Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs jan\u00eb shkaku kryesor i vdekjeve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, me gati 9.5 milion\u00eb vdekje \u00e7do vit.<\/p>\n
Kjo pasohet nga goditja n\u00eb tru, nj\u00eb grup s\u00ebmundjesh t\u00eb mushk\u00ebrive t\u00eb quajtura s\u00ebmundje kronike pulmonare, dhe infeksionet n\u00eb rrug\u00ebt e frym\u00ebmarrjes, ku p\u00ebrfshihen edhe pneumonia dhe gripi.<\/p>\n
Tre nga gjasht\u00eb shkaqet kryesore t\u00eb vdekjeve globale kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me problemet me mushk\u00ebrit\u00eb ose frym\u00ebmarrjen, q\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithashtu i nj\u00ebjti lloj i problemeve tek rastet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb t\u00eb infektuarve me Covid-19.<\/p>\n
Shkaqet e vdekjeve t\u00eb p\u00ebrditshme<\/strong><\/p>\n Mesatarisht 25,844 njer\u00ebz n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn vdesin nga s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n M\u00eb 5 maj, 5,702 njer\u00ebz vdiq\u00ebn nga Covid-19. Ky num\u00ebr e b\u00ebn koronavirusin m\u00eb vdekjeprur\u00ebs se alcajmeri (5,458) ose kanceret n\u00eb rrug\u00ebt e frym\u00ebmarrjes (4,679).<\/p>\n Numri i njer\u00ebzve q\u00eb vdesin nga Covid-19 ndryshon n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh, p\u00ebrfshir\u00eb cil\u00ebsin\u00eb dhe disponueshm\u00ebrin\u00eb e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, klim\u00ebn dhe ekonomin\u00eb.<\/p>\n Ekzistojn\u00eb dy koncepte themelore q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr parashikimin e numrit t\u00eb vdekjeve, shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb dhe ajo infeksionit.<\/p>\n Shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb<\/strong><\/p>\n Shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb tregon se sa p\u00ebr qind e njer\u00ebzve t\u00eb infektuar me virusin do t\u00eb vdesin.<\/p>\n Nj\u00eb nga arsyet kryesore q\u00eb vler\u00ebsimet e vdekshm\u00ebris\u00eb p\u00ebr koronavirusin ndryshojn\u00eb aq shum\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb ditur sakt\u00ebsisht se sa njer\u00ebz jan\u00eb infektuar me k\u00ebt\u00eb virus.<\/p>\n Shum\u00eb vende po llogarisin numrin e tyre t\u00eb vdekjeve duke p\u00ebrpjestuar numrin e pacient\u00ebve q\u00eb vdesin nga virusi me numrin e pacient\u00ebve t\u00eb rezultuar pozitiv\u00eb me Covid-19.<\/p>\n Drejtori i Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, Tedros Adhanom Ghebreyesus e p\u00ebrdori k\u00ebt\u00eb metod\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb marsit p\u00ebr t\u00eb llogaritur shkall\u00ebn e vdekshm\u00ebris\u00eb n\u00eb bot\u00eb n\u00eb 3.4 p\u00ebr qind. Megjithat\u00eb, k\u00ebsaj shifre i mungojn\u00eb pacient\u00ebt e patestuar, p\u00ebrfshir\u00eb ata me simptoma t\u00eb buta ose ata pa simptoma, t\u00eb cil\u00ebt nuk llogariten asnj\u00ebher\u00eb zyrtarisht si t\u00eb infektuar. N\u00eb nj\u00eb sistem t\u00eb p\u00ebrkryer, e gjith\u00eb bota do t\u00eb duhej t\u00eb testohej p\u00ebr s\u00ebmundjen, por kjo ende nuk \u00ebsht\u00eb e mundur.<\/p>\n N\u00eb disa situata \u00ebsht\u00eb ofruar nj\u00eb testim i till\u00eb universal. Nj\u00ebri prej tyre ishte ai i anijes turistike\u00a0Diamond Princess Cruise<\/em>\u00a0q\u00eb u izolua n\u00eb brigjet e Japonis\u00eb, ku gati t\u00eb gjith\u00eb pasagjer\u00ebt u testuan p\u00ebr virusin. Niveli i vdekjeve n\u00eb anije rezultoi t\u00eb ishte 1.2 p\u00ebr qind.<\/p>\n Nj\u00eb grup tjet\u00ebr i njer\u00ebzve q\u00eb u testuan gjer\u00ebsisht ishin ata q\u00eb riatdhesoheshin n\u00eb vendet e tyre nga Wuhani, origjina e koronavirusit. Nj\u00eb studim i publikuar n\u00eb revist\u00ebn mjek\u00ebsore\u00a0The Lancet Infectious Diseases<\/em>\u00a0shqyrtoi k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna dhe vler\u00ebsoi se shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb nga virusi ishte 0.66 p\u00ebr qind.<\/p>\n Shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb mund t\u00eb ndryshoj\u00eb edhe n\u00eb var\u00ebsit t\u00eb vendit dhe rajonit p\u00ebr shkak t\u00eb dallimeve n\u00eb kapacitetet mjek\u00ebsore, p\u00ebrqindjen e popullat\u00ebs s\u00eb moshuar ose atyre me s\u00ebmundje paraprake, faktor\u00eb q\u00eb dihet se rrisin shanset e vdekjes nga koronavirusi.<\/p>\n Shkalla e infeksionit<\/strong><\/p>\n Shkalla e infeksionit tregon shpejt\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrhapjes s\u00eb s\u00ebmundjes n\u00eb mesin e nj\u00eb popullate.<\/p>\n P\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar shkall\u00ebn e infeksionit, zyrtar\u00ebt duhet t\u00eb gjurmojn\u00eb sa shpesh virusi l\u00ebviz nga nj\u00eb person tek tjetri. Epidemiolog\u00ebt p\u00ebrdorin nj\u00eb num\u00ebr themelor t\u00eb riprodhimit, ose R0, q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson numrin mesatar t\u00eb njer\u00ebzve tek t\u00eb cil\u00ebt nj\u00eb person i infektuar ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb p\u00ebrhap\u00eb virusin. P\u00ebr shembull, R0\/ 2 do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb nj\u00eb person i infektuar do t\u00eb p\u00ebrhap\u00eb s\u00ebmundjen mesatarisht te dy njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00ebt, q\u00eb m\u00eb pas secili prej tyre e p\u00ebrhap\u00eb at\u00eb te dy persona t\u00eb tjer\u00eb, dhe k\u00ebshtu me radh\u00eb. N\u00eb qoft\u00eb se ritmi i p\u00ebrhapjes \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak se nj\u00eb (pra nj\u00eb person i infektuar mesatarisht e p\u00ebrhap\u00eb virusin te me pak se nj\u00eb person tjet\u00ebr) (R0\/m\u00eb pak se 1), kjo do t\u00eb thot\u00eb se s\u00ebmundja (ose virusit) \u00ebsht\u00eb n\u00eb r\u00ebnie dhe mund t\u00eb venitet.<\/p>\n Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb vler\u00ebson se R0 (ritmi i p\u00ebrhapjes s\u00eb virusit nga nj\u00eb person) p\u00ebr koronavirusin pa ndonj\u00eb nd\u00ebrhyrje \u00ebsht\u00eb mes 2 dhe 2.5, megjithat\u00eb, R0 (ritmi i p\u00ebrhapjes) nuk \u00ebsht\u00eb i fiksuar p\u00ebr t\u00eb gjitha viruset. Ai mund t\u00eb ndryshoj\u00eb n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb nj\u00eb numri faktor\u00ebsh, p\u00ebrfshir\u00eb klim\u00ebn, praktikat higjienike t\u00eb nj\u00eb popullate dhe zbatimin e politikave qeveritare p\u00ebr distancim fizik. Ritmi i p\u00ebrhapjes s\u00eb koronavirusit mund t\u00eb jet\u00eb i ndrysh\u00ebm n\u00eb vende, rajone dhe madje edhe qytete, n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb veprimeve t\u00eb nd\u00ebrmarra nga njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb atje.<\/p>\n Numri i njer\u00ebzve n\u00eb nj\u00eb popullat\u00eb t\u00eb caktuar q\u00eb p\u00ebrfundimisht do t\u00eb infektohet nga virusi varet nga ritmi i p\u00ebrhapjes s\u00eb tij dhe numri i njer\u00ebzve q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb imun ndaj tij.<\/p>\n Meqen\u00ebse Covid-19 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb virus i ri, besohet se pothuajse t\u00eb gjith\u00eb mund t\u00eb preken nga ai.<\/p>\n Nj\u00eb studim i b\u00ebr\u00eb nga Kolegji Imperial i Londr\u00ebs zbuloi se 81 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Britanis\u00eb mund t\u00eb infektohen nga koronavirusi n\u00ebse nuk nd\u00ebrmerren masa kund\u00ebr p\u00ebrhapjes s\u00eb tij. Q\u00eb nga publikimi i k\u00ebtij studimi, qeverit\u00eb e t\u00eb dyja vendeve, si dhe qeverit\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, kan\u00eb vendosur masa p\u00ebr t\u00eb kufizuar udh\u00ebtimet e banor\u00ebve t\u00eb tyre n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb ulur shkall\u00ebn e infeksionit, dhe p\u00ebr t\u00eb ulur p\u00ebrqindjen e banor\u00ebve me shanse t\u00eb infektimit.<\/p>\n Duke krahasuar koronavirusin me s\u00ebmundje t\u00eb tjera infektive, gripi sezonal ka prirje t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb p\u00ebrhapjes prej 1.3 p\u00ebr qind dhe nj\u00eb shkall\u00eb vdekshm\u00ebrie prej 0,1 p\u00ebr qind ose m\u00eb pak, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb pak infektiv dhe vdekjeprur\u00ebs se sa COVID-19.<\/p>\n Fruthi, me nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb p\u00ebrhapjes prej 12 p\u00ebr qind dhe shkall\u00eb vdekshm\u00ebrie prej 15 p\u00ebr qind, \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb ngjit\u00ebs dhe m\u00eb vdekjeprur\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00cbsht\u00eb shum\u00eb her\u00ebt t\u00eb dihet se sa vdekjeprur\u00ebs do t\u00eb jet\u00eb, por vler\u00ebsimet sugjerojn\u00eb q\u00eb midis 0.5 dhe 3.4 p\u00ebr qind t\u00eb personave q\u00eb infektohen me koronavirusin vdesin. Dallimi mes k\u00ebtyre p\u00ebrqindjeve mund t\u00eb jet\u00eb si dallimi mes dhjet\u00ebra mij\u00ebra dhe miliona njer\u00ebzve q\u00eb vdesin nga pandemia. Ndryshimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrllogaritje varet nga shum\u00eb faktor\u00eb, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21774,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[6,3,20,21],"tags":[],"yoast_head":"\n![\"A](\"https:\/\/gdb.voanews.com\/1cca5123-ccea-4e9a-b3c7-330e2c77ad5f_w650_r1_s.jpg\")
<\/div>\n<\/div>