\u00eb Tiran\u00eb ishin ata t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb njohur me emrin \u201c<em>Scientology<\/em>\u201d. T\u00eb rinjt\u00eb e sot\u00ebm dhe, ndoshta, shumica e prind\u00ebrve t\u00eb tyre, mund t\u00eb mos e din\u00eb k\u00ebt\u00eb fakt, por \u00ebsht\u00eb rasti ta m\u00ebsojn\u00eb. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb kjo kish\u00eb dhe cila \u00ebsht\u00eb doktrina e saj?<\/p>\n<p>\u201cScientology\u201d \u00ebsht\u00eb krijuar, si nj\u00eb \u201cfe\u201d e re, n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb vitin 1954, po at\u00eb vit n\u00eb t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb lindur edhe autori i k\u00ebtyre radh\u00ebve. Ajo \u00ebsht\u00eb, pra, nj\u00eb kish\u00eb, ose nj\u00eb fe relativisht e re. Themeluesi dhe ndjek\u00ebsit e saj besojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebzi q\u00eb tejkalon \u00e7do imagjinat\u00eb njer\u00ebzore: 75 milion\u00eb vite m\u00eb par\u00eb, Xenu, diktatori i nj\u00eb konfederate t\u00eb galaktik\u00ebs, solli n\u00eb planetin Tok\u00eb miliarda krijesa t\u00eb gjalla, t\u00eb ngjashme me njer\u00ebzit, p\u00ebrmes nj\u00eb mjeti fluturues gjigand. T\u00eb paralizuar e m\u00eb pas t\u00eb ruajtur n\u00eb antifriz\u00eb, trupat e tyre u stivos\u00ebn n\u00eb krateret e vullkaneve dhe u shkat\u00ebrruan p\u00ebrmes shp\u00ebrthimit t\u00eb bombave me hidrogjen. Shpirtrat e atyre q\u00eb shp\u00ebtuan u zun\u00eb, u fut\u00ebn n\u00eb nj\u00eb kinema gjigante dhe u detyruan t\u00eb shihnin filma p\u00ebr rreth nj\u00eb muaj, duke implantuar n\u00eb to ide t\u00eb k\u00ebqia, si Katolicizmi. Pas k\u00ebsaj, k\u00ebta shpirtra u larguan p\u00ebr t\u2019iu bashkuar trupave q\u00eb kishin mundur t\u2019u mbijetonin shp\u00ebrthimeve. Njer\u00ebzit e s\u00ebmur\u00eb prej k\u00ebtyre shpirtrave mund t\u00eb diagnostifikohen vet\u00ebm me an\u00eb t\u00eb mjeteve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb masin elektricitetin n\u00eb l\u00ebkur\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb me pak fjal\u00eb e gjitha. Dhe disa miliona njer\u00ebz an\u00eb e mban\u00eb k\u00ebsaj bote n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jetojm\u00eb sot e besojn\u00eb k\u00ebt\u00eb marr\u00ebzi. Shumica prej jush, jam i bindur, mund t\u00eb pyesin: si \u00ebsht\u00eb e mundur? P\u00ebrderisa miliona njer\u00ebz e besojn\u00eb k\u00ebt\u00eb fabul t\u00eb mistershme, duhet t\u00eb ket\u00eb arsye q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb mundur. Nuk e di n\u00ebse ka edhe n\u00eb Shqip\u00ebri njer\u00ebz q\u00eb e besojn\u00eb k\u00ebt\u00eb (ndoshta vajza n\u00eb fjal\u00eb u b\u00eb viktim\u00eb pik\u00ebrisht e nj\u00eb besimi t\u00eb till\u00eb), por di q\u00eb misionar\u00ebt e k\u00ebsaj feje nuk q\u00ebndruan gjat\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb, por u larguan shpejt dhe nj\u00eb kish\u00eb e till\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb krijuar n\u00eb vendin ton\u00eb (ajo vepron n\u00eb Kroaci, n\u00eb Slloveni dhe n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, por jo n\u00eb vendet e tjer\u00eb t\u00eb rajonit ton\u00eb).<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, \u201cScientology\u201d nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fe n\u00eb kuptimin tradicional t\u00eb fjal\u00ebs, por nj\u00eb kult i rreziksh\u00ebm, q\u00eb pretendon se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fe e re dhe vepron si t\u00eb ishte e till\u00eb. Si \u00e7do kult, \u201cScientology\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kult fetar opresiv jo \u200b\u200bvet\u00ebm ndaj kritik\u00ebve t\u00eb tij por, n\u00eb radh\u00eb par\u00eb, ndaj vet\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tij. Nd\u00ebr m\u00ebnyrat kryesore me t\u00eb cilat ky kult ushtron kontrollin e vet shum\u00eb t\u00eb rrept\u00eb ndaj an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tij jan\u00eb\u00a0<em>abuzimi psikologjik dhe emocional<\/em>\u00a0me ta, si dhe\u00a0<em>detyrimi q\u00eb k\u00ebta t\u00eb shk\u00ebputen prej njer\u00ebzve q\u00eb nuk b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb kult<\/em>.<\/p>\n<p>N\u00ebse nj\u00eb \u201cscientologist\u201d mban lidhje me miq ose me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes s\u00eb tij, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb kritik\u00eb ndaj \u201cfes\u00eb\u201d s\u00eb tij, ai urdh\u00ebrohet q\u00eb t\u00eb shk\u00ebputet prej tyre dhe t\u00eb nd\u00ebrpres\u00eb \u00e7do kontakt me ta, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos b\u00ebhet nj\u00eb \u201cburim i mundsh\u00ebm i problemesh\u201d p\u00ebr komunitetin e k\u00ebsaj kishe. Konvertimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u201cfe\u201d ose rekrutimi i element\u00ebve t\u00eb rinj, izolimi i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj nga ata q\u00eb mendojn\u00eb ndryshe dhe e kund\u00ebrshtojn\u00eb dogm\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e k\u00ebsaj kishe, si dhe kontrolli i rrept\u00eb mbi ta e b\u00ebjn\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, n\u00eb mos t\u00eb pamundur, largimin e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj kishe prej saj (pasi ata jan\u00eb konvertuar ose rekrutuar n\u00eb t\u00eb).<\/p>\n<p>P\u00ebr rrezikshm\u00ebrin\u00eb q\u00eb paraqet, n\u00eb shum\u00eb vende \u201cScientology\u201d \u00ebsht\u00eb e ndaluar. N\u00eb Franc\u00eb, ajo konsiderohet zyrtarish si nj\u00eb kult, nd\u00ebrsa n\u00eb Gjermani konsiderohet si nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr demokracin\u00eb n\u00eb at\u00eb vend. Autoritetet e Hamburgut, madje, n\u00eb vitet 1992-2010 pat\u00ebn krijuar nj\u00eb komision t\u00eb posa\u00e7\u00ebm, t\u00eb quajtur \u201cScientology Task Force\u201d, p\u00ebr t\u00eb monitoruar veprimtarit\u00eb dhe publikimet e k\u00ebtij kulti, p\u00ebr t\u00eb rritur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e publikut p\u00ebr t\u00eb dhe si nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr ata an\u00ebtar\u00eb t\u00eb k\u00ebtij kulti q\u00eb mund t\u00eb d\u00ebshironin t\u00eb shk\u00ebputeshin prej tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Fatos Tarifa Pjesa I Asnj\u00ebher\u00eb nuk e kam kuptuar p\u00ebrse n\u00eb periudh\u00ebn e socializmit dhe t\u00eb ateizmit shtet\u00ebror n\u00eb Shqip\u00ebri nuk u p\u00ebrkthyen e nuk u botuan n\u00eb shqip dy prej veprave m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Bertrand Russell-it: pamfleti i tij\u00a0Pse nuk jam i krishter\u00eb\u00a0(Why I am Not a Christian), botuar n\u00eb vitin 1927, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6499,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[9,4],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb - Informohu qart\u00ebsisht!<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb - Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Fatos Tarifa Pjesa I Asnj\u00ebher\u00eb nuk e kam kuptuar p\u00ebrse n\u00eb periudh\u00ebn e socializmit dhe t\u00eb ateizmit shtet\u00ebror n\u00eb Shqip\u00ebri nuk u p\u00ebrkthyen e nuk u botuan n\u00eb shqip dy prej veprave m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Bertrand Russell-it: pamfleti i tij\u00a0Pse nuk jam i krishter\u00eb\u00a0(Why I am Not a Christian), botuar n\u00eb vitin 1927, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-10T11:47:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"849\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"551\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386\",\"name\":\"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-10T11:47:15+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-10T11:47:15+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg\",\"width\":849,\"height\":551},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/redaktori.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"http:\/\/redaktori.com\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb - Informohu qart\u00ebsisht!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb - Informohu qart\u00ebsisht!","og_description":"Nga Fatos Tarifa Pjesa I Asnj\u00ebher\u00eb nuk e kam kuptuar p\u00ebrse n\u00eb periudh\u00ebn e socializmit dhe t\u00eb ateizmit shtet\u00ebror n\u00eb Shqip\u00ebri nuk u p\u00ebrkthyen e nuk u botuan n\u00eb shqip dy prej veprave m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Bertrand Russell-it: pamfleti i tij\u00a0Pse nuk jam i krishter\u00eb\u00a0(Why I am Not a Christian), botuar n\u00eb vitin 1927, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386","og_site_name":"Informohu qart\u00ebsisht!","article_published_time":"2020-07-10T11:47:15+00:00","og_image":[{"width":849,"height":551,"url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"http:\/\/redaktori.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"http:\/\/redaktori.com","Est. reading time":"19 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386","url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386","name":"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb - Informohu qart\u00ebsisht!","isPartOf":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg","datePublished":"2020-07-10T11:47:15+00:00","dateModified":"2020-07-10T11:47:15+00:00","author":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/redaktori.com\/?p=23386"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#primaryimage","url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg","contentUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg","width":849,"height":551},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=23386#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/redaktori.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Trushp\u00eblarja dhe fanatizmi fetar, nj\u00eb rrezik real p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website","url":"https:\/\/redaktori.com\/","name":"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2","name":"http:\/\/redaktori.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"http:\/\/redaktori.com"}}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg","blog_post_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa-150x150.jpg",150,150,true],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",849,551,false]},"categories_names":{"9":{"name":"Analiz\u00eb","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=9"},"4":{"name":"Opinion","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=4"}},"tags_names":[],"comments_number":"0","wpmagazine_modules_lite_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa-150x150.jpg",150,150,true],"cvmm-medium":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",300,195,false],"cvmm-medium-plus":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",305,198,false],"cvmm-portrait":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",400,260,false],"cvmm-medium-square":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",600,389,false],"cvmm-large":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",849,551,false],"cvmm-small":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",130,84,false],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Fatos-Tarifa.jpg",849,551,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23386"}],"collection":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23386"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23387,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23386\/revisions\/23387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}