Nga David Frum<\/p>\n
Nd\u00ebrsa trazirat dhe pla\u00e7kitjet kan\u00eb zhytur n\u00eb kaos qytetet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb SHBA-n\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz po spekulojn\u00eb se k\u00ebto probleme mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb fakt rizgjedhjen e presidentit Donald Trump n\u00eb n\u00ebntor p\u00ebr nj\u00eb mandat tjet\u00ebr. Dhe k\u00ebto spekulime bazohen n\u00eb nj\u00eb analogji.<\/p>\n
Qytetet amerikane, u p\u00ebrfshin\u00eb nga trazirat n\u00eb mesin e viteve 1960. Dhe n\u00eb vitin 1968, kur republikani Ri\u00e7ard Nikson b\u00ebri fushat\u00ebn presidenciale me premtimin kryesor \u201dligjin dhe rendin\u201d, n\u00eb fund e fitoi presidenc\u00ebn. Si\u00e7 ndodhi at\u00ebher\u00eb, do t\u00eb ndodh\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb, vijon argumenti i atyre q\u00eb e mb\u00ebshtesin k\u00ebt\u00eb analogji.<\/p>\n
Trazirat e k\u00ebtij viti, mund ta ndihmojn\u00eb ose jo Donald Trumpin t\u00eb rizgjidhet. Sidoqoft\u00eb, analogjia me vitin 1968, e keqkupton si politik\u00ebn e atij viti traumatik, ashtu edhe suksesin e Ri\u00e7ard Niksonit. Presidencialet e vitit 1968, ishin nj\u00eb gar\u00eb me 3 kandidat\u00eb.<\/p>\n
Nikson kandidoi jo vet\u00ebm kund\u00ebr kandidatit demokrat, Hubert Hamfri, nj\u00eb liberali me nj\u00eb rekord t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb t\u00eb drejtave civile, por edhe kund\u00ebr racistit t\u00eb hapur Xhorxh Uollas, guvernatori i Alabam\u00ebs. Ky i fundit, do t\u00eb merrrte 8.6 p\u00ebr qind t\u00eb votave popullore dhe do t\u00eb fitonte n\u00eb 5 shtete:Alabama, Arkansas, Xhorxhia, Luiziana dhe Misisipi.<\/p>\n
P\u00ebrballja e k\u00ebtyre 2 rival\u00ebve, b\u00ebri q\u00eb Niksoni t\u00eb garonte si kandidat i \u2018rrug\u00ebs s\u00eb mesme\u2019, i p\u00ebrkushtuar si p\u00ebr t\u00eb drejtat civile, ashtu edhe ndaj rendit publik. N\u00eb fushat\u00ebn e vitit 1968, me sloganin \u201cligj dhe rend\u201d, Nikson foli p\u00ebr nj\u00eb agoni komb\u00ebtare, dhe jo vet\u00ebm p\u00ebr trazira urbane. N\u00eb reklam\u00ebn e tij t\u00eb famshme t\u00eb \u2018rendit dhe ligjit\u201d t\u00eb tij n\u00eb televizion, nuk u shfaq asnj\u00eb fytyr\u00eb e vetme afro-amerikane. Fytyrat n\u00eb spote ishin ato t\u00eb student\u00ebve protestues, dhe fotot i p\u00ebrkisnin shtypjes brutale t\u00eb nj\u00eb proteste studentore nga policia e kreut t\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb \u00c7ikagos Ri\u00e7ard J.Dalej.<\/p>\n
Reklama e portretizoi policin\u00eb thuajse, po aq t\u00eb ashp\u00ebr sa edhe protestuesit. Ajo tregonte imazhin e nj\u00eb t\u00eb riu me flok\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebra q\u00eb ndihmonte nj\u00eb mikun e tij t\u00eb lar\u00eb n\u00eb gjak; t\u00eb nj\u00eb personi t\u00eb veshur mir\u00eb q\u00eb po t\u00ebrhiqej zvarr\u00eb nga policia; dhe t\u00eb polic\u00ebve me skafandra para stacionit policor.<\/p>\n
Reklama ishte mjaftuesh\u00ebm t\u00ebrheq\u00ebse p\u00ebr student\u00ebt, dhe p\u00ebr katolik\u00ebt e bardh\u00eb urban\u00eb q\u00eb identifikoheshin zakonisht me Dalej, dhe shum\u00eb e ashp\u00ebr me policin\u00eb e \u00c7ikagos, p\u00ebr t\u00eb siguruar mb\u00ebshtetjen e protestant\u00ebve t\u00eb periferive, f\u00ebmij\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve mund t\u00eb ishin dhunuar nga polic\u00ebt brutal\u00eb t\u00eb Dalej.<\/p>\n
Trazirat racore, ishin m\u00eb s\u00eb shumti nj\u00eb lloj reklame, q\u00eb supozohej t\u00eb adresonte t\u00ebr\u00ebsisht \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera. Duke e riem\u00ebruar kandidat zyrtar n\u00eb vitin 1968, pas fushat\u00ebs s\u00eb vitit 1960, Partia Republikane dukej se po distanciohej nga rryma radikale e t\u00eb djatht\u00ebs n\u00ebn Berri Golduoterin n\u00eb vitin 1964, duke ofruar nj\u00eb rikthim n\u00eb republikanizmin e t\u00eb drejtave civile t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb af\u00ebrt.<\/p>\n
Nikson kishte sh\u00ebrbyer p\u00ebr 8 vjet si zv\/president i nj\u00eb presidenti me nj\u00eb mend\u00ebsi m\u00eb konsensuale, Duajt Ajzenhauerit.<\/p>\n
Mesazhi i Niksonit p\u00ebr nj\u00eb rikthim tek qet\u00ebsia dhe paqja, b\u00ebri jehon\u00eb pasi ai ngjalli kujtime t\u00eb nj\u00eb presidence q\u00eb vet\u00ebm sa e kishte garantuar at\u00eb. N\u00eb vitin 1968, amerikan\u00ebt u kujtuan se Ajzenhaueri i ishte nxjerr\u00eb menj\u00ebher\u00eb Shtetet e Bashkuara nga Lufta e Kores\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn e trash\u00ebgoi nga paraardh\u00ebsi i tij demokrat.<\/p>\n
Nikson premtoi t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb n\u00eb Vietnam. Duke e pranuar em\u00ebrimin zyrtar at\u00eb vit, Niksoni tha:\u201dP\u00ebr ata q\u00eb thon\u00eb se ligji dhe rendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fjal\u00eb e koduar p\u00ebr racizmin, un\u00eb kam nj\u00eb p\u00ebrgjigje:Synimi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb drejt\u00ebsia p\u00ebr \u00e7do qytetar amerikan. N\u00ebse duam q\u00eb t\u00eb kemi respekt p\u00ebr ligjin n\u00eb Amerik\u00eb, at\u00ebher\u00eb duhet t\u00eb kemi ligje q\u00eb meritojn\u00eb t\u00eb respektohen. Ashtu si\u00e7 nuk mund t\u00eb kemi p\u00ebrparim pa rend, nuk mund t\u00eb kemi as rend pa p\u00ebrparim, dhe k\u00ebshtu si\u00e7 jemi angazhuar p\u00ebr rendin sonte, le t\u00eb angazhohemi edhe p\u00ebr p\u00ebrparimin\u201d.<\/p>\n
Sot ne njohim Niksonin e kasetave t\u00eb fshehta:at\u00eb t\u00eb vrazhdin, amoralin, dhe shpeshher\u00eb t\u00eb urryerin. Sidoqoft\u00eb, publiku i Niksonit n\u00eb vitin 1968 u soll me dinjitet, dhe ishte i qart\u00eb p\u00ebr at\u00eb<\/p>\n
q\u00eb amerikan\u00ebt prisnin at\u00ebher\u00eb nga nj\u00eb president. Trumpi i vitit 2020, i z\u00eb vendin jo Niksonit, por Dalejt dhe Xhorxh Uollasit:Trump \u00ebsht\u00eb forca e kaosit q\u00eb po i frik\u00ebson votuesit amerikan\u00eb, dhe po i nxit ata t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb kandidat q\u00eb t\u2019i nxjerr\u00eb nga kjo situat\u00eb, dhe jo thjesht kandidatin q\u00eb mund t\u00eb rivendos\u00eb nj\u00eb rend t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb ndersh\u00ebm publik.<\/p>\n
Trump ripostoi t\u00eb djel\u00ebn nj\u00eb postim n\u00eb Tuiter t\u00eb nj\u00eb personzhi t\u00eb njohur t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs n\u00eb media:\u201dKjo situat\u00eb nuk do t\u00eb marr\u00eb fund, derikur \u00e7unat e mir\u00eb t\u00eb mos jen\u00eb jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb p\u00ebrdorin nj\u00eb force d\u00ebrrmuese kund\u00ebr \u00e7unave t\u00eb k\u00ebqij\u201d.<\/p>\n
Por ironia \u00ebsht\u00eb se n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb q\u00eb Trumpi k\u00ebrc\u00ebnoi me hakmarrje, ai i fiku dritat e Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb, dhe u strehua i frik\u00ebsuar n\u00eb bunkerin e n\u00ebndhesh\u00ebm. Ai po shfaq duksh\u00ebm dob\u00ebsi n\u00eb menaxhimin e k\u00ebsaj situate, pik\u00ebrisht e kund\u00ebrta e formul\u00ebs q\u00eb p\u00ebrdori Niksoni n\u00eb vitin 1968.<\/p>\n
Trump nuk do ta p\u00ebrs\u00ebris\u00eb suksesin e Niksonit n\u00eb 1968-\u00ebs, sepse ai nuk e kupton at\u00eb sukses. Niksoni premtoi paqe brenda dhe jasht\u00eb vendit. Trump po ofron vet\u00ebm konflikt, dhe nuk ofron rrug\u00ebdalje nga konflikti, pasi ndryshe nga Niksoni n\u00eb vitin 1968, Trump \u00ebsht\u00eb vet\u00eb shkaku i kaq shum\u00eb konflikteve.<\/p>\n
N\u00ebse Trump k\u00ebrkon paralele historike p\u00ebr fushat\u00ebn e tij t\u00eb rizgjedhjes, ja nj\u00ebra q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u00eb. Ka pasur dikur nj\u00eb fushat\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn partia e presidentit menaxhoi nj\u00eb pandemi vdekjeprur\u00ebse, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb me nj\u00eb nj\u00eb depresion t\u00eb madh ekonomik, dhe me nj\u00eb val\u00eb dhune t\u00eb p\u00ebrgjakshme raciale urbane.<\/p>\n
Ishte viti 1920. Si pasoj\u00eb e k\u00ebtyre telasheve, partia n\u00eb pushtet p\u00ebsoi humbjen m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb historin\u00eb presidenciale t\u00eb SHBA-s\u00eb, nj\u00eb humbje me nj\u00eb diferenc\u00eb prej 26 p\u00ebr qind n\u00eb vot\u00ebn popullore. Sfidanti triumfues, Uorren Harding, nuk ishte ndonj\u00eb superhero karizmatik.<\/p>\n
Dhe aq q\u00eb kishte nevoj\u00eb t\u00eb ishte. N\u00eb vitin 2020, ashtu si n\u00eb vitin 1920, partia e presidentit Trump po garon me parull\u00ebn \u201cLe t\u00eb rregullojm\u00eb rr\u00ebmuj\u00ebn q\u00eb shkaktuam!\u201d. At\u00ebher\u00eb nuk funksionoi. Dhe nuk ka gjasa t\u00eb funksionoj\u00eb as sot. \/ \u201cThe Atlantic\u201d \u2013 Bota.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga David Frum Nd\u00ebrsa trazirat dhe pla\u00e7kitjet kan\u00eb zhytur n\u00eb kaos qytetet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb SHBA-n\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz po spekulojn\u00eb se k\u00ebto probleme mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb fakt rizgjedhjen e presidentit Donald Trump n\u00eb n\u00ebntor p\u00ebr nj\u00eb mandat tjet\u00ebr. Dhe k\u00ebto spekulime bazohen n\u00eb nj\u00eb analogji. Qytetet amerikane, u p\u00ebrfshin\u00eb nga trazirat n\u00eb mesin e […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22513,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[6,3,20,21],"tags":[],"yoast_head":"\n