{"id":21566,"date":"2020-04-28T19:37:12","date_gmt":"2020-04-28T17:37:12","guid":{"rendered":"http:\/\/redaktori.com\/?p=21566"},"modified":"2020-04-28T19:37:12","modified_gmt":"2020-04-28T17:37:12","slug":"neser-me-cfare-ndryshimesh-pritet-te-perballemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566","title":{"rendered":"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Adrian Civici<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb paqart\u00eb e t\u00eb panjohur \u201ckoronavirusi\u201d, dilemave e pik\u00ebpyetjeve n\u00eb lidhje me \u201cshkaqet e p\u00ebrhapjes s\u00eb covid-19\u201d, \u201dstrategjit\u00eb e p\u00ebrballimit dhe mundjes s\u00eb pandemis\u00eb\u201d apo \u201cshpjegimet e mundimshme t\u00eb kurbave t\u00eb ecuris\u00eb s\u00eb situat\u00ebs\u201d, po i shtohen dhe dilemat p\u00ebr \u201cbot\u00ebn e nes\u00ebrme\u201d, p\u00ebr \u201csfidat, ndryshimet dhe vendimet\u201d q\u00eb realiteti i ri do shtroj\u00eb si zgjidhje apo alternativ\u00eb p\u00ebr strategjit\u00eb dhe vendimet\u201c, mjaft prej t\u00eb cilave, deri tani konsideroheshin thjesht \u201chipotetike\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb sfid\u00eb \u201cpost-koronavirus\u201d jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb mjaft akademik\u00eb, politikan\u00eb, menaxher\u00eb t\u00eb lart\u00eb, bankier\u00eb, filozof\u00eb e sociolog\u00eb, etj.. Analizat dhe konkluzionet e tyre kan\u00eb filluar t\u00eb konvergojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb : \u201ckarantina e zgjatur dhe rreziku afatgjat\u00eb i koronavirusit, po detyron dhe do vazhdoj\u00eb t\u00eb detyroj\u00eb kryetar\u00ebt e shteteve dhe qeverive, CEO-t e korporatave dhe bizneseve t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve, bankave dhe kompanive financiare, etj., t\u00eb marrin vendime me shum\u00eb t\u00eb panjohura dhe me nj\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb risku\u201d. \u201cNj\u00eb tendenc\u00eb krejt e ndryshme nga ajo me t\u00eb cil\u00ebn jemi familjarizuar deri tani do mbizot\u00ebroj\u00eb perspektiv\u00ebn post-koronavirus\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u201cndryshimesh\u201d na presin dhe si duhet t\u00eb adoptohemi me to? Rreth k\u00ebsaj pyetje po jepen p\u00ebrgjigjet e para dhe po nd\u00ebrtohen skenar\u00ebt e t\u00eb ardhmes.<\/p>\n<p><strong>Tregu i pun\u00ebs dhe pun\u00ebsimi<\/strong><\/p>\n<p>Si pritet t\u00eb ndryshojn\u00eb organizimi i pun\u00ebs dhe pun\u00ebsimi i punonj\u00ebsve? Nj\u00eb nga \u201cm\u00ebsimet\u201d m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb koronavirusit \u00ebsht\u00eb pa dyshim \u201cr\u00ebnd\u00ebsia dhe eficenca e teleworking, t\u00eb punuarit online, si nj\u00eb zgjidhje optimale, jo thjesht t\u00eb imponuar nga karantina sanitare, por mbi t\u00eb gjitha si zbulim i trajektores s\u00eb pun\u00ebsimit n\u00eb t\u00eb ardhmen\u201d.<\/p>\n<p>Studiuesit e \u201csjelljes s\u00eb tregjeve t\u00eb pun\u00ebs\u201d kan\u00eb arritur n\u00eb konkluzionin se teleworking do t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb zyr\u00eb apo n\u00eb poste fikse n\u00eb biznese t\u00eb ndryshme. Pritet q\u00eb n\u00eb muajt dhe vitet n\u00eb vazhdim, mjaft biznese e sip\u00ebrmarrje t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve, t\u00eb reduktojn\u00eb ndjesh\u00ebm personelin dhe zyrat e tyre n\u00eb em\u00ebr t\u00eb teleworking \u201cnga sht\u00ebpia\u201d. Kjo konsiderohet nj\u00eb form\u00eb efi\u00e7ente pune nga e cila do t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb si punonj\u00ebsit ashtu dhe sip\u00ebrmarrjet.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tendenc\u00eb e till\u00eb vler\u00ebsohet t\u00eb ket\u00eb avantazhe t\u00eb m\u00ebdha: zvog\u00eblon kostot dhe koh\u00ebn e transportit ditor vajtje-ardhje n\u00eb pun\u00eb t\u00eb punonj\u00ebsve; ul kostot administrative burokratike t\u00eb sip\u00ebrmarrjeve; ul kostot e burimeve njer\u00ebzore; krijon mund\u00ebsi p\u00ebr rekrutime m\u00eb cil\u00ebsore t\u00eb punonj\u00ebsve; zgjeron mund\u00ebsit\u00eb e rekrutimit t\u00eb punonj\u00ebsve t\u00eb talentuar e profesionist\u00eb jasht\u00eb qytetit apo shtetit; ndihmon n\u00eb ulje t\u00eb ndjeshme t\u00eb ndotjes duke reduktuar dioksidin e karbonit n\u00eb aj\u00ebr; \u00e7liron ndjesh\u00ebm transportin, sidomos n\u00eb qytetet e m\u00ebdha dhe qendrat industriale; krijon fleksibilitet m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr oraret e pun\u00ebs dhe ndihmon n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb punonj\u00ebsve; etj. Vler\u00ebsohet se n\u00eb 5 apo 10 vitet e ardhshme, rreth 30-40% e t\u00eb pun\u00ebsuarve n\u00eb administrat\u00ebn publike apo n\u00eb gjith\u00eb llojet e bizneseve t\u00eb jen\u00eb n\u00eb statusin e teleworking.<\/p>\n<p><strong>Digjitalizimi masiv<\/strong><\/p>\n<p>Digjitalizimi masiv i aktivitetit ekonomik, financiar, sh\u00ebrbimeve, arsimit, shkenc\u00ebs, etj., pritet t\u00eb jet\u00eb \u00e7el\u00ebsi i suksesit n\u00eb t\u00eb ardhmen. Institucionet publike, sip\u00ebrmarrjet, bankat, tregjet financiare, tregtia, marketingu dhe sh\u00ebrbimet, shkollat dhe universitetet, sh\u00ebrbimet mjek\u00ebsore apo telemjek\u00ebsia, media, k\u00ebrkimi shkencor, konferencat komb\u00ebtare e nd\u00ebrkomb\u00ebtare, etj., do orientohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb drejt \u201cfunksionimit dixhital\u201d. K\u00ebto struktura duhet t\u00eb disponojn\u00eb e pajisen me infrastruktura dixhitale moderne e solide duke shtuar ndjesh\u00ebm investimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>T\u00eb vonuarit e sot\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces digjitalizimi masiv do jen\u00eb t\u00eb humburit e m\u00ebdhenj t\u00eb s\u00eb nes\u00ebrmes. Shekulli i XXI-t\u00eb filloi si \u201cepoka e ekonomis\u00eb dhe shoq\u00ebris\u00eb digjitale\u201d, si epoka e \u201crevolucionit 4.0\u201d, por kriza e koronavirusit e nxori n\u00eb plan t\u00eb par\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtje t\u00eb dit\u00ebs funksionimin dixhital. \u201cEkonomia dhe shoq\u00ebria digjitale\u201d, inteligjenc\u00ebs artificiale,teknologjive haut game, robotik\u00ebs dhe start-up, apo si\u00e7 po quhet tashm\u00eb \u201cEpoka e kapitalizmit digjital\u201d, duket se ka filluar me shpejt\u00ebsi t\u00eb madhe. Tashm\u00eb, smart city, smart village, smart territory, etj., do jen\u00eb pjes\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>P.sh., n\u00eb sektorin financiar dhe bankar, pritet nj\u00eb p\u00ebrshpejtim i digjitalizimit t\u00eb gjith\u00eb llojeve t\u00eb sh\u00ebrbimeve t\u00eb ofruara deri tani. Zgjerimi i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe leht\u00ebsit\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb internetit, ve\u00e7an\u00ebrisht \u201cmobil data terminal\u201d apo \u201cmobil digital computer\u201d si smartfon\u00ebt, tabletat elektronike, laptop-\u00ebt etj., do krijojn\u00eb sjellje dhe zakone t\u00eb reja konsumi. Pasojat e revolucionit digjital n\u00eb sektorin bankar do stimulojn\u00eb modele dhe perspektiva t\u00eb reja t\u00eb panjohura m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Neobankat jan\u00eb shembulli m\u00eb i fundit i zhvillimeve t\u00eb pritshme. Roli i tyre pritet t\u00eb jet\u00eb thelb\u00ebsor : \u201cn\u00eb t\u00eb ardhmen, bankat tradicionale do ken\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u2019u mbijetojn\u00eb zhvillimeve teknologjike duke u z\u00ebvend\u00ebsuar nga bankat e mb\u00ebshtetura krejt\u00ebsisht n\u00eb teknologjit\u00eb digjitale\u201d; \u201cbankat mund t\u00eb mbijetojn\u00eb dhe t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb aktor\u00ebt baz\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimeve financiare, por roli i tyre do b\u00ebhet m\u00eb pak i duksh\u00ebm, duke u shnd\u00ebrruar thjesht n\u00eb ofrues sh\u00ebrbimesh.<\/p>\n<p>Ato do t\u2019i v\u00ebn\u00eb njohurit\u00eb dhe eksperienc\u00ebn e tyre n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb fintech-s apo gjigant\u00ebve t\u00eb internetit q\u00eb do mbajn\u00eb lidhjet direkte me konsumator\u00ebt final\u00eb\u201d; Bankat e t\u00eb ardhmes nuk do jen\u00eb m\u00eb \u201cbanka kujdestare apo prind\u00ebrore\u201d n\u00eb t\u00eb cilat klient\u00ebt duhet t\u00eb kalojn\u00eb patjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb Po ose Jo p\u00ebr veprimet e tyre bankare, por do t\u00eb jen\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb t\u00eb orientuara drejt \u201cmodelit bionik\u201d, d.m.th. nj\u00eb p\u00ebrzierje nd\u00ebrmjet teknologjive numerike dhe kontakteve njer\u00ebzore, duke u adaptuar k\u00ebshtu me revolucionin digjital q\u00eb po e p\u00ebrfshin dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht sfidon t\u00ebr\u00ebsisht sistemin bankar.<\/p>\n<p><strong>Globalizimi<\/strong><\/p>\n<p>Globalizimi do t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb fort\u00eb drejt glokalizimit. Analiza t\u00eb shumta ekonomiko-financiare dhe sociale po e \u201cshpallin\u201d \u201cGlobalizimin\u201d si nj\u00eb nga fenomenet globale q\u00eb, edhe n\u00ebse nuk ishte shkaku kryesor i kriz\u00ebs s\u00eb koronavirusit, mund t\u00eb konsiderohet si \u201cp\u00ebrshpejtues\u201d i saj. \u201cPrishja e zinxhir\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb t\u00eb prodhimit, furnizimit dhe tregjeve\u201d pritet t\u00eb ndryshoj\u00eb arkitektur\u00ebn dhe nocionet baz\u00eb t\u00eb globalizimit duke na futur n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re. Esht\u00eb e parakohshme t\u00eb mendohet se \u201cglobalizmit i erdhi fundi\u201d, se \u201cglobalizimi \u00ebsht\u00eb fajtori kryesor i kriz\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Por, z\u00ebra t\u00eb shumt\u00eb studiuesish e politikan\u00ebsh kan\u00eb filluar t\u00eb shohin \u201cpak m\u00eb p\u00ebrtej se modeli aktual i globalizimit\u201d, duke evidentuar faktin, se \u201cn\u00eb t\u00eb ardhmen pritet t\u00eb forcohet ndjesh\u00ebm tendencat drejt glokalizimit\u201d. Glokalizimi \u2013 term q\u00eb e ka origjin\u00ebn nga koncepti japonez Dochakuka, q\u00eb n\u00ebnkupton teknikat e kultivimit t\u00eb tok\u00ebs duke u adoptuar me kushtet lokale, i p\u00ebrpunuar shkenc\u00ebrisht nga sociologu Z.Bauman si nj\u00eb \u201cfaz\u00eb e re e bazuar n\u00eb zhvillimin lokal\u201d\u2013po mendohet si nj\u00eb variant alternativ me globalizimin e sot\u00ebm.<\/p>\n<p>Pyetjeve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me \u201crrezikshm\u00ebrin\u00eb q\u00eb paraqet globalizimi ekstrem i koh\u00ebs sotme\u201d n\u00eb lidhje me tregjet financiare, prodhimin dhe sigurimin e ushqimeve, industrin\u00eb farmaceutike e sh\u00ebndet\u00ebsore, industrin\u00eb e automobilave, energjin\u00eb, markat dhe patentat, industrin\u00eb informatike, industria e turizmit dhe sh\u00ebrbimeve, etj., po tentohet tu jepet p\u00ebrgjigje e rrug\u00ebzgjidhje te \u201cvendi shum\u00eb m\u00eb i madh q\u00eb pritet t\u00eb gjej\u00eb glokalizimi n\u00eb vitet e ardhshme.<\/p>\n<p>Tendenca drejt nj\u00eb nacionalizimi m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb zinxhir\u00ebve t\u00eb prodhimit, furnizimit dhe tregjeve n\u00eb em\u00ebr t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb nga t\u00eb tjer\u00ebt dhe globalizmit ekstrem, do t\u00eb jet\u00eb prezente n\u00eb dekad\u00ebn apo dekadat e ardhshme. Vler\u00ebsohet, se shum\u00eb vende, ve\u00e7an\u00ebrisht ato t\u00eb zhvilluara do fillojn\u00eb t\u2019i ridimensionojn\u00eb politikat e tyre ekonomike, financiare e zhvilluese n\u00eb em\u00ebr t\u00eb glokalizimit.<\/p>\n<p>Tendencat q\u00eb priten t\u00eb marrin jet\u00eb do ken\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me zvog\u00eblimin e procesit t\u00eb delokalizimit, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb krahut t\u00eb lir\u00eb t\u00eb pun\u00ebs dhe fitimit maksimal, shum\u00eb uzina e fabrika u zhvendos\u00ebn n\u00eb Kin\u00eb, n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb varf\u00ebria apo n\u00eb zhvillim. N\u00eb vendet e zhvilluara per\u00ebndimore, por dhe m\u00eb gjer\u00eb akoma, po flitet gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh p\u00ebr nj\u00eb proces \u201cri-industrializimi dhe rikthimi t\u00eb kapitaleve t\u00eb investuara jasht\u00eb\u201d n\u00eb vendet e origjin\u00ebs, p\u00ebr nj\u00eb \u201crinacionalizim t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs ekonomike\u201d.<\/p>\n<p>Ky proces justifikohet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb rritjes s\u00eb siguris\u00eb komb\u00ebtare, rikthimit n\u00eb ekonomin\u00eb reale duke mos u p\u00ebrqendruar vet\u00ebm tek sh\u00ebrbimet, rritjen e pun\u00ebsimit, rritjen e t\u00eb ardhurave dhe mund\u00ebsive m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr t\u00eb mbajtur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb modelin social, shtimin e vler\u00ebs s\u00eb produkteve lokale, etj. Nj\u00eb filozofi e till\u00eb \u201ctransformuese e globalizimit\u201d do prek\u00eb shum\u00eb nga tiparet dhe tendencat e deritashme n\u00eb strategjit\u00eb e financimeve, IHD, organizimin e tregjeve, zinxhirin e prodhimeve, etj. \u201cButterfly defect\u201d i globalizimit pritet t\u00eb korrigjohet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb reduktimit t\u00eb rreziqeve sistemike, t\u00eb cilat sa vin\u00eb e b\u00ebhem m\u00eb t\u00eb rrezikshme.<\/p>\n<p><strong>Teknologjia<\/strong><\/p>\n<p>Teknollogjit\u00eb e reja si \u201caleat\u00eb\u201d n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr rrezikut t\u00eb pandemive. Lufta dhe p\u00ebrpjekjet e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb mundur pandemin\u00eb e Covid-19, tashm\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb mbi 120 vende t\u00eb bot\u00ebs, po k\u00ebrkon bashkimin n\u00eb nj\u00eb front t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb gjith\u00eb \u201caleat\u00ebve\u201d t\u00eb mundsh\u00ebm. Eksperiencat e k\u00ebtyre muajve p\u00ebrpjekjesh t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb trimfuar mbi koronavirusin, po d\u00ebshmojn\u00eb se teknologjit\u00eb e reja, inovacionet, start-up, inteligjenca artificiale, big-data, robotika, superkompjuterat, etj, po japin nj\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb. Q\u00eb prej shfaqjes s\u00eb par\u00eb t\u00eb koronavirusit dhe p\u00ebrhapjes s\u00eb tij n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, vendet q\u00eb po merren si shembull suksesi n\u00eb kontrollin dhe luftimin e pandemis\u00eb, po mb\u00ebshteten n\u00eb \u201cekspertiz\u00ebn teknollogjike\u201d si nj\u00eb nga \u201carm\u00ebt\u201d m\u00eb efi\u00e7ente p\u00ebr fitimin e luft\u00ebs.<\/p>\n<p>Zhvillimet marramend\u00ebse, vecan\u00ebrisht t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit, n\u00eb perspektiv\u00ebn \u201chigh-tech\u201d, po orientohen edhe n\u00eb sfer\u00ebn sh\u00ebndet\u00ebsore duke dal\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb frontit anti-koronavirus. Lider\u00ebt bot\u00ebror\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb si Microsoft, Intel, Google, Facebook, Cisco, Apple, IBM, Alibaba, Baidu, Huawei, etj., po bashk\u00ebpunojn\u00eb ngusht\u00eb me mjek\u00ebt dhe spitalet, me laborator\u00ebt dhe qendrat e k\u00ebrkimit mjek\u00ebsor, me universitetet dhe institutet e specializuara, me qendrat e m\u00ebdha t\u00eb prodhimit t\u00eb ila\u00e7eve e vaksinave, etj., me synimin q\u00eb \u201cshkenca dhe teknologjia t\u00eb kthehet n\u00eb nj\u00eb medikament t\u00eb fuqish\u00ebm sh\u00ebrues, diagnostikues e parandalues\u201d kundra pandemis\u00eb aktuale t\u00eb Covid-19. Disa nga shembujt e sh\u00ebrbimit q\u00eb po i b\u00ebjn\u00eb sh\u00ebndetit publik teknologjit\u00eb e reja, inteligjenca artificiale, big-data, etj., dhe m\u00ebnyrat se si po p\u00ebrdoren ato, tashm\u00eb po kthehen n\u00eb \u201creceta\u201d shum\u00eb t\u00eb rekomanduara p\u00ebr gjith\u00eb vendet q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb, por edhe si receta \u201ct\u00eb s\u00eb ardhmes\u201d p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar \u00e7do lloj pandemie apo krize ekonomike e sociale q\u00eb lidhen me t\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Vendimmarrja<\/strong><\/p>\n<p>Vendimmarrja do kaloj\u00eb nga \u201cparadigma parashikuese\u201d drejt vendimeve n\u00eb kushtet e \u201csurpriz\u00ebs\u201d, \u201criskut t\u00eb lart\u00eb\u201d dhe \u201cpaqart\u00ebsis\u00eb\u201d. Vendimet aktuale n\u00eb luft\u00ebn ndaj koronaviruesit kan\u00eb nj\u00eb doz\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u201cpaqart\u00ebsie\u201d, jan\u00eb objekt i debateve e polemikave t\u00eb shumta mbi vlefshm\u00ebrin\u00eb dhe efektshm\u00ebrin\u00eb e tyre. N\u00eb situata t\u00eb tilla, paradigma e \u201cefekteve t\u00eb parashikuara\u201d nuk ka vler\u00eb. Paqart\u00ebsia po b\u00ebhet fjala \u00e7el\u00ebs e marrjes s\u00eb vendimeve. Duhet t\u00eb m\u00ebsohemi me k\u00ebt\u00eb nocion t\u00eb ri. Koncepti i Nassim Taleb i \u201cmjelm\u00ebs s\u00eb zez\u00eb\u201d do b\u00ebhet m\u00eb prezent n\u00eb evolucionin e shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb. \u201cMjelma e zez\u00eb\u201d po shfaqet m\u00eb shpesh n\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme, natyrisht n\u00eb sensin e gj\u00ebrave t\u00eb njohura e ato \u201csurpriz\u00eb\u201d, n\u00eb gj\u00ebrat q\u00eb deri tani i kemi quajtur si \u201cprobabilisht t\u00eb pamundshme\u201d.<\/p>\n<p>Mesa duket k\u00ebtij iluzioni i ka ardhur fundi. \u201cSurprizat\u201d po shfaqen \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr si \u201cnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb menduari dhe vepruari q\u00eb shoq\u00ebria privilegjon, ose m\u00eb sakt\u00eb, q\u00eb ka privilegjuar deri tani, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb efektet katastrofike t\u00eb surprizave po b\u00ebhen m\u00eb evidente\u201d. N\u00eb bot\u00ebn e ardhme, \u00e7do njeri, ve\u00e7an\u00ebrisht vendimmarr\u00ebsit e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb sferat politike, ekonomike, financiare, shoq\u00ebrore, kulturore, shkencore, etj., duhet t\u00eb pajisen m\u00eb shum\u00eb me nocionin e \u201ckultur\u00ebs s\u00eb paqart\u00ebsis\u00eb\u201d dhe \u201cprobabilitetit t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb ndodhjes\u201d n\u00eb vendimmarrjet e tyre. Koha \u201ctradicionale\u201d e riskut t\u00eb menaxhuesh\u00ebm duket se po shkon drejt fundit. Sfida jon\u00eb n\u00eb vitet n\u00eb vazhdim duket se do t\u00eb jet\u00eb \u201caft\u00ebsia parashikuese dhe vepruese n\u00eb kushtet e paqart\u00ebsis\u00eb\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Adrian Civici N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb paqart\u00eb e t\u00eb panjohur \u201ckoronavirusi\u201d, dilemave e pik\u00ebpyetjeve n\u00eb lidhje me \u201cshkaqet e p\u00ebrhapjes s\u00eb covid-19\u201d, \u201dstrategjit\u00eb e p\u00ebrballimit dhe mundjes s\u00eb pandemis\u00eb\u201d apo \u201cshpjegimet e mundimshme t\u00eb kurbave t\u00eb ecuris\u00eb s\u00eb situat\u00ebs\u201d, po i shtohen dhe dilemat p\u00ebr \u201cbot\u00ebn e nes\u00ebrme\u201d, p\u00ebr \u201csfidat, ndryshimet dhe vendimet\u201d q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20768,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[9,4],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi? - Informohu qart\u00ebsisht!<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi? - Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Adrian Civici N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb paqart\u00eb e t\u00eb panjohur \u201ckoronavirusi\u201d, dilemave e pik\u00ebpyetjeve n\u00eb lidhje me \u201cshkaqet e p\u00ebrhapjes s\u00eb covid-19\u201d, \u201dstrategjit\u00eb e p\u00ebrballimit dhe mundjes s\u00eb pandemis\u00eb\u201d apo \u201cshpjegimet e mundimshme t\u00eb kurbave t\u00eb ecuris\u00eb s\u00eb situat\u00ebs\u201d, po i shtohen dhe dilemat p\u00ebr \u201cbot\u00ebn e nes\u00ebrme\u201d, p\u00ebr \u201csfidat, ndryshimet dhe vendimet\u201d q\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-28T17:37:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"770\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"433\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566\",\"name\":\"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi? - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-28T17:37:12+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-28T17:37:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg\",\"width\":770,\"height\":433},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/redaktori.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"http:\/\/redaktori.com\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi? - Informohu qart\u00ebsisht!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi? - Informohu qart\u00ebsisht!","og_description":"Nga Adrian Civici N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb paqart\u00eb e t\u00eb panjohur \u201ckoronavirusi\u201d, dilemave e pik\u00ebpyetjeve n\u00eb lidhje me \u201cshkaqet e p\u00ebrhapjes s\u00eb covid-19\u201d, \u201dstrategjit\u00eb e p\u00ebrballimit dhe mundjes s\u00eb pandemis\u00eb\u201d apo \u201cshpjegimet e mundimshme t\u00eb kurbave t\u00eb ecuris\u00eb s\u00eb situat\u00ebs\u201d, po i shtohen dhe dilemat p\u00ebr \u201cbot\u00ebn e nes\u00ebrme\u201d, p\u00ebr \u201csfidat, ndryshimet dhe vendimet\u201d q\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566","og_site_name":"Informohu qart\u00ebsisht!","article_published_time":"2020-04-28T17:37:12+00:00","og_image":[{"width":770,"height":433,"url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"http:\/\/redaktori.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"http:\/\/redaktori.com","Est. reading time":"11 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566","url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566","name":"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi? - Informohu qart\u00ebsisht!","isPartOf":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg","datePublished":"2020-04-28T17:37:12+00:00","dateModified":"2020-04-28T17:37:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/redaktori.com\/?p=21566"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#primaryimage","url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg","contentUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg","width":770,"height":433},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21566#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/redaktori.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cNes\u00ebr\u201d \u2013 me \u00e7far\u00eb ndryshimesh pritet t\u00eb p\u00ebrballemi?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website","url":"https:\/\/redaktori.com\/","name":"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2","name":"http:\/\/redaktori.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"http:\/\/redaktori.com"}}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg","blog_post_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici-150x150.jpg",150,150,true],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",770,433,false]},"categories_names":{"9":{"name":"Analiz\u00eb","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=9"},"4":{"name":"Opinion","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=4"}},"tags_names":[],"comments_number":"0","wpmagazine_modules_lite_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici-150x150.jpg",150,150,true],"cvmm-medium":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",300,169,false],"cvmm-medium-plus":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",305,172,false],"cvmm-portrait":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",400,225,false],"cvmm-medium-square":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",600,337,false],"cvmm-large":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",770,433,false],"cvmm-small":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",130,73,false],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Adrian-Civici.jpg",770,433,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21566"}],"collection":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21566"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21567,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21566\/revisions\/21567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}