{"id":21223,"date":"2020-04-15T21:22:45","date_gmt":"2020-04-15T19:22:45","guid":{"rendered":"http:\/\/redaktori.com\/?p=21223"},"modified":"2020-04-15T21:22:45","modified_gmt":"2020-04-15T19:22:45","slug":"ne-mbusat-vendlindjen-e-poetit-arberesh-jul-variboba-reportazh-nga-prof-nasho-jorgaqi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223","title":{"rendered":"&#8220;N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba&#8221;- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi"},"content":{"rendered":"<p>Prof. Nasho Jorgaqi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mbusati lart\u00ebsohet mbi nj\u00eb kodrin\u00eb t\u00eb bukur, q\u00eb v\u00ebshtron nga deti Jon dhe fusha e Sibarit. Ka pak a shum\u00eb po at\u00eb pozicion q\u00eb kan\u00eb Maqi i De Rad\u00ebs dhe Strigari i Serembes, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb kalosh para se t\u00eb vish k\u00ebtu. Gjith\u00eb k\u00ebto an\u00eb jan\u00eb treva t\u00eb poezis\u00eb arb\u00ebrore.<\/p>\n<p>Vendlindja e Varibob\u00ebs n\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb par\u00eb ngjan si gjith\u00eb katundet arb\u00ebreshe t\u00eb Kalabris\u00eb. I p\u00ebrmbledhur, me sht\u00ebpi t\u00eb gurta, i p\u00ebrshkruar nga rrugica t\u00eb kalldr\u00ebmta, me mure t\u00eb mo\u00e7me, me vreshta e ullishta t\u00eb varura anash. Mbusati q\u00ebndron aty si ngulim arb\u00ebresh prej m\u00eb se pes\u00eb shekujsh. Ruan gjuh\u00ebn e zakonet, traditat, i mbetet besnik rr\u00ebnj\u00ebve t\u00eb veta n\u00eb dit\u00ebt e sotme. N\u00eb takimet me mbusatiot\u00ebt, biseda e par\u00eb domosdo do t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr Varibob\u00ebn. Ata e din\u00eb se p\u00ebr katundin e tyre askush s\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb i njohur n\u00eb bot\u00ebn arb\u00ebreshe e p\u00ebrtej sa poeti. Mbusati dhe Variboba t\u00eb kujtojn\u00eb kurdoher\u00eb nj\u00ebri-tjetrin.<\/p>\n<p>N\u00eb Mbusat, Variboba, megjith\u00ebse kan\u00eb kaluar 200 vjet nga koha q\u00eb ka vdekur, vijon t\u00eb mbetet i gjall\u00eb. K\u00ebtu i ka trojet e veta, ka farefisin, k\u00ebtu ai jetoi dhe punoi p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra, k\u00ebtu iu ndez\u00ebn k\u00ebng\u00ebt q\u00eb e b\u00ebn\u00eb poet. Bashk\u00ebfshatar\u00ebve u vjen mir\u00eb t\u00eb tregojn\u00eb sht\u00ebpin\u00eb ku lindi, kish\u00ebn ku sh\u00ebrbeu, vendin dhe udh\u00ebt aq t\u00eb dashura\u2026Kujtimi i poetit vazhdon t\u2019u flas\u00eb brezave t\u00eb rinj dhe kjo e rison tradit\u00ebn poetike t\u00eb katundit.<\/p>\n<p>Sht\u00ebpia afro treqind vje\u00e7are ku lindi Variboba \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Ajo i ngjan nj\u00eb k\u00ebshtjelle t\u00eb vog\u00ebl, nga e cila kan\u00eb mbetur muret an\u00ebsore, ca mure t\u00eb trash\u00eb qiklopik\u00eb, pjes\u00ebrisht t\u00eb rr\u00ebnuara. Pjesa tjet\u00ebr q\u00eb i ka q\u00ebndruar koh\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tunel, me harqe guri n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilin kalohet para se t\u00eb ngjit\u00ebsh shkall\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb. N\u00eb gjysm\u00eberr\u00ebsir\u00eb,diku, varur n\u00eb mur q\u00ebndron portreti i poetit, ku mbusatiot\u00ebt i mbajn\u00eb vazhdimisht nj\u00eb drit\u00eb t\u00eb ndezur. N\u00ebn k\u00ebt\u00eb drit\u00ebz duket qart\u00eb fytyra e tij e gjer\u00eb, balli i madh, syt\u00eb e p\u00ebrvojtur, me nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb p\u00ebrd\u00ebllyer, flok\u00ebt e gjata. Para k\u00ebtij portreti kan\u00eb kaluar sa e sa breza t\u00eb Musatit. Ende kjo nj\u00eb shenj\u00eb nderimi q\u00eb i kalon kufijt\u00eb fetar\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb nderuar kujtimin e poetit kemi ardhur dhe ne k\u00ebtu nga larg. Mbusatiot\u00ebt e din\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe i b\u00ebhet qejfi. D\u00ebshira e tyre \u00ebsht\u00eb t\u00eb flasin e t\u00eb tregojn\u00eb p\u00ebr bashk\u00ebfshatarin e vet t\u00eb shquar. Para disa vjet\u00ebve, m\u00eb 1984, ata kontribuan q\u00eb t\u00eb botohet e t\u00ebr\u00eb vepra e poetit, t\u00eb dal\u00eb n\u00eb drit\u00eb gjith\u00eb bukuria e origjinaliteti i saj. K\u00ebt\u00eb detyr\u00eb e kreu m\u00eb s\u00eb miri studiuesi arb\u00ebresh, prof. Italo.K.Fortino, me nj\u00eb botim serioz, ku p\u00ebrve\u00e7 transkriptimit dhe p\u00ebrkthimit italisht, e pajisi librin me t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb pasura shkencore dhe me nj\u00eb studim t\u00eb gjer\u00eb e plot vlera. Ky botim e paraqet tani denj\u00ebsisht poetin. Por megjithat\u00eb, jo gjith\u00e7ka lidhet q\u00eb lidhet me Varibob\u00ebn mund t\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb faqet e nj\u00eb libri. Libri m\u00eb i plot\u00eb e m\u00eb i gjer\u00eb i tij \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre vet\u00eb vendlindja, tradita q\u00eb ruhet atje, kujtesa e pamort e popullit.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebt\u00eb e ndjen sapo nis t\u00eb kuvendosh me mbusatiot\u00ebt, sidomos me pleqt\u00eb. Koha e gjat\u00eb, ka hedhur mjegull n\u00eb jet\u00ebn e poetit dhe vet figura e tij \u00ebsht\u00eb kthyer disi n\u00eb legjend\u00eb. Jeta q\u00eb ai kaloi k\u00ebtu s\u2019ka qen\u00eb e rrafsht\u00eb dhe e qet\u00eb, po plot peripecira, me ngjarje dhe konflikte jo t\u00eb zakonta, sepse e pazakont\u00eb ka qen\u00eb dhe natyra e tij. Tep\u00ebr i ndjesh\u00ebm dhe nganj\u00ebher\u00eb me fantazi t\u00eb \u00e7artur, ai padashur, krijonte situate nga m\u00eb t\u00eb \u00e7uditshmet q\u00eb mbahen mend dhe sot n\u00eb katund. Pleqt\u00eb na rr\u00ebfyen se Juli kishte qen\u00eb djali i vet\u00ebm i nj\u00eb familjeje t\u00eb thjesht\u00eb dhe gjith\u00eb d\u00ebshira e prind\u00ebrve paskish qen\u00eb ta martonin t\u00eb birin sa m\u00eb par\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta b\u00ebnin prift. Prift\u00ebria ishte nj\u00eb pozit\u00eb e nderuar dhe e privilegjuar p\u00ebr koh\u00ebn. Dhe Juli ndoqi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kolegjin e njohur arb\u00ebresh t\u00eb Sh\u00ebn-Benediktit, ku n\u00eb nj\u00eb nga dokumentet e tij cil\u00ebsohet si nx\u00ebn\u00ebs \u201cme kujtes\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, talent t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb lart\u00eb dhe dlir\u00ebsi t\u00eb madhe shpirt\u00ebrore.\u201d Pasi mbaroi kolegjin prind\u00ebrit, sipas goj\u00ebdh\u00ebn\u00ebs, e \u00e7uan t\u00eb birin n\u00eb Napoli p\u00ebr t\u00eb gjetur nuse dhe ai shkoi e u kthye prej andej i g\u00ebzuar, sepse kish gjetur nj\u00eb nuse t\u00eb bukur! Dit\u00ebn q\u00eb ishte caktuar dasma, djali u vesh dh\u00ebnd\u00ebr dhe tok me dasmor\u00ebt doli t\u00eb priste nusen. Por p\u00ebr habin\u00eb e t\u00eb gjith\u00ebve, n\u00eb karroc\u00ebn q\u00eb erdhi nga Napoli, n\u00eb vend t\u00eb nuses q\u00ebndronte nj\u00eb shtatore e Sh\u00ebn-Maris\u00eb. Juli v\u00ebshtronte i g\u00ebzuar dhe, sikur t\u00eb mos mjaftonte kjo q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb, i afrohet shtatores dhe i v\u00eb n\u00eb gisht unaz\u00ebn e martes\u00ebs. Ishte kjo nj\u00eb fandaksje e Julit t\u00eb ri q\u00eb s\u2019kish ndodhur e s\u2019do t\u00eb ndodhte kurr\u00eb n\u00eb katund dhe q\u00eb do t\u00eb mbahej mend p\u00ebrgjithnj\u00eb. Kleri sigurisht do t\u00eb nxirrte p\u00ebrfundime nga kjo ngjarje, por prind\u00ebrit nga kjo dit\u00eb e humb\u00ebn t\u00eb birin. Djali iu kushtua i t\u00ebri rrug\u00ebs s\u00eb prift\u00ebris\u00eb dhe disa vjet sh\u00ebrbeu n\u00eb kish\u00ebn e Mbusatit. N\u00eb k\u00ebto vite jeta e poetit ngat\u00ebrrohet prap\u00eb, thon\u00eb sikur ai i qenk\u00ebsh shmangur asketizmit t\u00eb par\u00eb dhe k\u00ebt\u00eb e p\u00ebrflet nj\u00eb goj\u00ebdh\u00ebn\u00eb tjet\u00ebr. Sipas tij, Juli pask\u00ebsh krijuar n\u00eb katund nj\u00eb shoq\u00ebri vajzash me emrin e zonj\u00ebs s\u00eb shenjt\u00eb q\u00eb merrej me edukimin e tyre fetar.<\/p>\n<div><\/div>\n<p>Mir\u00ebpo s\u2019kaloi shum\u00eb koh\u00eb dhe gjuh\u00ebt e k\u00ebqija p\u00ebrhap\u00ebn fjal\u00eb se prifti pask\u00ebsh fjetur me nj\u00eb nga vajzat. Fjal\u00ebt e hapura u kthyen n\u00eb skandal dhe nga kjo ngjarje, tok me konfliktin serioz q\u00eb ai pati me bashk\u00ebfshatar\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt donte t\u2019i kthente nga riti ortodoks n\u00eb at\u00eb katolik, e detyruan priftin ta braktis\u00eb nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb Mbusatin. Ai shkoi n\u00eb Rom\u00eb dhe t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e kaloi n\u00eb kuvendin e nj\u00eb urdh\u00ebri fetar. N\u00eb vetmin\u00eb e kuvendit e t\u00eb nj\u00eb jete t\u00eb plot\u00eb askete. Dhe jo vet\u00ebm nuk do t\u00eb harronte se ishte arb\u00ebresh por dhe do t\u00eb shkruante n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb. Ishte koha kur let\u00ebrsia arb\u00ebreshe s\u2019e kishte treguar akoma veten e saj. Disa p\u00ebrpjekje q\u00eb b\u00ebheshin n\u00ebp\u00ebr ngulimet e Kalabris\u00eb e t\u00eb Si\u00e7ilis\u00eb qen\u00eb t\u00eb rralla e t\u00eb pandiera. Nuk dihet se sa i njihte Juli k\u00ebto. Po fakti \u00ebsht\u00eb se ai nis e k\u00ebndon arb\u00ebrisht, shkruan k\u00ebng\u00eb t\u00eb ndryshme fetare n\u00eb tradit\u00ebn e k\u00ebng\u00ebve t\u00eb vendlindjes.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu lind\u00ebn nj\u00eb varg vjershash, t\u00eb gjata e t\u00eb shkurt\u00ebra, me nj\u00eb lidhje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt tematike. Poeti-prift i shekullit t\u00eb 18-t\u00eb i kishte t\u00eb p\u00ebrcaktuara kufijt\u00eb e frym\u00ebzimit dhe t\u00eb k\u00ebng\u00ebs s\u00eb tij. Ai do t\u2019u k\u00ebndonte kryesisht figurave tradicionale t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb fetare, Sh\u00ebn Maris\u00eb dhe Krishtit, po dhe shenjtor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrb\u00ebnin e p\u00ebrmbushnin jet\u00ebn e tij shpirt\u00ebrore e intelektuale. N\u00eb k\u00ebto kushte u krijua vepra poetike \u201cGjell\u00ebt e Sh\u00ebn Maris\u00eb s\u00eb Virgj\u00ebr\u201d botuar n\u00eb vitin 1762, e cila hynte n\u00eb historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb son\u00eb si nj\u00eb ogur i mir\u00eb, sepse i hapte udh\u00ebn fjal\u00ebs artistike e shqipe. Dhe kjo kish r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe, pasi gati gjith\u00eb prodhimi letrar shqiptar i botuar deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb kishte karakter fetar e didaskalik. V\u00ebshtir\u00eb se mund t\u00eb gjeje n\u00eb to cil\u00ebsi artistike dhe vlera estetike. Argumenti thjesht fetar e didaskalik, paraqitja e that\u00eb e l\u00ebnd\u00ebs, anemia dhe format e ngushta t\u00eb shprehjes, i b\u00ebnte ato t\u00eb mos kishin asgj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me artin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs. Variboba do t\u00eb ishte i pari q\u00eb do t\u00eb botonte nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb plot\u00eb letrare, e cila ndon\u00ebse kishte l\u00ebnd\u00eb dhe frym\u00eb thell\u00ebsisht fetare, prap\u00ebseprap\u00eb do t\u00eb manifestonte tipare artistike. Kjo ve\u00e7anti do ta dallonte n\u00eb rrjedhat e let\u00ebrsis\u00eb ton\u00eb. N\u00eb Mbusat kemi ardhur me poetin arb\u00ebresh Vi\u00e7enso Belmonte. Ai e njeh mir\u00eb let\u00ebrsin\u00eb, e njeh mir\u00eb dhe poezin\u00eb e Varibob\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201c-K\u00ebt\u00eb poezi mund ta kuptosh m\u00eb mir\u00eb se kudo k\u00ebtu, -thot\u00eb ai si i menduar.-Ajo v\u00ebrtet ndjek nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb krijuar nga let\u00ebrsia fetare e koh\u00ebs, por, n\u00eb nj\u00eb pik\u00ebpamje, deri diku, \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb shmangie prej saj. Dhe kjo lidhet me origjin\u00ebn arb\u00ebreshe t\u00eb autorit, me tradit\u00ebn e poezis\u00eb popullore q\u00eb e ushqen at\u00eb nga vegj\u00eblia, me mbresat dhe kujtimet e paharruara t\u00eb Mbusatit.\u201d<\/p>\n<p>Nga bisedat me vendasit marrim vesh se Mbusati ishte i njohur n\u00eb k\u00ebto an\u00eb p\u00ebr folklorin e pasur q\u00eb ruhet dhe n\u00eb dit\u00ebt tona. Kur lexon veprat e Varibob\u00ebs ndien se autori ndjek nj\u00eb brazd\u00eb t\u00eb l\u00ebvruar nga poezia popullore e fshatit. Edhe pse \u00ebsht\u00eb ushqyer e formuar n\u00eb shkolla dhe mjedise t\u00eb huaja, edhe pse tek ai zot\u00ebrojn\u00eb idet\u00eb fetare, edhe pse frym\u00ebzimi n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe diktohet nga k\u00ebto bindje, ai ka p\u00ebr\u00e7uar dhe p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb vep\u00ebr bot\u00ebn fshatare arb\u00ebreshe. Prandaj, poezia ting\u00ebllon jo vet\u00ebm e gjall\u00eb e jet\u00ebsore, por dhe origjinale, me nj\u00eb vokacion krejt t\u00eb vetin. Ndjeshm\u00ebria e lart\u00eb dhe natyra e \u00e7ilt\u00ebr, ndjenja e jet\u00ebs kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mos i p\u00ebrmbahet gjithnj\u00eb shtamp\u00ebs tradicionale dhe t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb drit\u00eb nj\u00eb krijim t\u00eb fresk\u00ebt e t\u00eb k\u00ebndsh\u00ebm, q\u00eb t\u00eb josh e t\u00eb imponohet. Dhe kjo i jep merit\u00ebn Varibob\u00ebs, si autor i t\u00eb par\u00ebs vep\u00ebr t\u00eb plot\u00eb poetike q\u00eb i shtroi rrug\u00ebn artit shqiptar t\u00eb fjal\u00ebs.<\/p>\n<p>Tema dhe motivet q\u00eb Variboba trajton te \u201cGjella e Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb s\u00eb Virgj\u00ebr\u201d nuk jan\u00eb t\u00eb reja, p\u00ebrkundrazi jan\u00eb aq t\u00eb rrahur, sa nuk i sjellin ndonj\u00eb vler\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb vepr\u00ebs. Para tij, let\u00ebrsia fetare kishte krijuar nj\u00eb mal me libra t\u00eb till\u00eb. K\u00ebnga e poetit ton\u00eb n\u00eb pjes\u00ebt m\u00eb t\u00eb mira paraqitet disi e ndryshme. V\u00ebrtet u k\u00ebndon sinqerisht figurave fetare, ritregon episode t\u00eb njohura, shpreh bindjet dhe ndjenjat e veta kristiane, por n\u00eb bot\u00ebn poetike t\u00eb krijuar prej tij, ndihet njeriu i k\u00ebsaj toke, jan\u00eb gazet e dertet e n\u00ebn\u00ebs dhe t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb zakonsh\u00ebm q\u00eb s\u2019kan\u00eb asgj\u00eb qiellore. Poeti dashur padashur i ka humanizuar k\u00ebta, sa n\u00eb disa raste harron q\u00eb po lexon nj\u00eb vep\u00ebr me subjekt fetar. Vendin e frym\u00ebs mistike, e ka z\u00ebn\u00eb fryma realiste, nj\u00eb realiz\u00ebm fshatarak q\u00eb buron nga jeta e p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Bisedojm\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb me Vincensin. Ai dhe vet\u00eb \u00ebsht\u00eb poet dhe i kupton mir\u00eb problemet e pro\u00e7esit e t\u00eb psikologjis\u00eb s\u00eb krijimit.<\/p>\n<p>-\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb,-thot\u00eb Vincensi,-kjo q\u00eb thon\u00eb studiuesit e Varibob\u00ebs. Te \u201cGjella\u2026\u201d nuk gjejm\u00eb bot\u00ebn biblike, por bot\u00ebn fshatare, katundin arb\u00ebresh. Sh\u00ebn Maria e tij s\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00ebm\u00eb e shenjt\u00eb, po nj\u00eb grua e r\u00ebndomt\u00eb arb\u00ebreshe. Krishti \u00ebsht\u00eb f\u00ebmija e katundeve tona. Po k\u00ebshtu dhe barinjt\u00eb e Betlemit jan\u00eb barinjt\u00eb tan\u00eb. Poeti ka future dhe jet\u00ebn zakonore arb\u00ebreshe, psikologjin\u00eb dhe atmosfer\u00ebn plot kolorit t\u00eb k\u00ebtyre an\u00ebve, deri dhe ndonj\u00eb toponim Mbusati ka gjetur vend n\u00eb vargjet e tij.<\/p>\n<p>\u201cDikush nga mbusatiot\u00ebt q\u00eb na shoq\u00ebronin tek sh\u00ebtisim n\u00ebp\u00ebr katund dhe merr n\u00eb pjes\u00eb n\u00eb bised\u00eb, shton:<\/p>\n<p>-Ninullat dhe vajet e Julit jan\u00eb para\u00e7 (nj\u00ebsoj) me at\u00eb t\u00eb folklorit t\u00eb katundit ton\u00eb. K\u00ebshtu k\u00ebndojn\u00eb dhe vajtojn\u00eb n\u00ebnat tona dhe sot: \u201cOj, biri im oj, malli im, oj jeta ime\u2026Oj parajs\u00eb, oj drita ime\u201d ose kur dhembja \u00ebsht\u00eb e madhe thuhet \u201cAt\u00ebher\u00eb qajti sa gur\u00ebt ndajti\u2026\u201d Zonj\u00ebs Mari i k\u00ebndon si\u00e7 i k\u00ebndon arb\u00ebreshi vash\u00ebs \u201cM\u00eb e bukura kopile q\u00eb nguq\u00ebn (skuqesh) si tr\u00ebndafile\u201d. Dhe pjes\u00eb t\u00eb \u201cGjell\u00ebs\u2026\u201d jan\u00eb b\u00ebr\u00eb aq popullore, sa jo t\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb se ato jan\u00eb t\u00eb Julit. N\u00eb t\u00eb kremtet e katundit do t\u00eb d\u00ebgjosh e si k\u00ebndojn\u00eb \u201cKalimer\u00ebn e Pashk\u00ebve\u201d e \u201cK\u00ebnga e Sh\u00ebngjergjit\u201d apo n\u00eb raste t\u00eb tjera dhe \u201cVajtimin e Sh\u00ebn-Maris\u00eb\u201d. Ka q\u00eb mbajn\u00eb mend p\u00ebrmend\u00ebsh pjes\u00ebn q\u00eb fillon me fjal\u00ebt \u201cBan ca ku\u00e7, ban nino\u201d.<\/p>\n<p>Fjala vjen pastaj p\u00ebr humorin e Varibob\u00ebs, p\u00ebr situatat e k\u00ebndshme dhe naive q\u00eb ai krijon, p\u00ebr at\u00eb thjesht\u00ebsi e \u00e7ilt\u00ebrsi krejt t\u00eb vetvetishmeq\u00eb rrezatojn\u00eb vargjet e tij.<\/p>\n<p>Nuk mund t\u00eb mos t\u00eb shkoj\u00eb mendja n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast dhe t\u00eb thuash disa gjykime t\u00eb goditura t\u00eb shijuesit t\u00eb holl\u00eb t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb son\u00eb, gjuh\u00ebtarit Kostaq Cipo, i cili diku ka shkruar se \u201cKurorat e bukura me t\u00eb cilat Variboba thurr k\u00ebng\u00ebn e shiqitiz\u00ebs jan\u00eb asosh q\u00eb nuk do t\u00eb fishken kurr\u00eb, nderojn\u00eb dhe zbukurojn\u00eb edhe nj\u00eb literatur\u00eb m\u00eb t\u00eb pasur. N\u00eb k\u00ebt\u00eb poem\u00eb Variboba \u00ebsht\u00eb regjur me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb artist. Q\u00eb t\u00eb na mbushet mendja p\u00ebr sa themi, mjafton t\u00eb k\u00ebndojm\u00eb at\u00eb cop\u00eb t\u00eb poem\u00ebs q\u00eb ka n\u00eb krye titullin \u201cBan ku\u00e7e, ban nino\u2026\u201d Vargu \u00ebsht\u00eb i \u00ebmb\u00ebl, i but\u00eb, topolak, ulet e ngrihet bashk\u00eb me z\u00ebrin e Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb, kolovitet \u00ebmb\u00ebl n\u00eb djepin e foshnjes.\u201d<\/p>\n<p>Adhuruesit e poetit i din\u00eb p\u00ebrmend\u00ebsh rradh\u00ebt e dy kushtesave me t\u00eb cilat hapet libri. T\u00eb kthyera n\u00eb gjuh\u00ebn letrare ato dhe n\u00eb dit\u00ebt tona ting\u00ebllojn\u00eb t\u00eb bukura:<\/p>\n<p>\u201cMos fillo tani, -i drejtohet lexuesit autori,-t\u00eb qesh\u00ebsh duke th\u00ebn\u00eb se edhe gjuh\u00ebs arb\u00ebreshit do t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb qiell e do t\u00eb nis\u00eb dhe ajo k\u00ebng\u00ebn e saj. Besom\u00eb! Nuk \u00ebsht\u00eb as kryelart\u00ebsi, as mburrje ose trill\u2026E d\u00ebgjove tani si \u00ebsht\u00eb puna? Ti lexoje: je besimtar dhe t\u00eb p\u00eblqen rima, m\u00ebsoje p\u00ebrmend\u00ebsh dhe lutju Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb dhe p\u00ebr mua. N\u00eb se nuk t\u00eb p\u00eblqen b\u00ebj nj\u00eb flak\u00eb t\u00eb bukur dhe digje se ashtu ti t\u00eb pakt\u00ebn ngroh duart. T\u00eb falem.\u201d<\/p>\n<p>Let\u00ebrsia arb\u00ebreshe deri at\u00ebher\u00eb nuk kishte folur me k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb. Gjuha e saj kishte qen\u00eb gjuha kanonike e let\u00ebrsis\u00eb kishtare. Jul Variboba po fillonte t\u00eb fliste e t\u00eb k\u00ebndonte pak ndryshe. Kjo ishte nj\u00eb shenj\u00eb q\u00eb n\u00eb trupin e let\u00ebrsis\u00eb son\u00eb po lidhej nj\u00eb ind i ri, indi i artit t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs. Fjala po niste t\u00eb \u00e7lirohej nga didaktizmi dhe misticizmi fetar.<\/p>\n<p>N\u00eb Mbusat ne kishim ardhur nj\u00eb dit\u00eb vjeshte n\u00eb prag t\u00eb 200-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Varibob\u00ebs. N\u00eb koh\u00ebn ku po ndaheshim, se si na u kujtua q\u00eb nga rrug\u00ebt e Tiran\u00ebs mban prej shum\u00eb vitesh emrin e poetit. Ua themi mbusatiot\u00ebve k\u00ebt\u00eb dhe k\u00ebto fjal\u00eb padashur marrin nj\u00eb ting\u00ebllim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nderimi. At\u00ebher\u00eb nj\u00eb nga vendasit i prekur hidhet e thot\u00eb:<\/p>\n<p>-Pse nuk thoni at\u00ebher\u00eb se Juli yn\u00eb qenka gjall\u00eb dhe pas 200-vjet\u00ebsh. P\u00ebrderisa nj\u00eb rrug\u00eb n\u00eb zemr\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb thirret me emrin e tij. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se ai nuk ka vdekur!<\/p>\n<p>\/Milosao\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Nasho Jorgaqi &nbsp; Mbusati lart\u00ebsohet mbi nj\u00eb kodrin\u00eb t\u00eb bukur, q\u00eb v\u00ebshtron nga deti Jon dhe fusha e Sibarit. Ka pak a shum\u00eb po at\u00eb pozicion q\u00eb kan\u00eb Maqi i De Rad\u00ebs dhe Strigari i Serembes, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb kalosh para se t\u00eb vish k\u00ebtu. Gjith\u00eb k\u00ebto an\u00eb jan\u00eb treva t\u00eb poezis\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20177,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[14,19],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>&quot;N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba&quot;- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi - Informohu qart\u00ebsisht!<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"&quot;N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba&quot;- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi - Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Prof. Nasho Jorgaqi &nbsp; Mbusati lart\u00ebsohet mbi nj\u00eb kodrin\u00eb t\u00eb bukur, q\u00eb v\u00ebshtron nga deti Jon dhe fusha e Sibarit. Ka pak a shum\u00eb po at\u00eb pozicion q\u00eb kan\u00eb Maqi i De Rad\u00ebs dhe Strigari i Serembes, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb kalosh para se t\u00eb vish k\u00ebtu. Gjith\u00eb k\u00ebto an\u00eb jan\u00eb treva t\u00eb poezis\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-15T19:22:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"780\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"439\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223\",\"name\":\"\\\"N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba\\\"- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-15T19:22:45+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-15T19:22:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg\",\"width\":780,\"height\":439},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/redaktori.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"&#8220;N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba&#8221;- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"http:\/\/redaktori.com\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\"N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba\"- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi - Informohu qart\u00ebsisht!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"\"N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba\"- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi - Informohu qart\u00ebsisht!","og_description":"Prof. Nasho Jorgaqi &nbsp; Mbusati lart\u00ebsohet mbi nj\u00eb kodrin\u00eb t\u00eb bukur, q\u00eb v\u00ebshtron nga deti Jon dhe fusha e Sibarit. Ka pak a shum\u00eb po at\u00eb pozicion q\u00eb kan\u00eb Maqi i De Rad\u00ebs dhe Strigari i Serembes, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb kalosh para se t\u00eb vish k\u00ebtu. Gjith\u00eb k\u00ebto an\u00eb jan\u00eb treva t\u00eb poezis\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223","og_site_name":"Informohu qart\u00ebsisht!","article_published_time":"2020-04-15T19:22:45+00:00","og_image":[{"width":780,"height":439,"url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"http:\/\/redaktori.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"http:\/\/redaktori.com","Est. reading time":"14 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223","url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223","name":"\"N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba\"- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi - Informohu qart\u00ebsisht!","isPartOf":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg","datePublished":"2020-04-15T19:22:45+00:00","dateModified":"2020-04-15T19:22:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/redaktori.com\/?p=21223"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#primaryimage","url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg","contentUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg","width":780,"height":439},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=21223#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/redaktori.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"&#8220;N\u00eb Mbusat, vendlindjen e poetit arb\u00ebresh Jul Variboba&#8221;- reportazh nga prof. Nasho Jorgaqi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website","url":"https:\/\/redaktori.com\/","name":"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2","name":"http:\/\/redaktori.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"http:\/\/redaktori.com"}}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg","blog_post_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba-150x150.jpg",150,150,true],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",780,439,false]},"categories_names":{"14":{"name":"Kultur\u00eb","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=14"},"19":{"name":"Reportazh \/ Profil","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=19"}},"tags_names":[],"comments_number":"0","wpmagazine_modules_lite_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba-150x150.jpg",150,150,true],"cvmm-medium":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",300,169,false],"cvmm-medium-plus":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",305,172,false],"cvmm-portrait":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",400,225,false],"cvmm-medium-square":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",600,338,false],"cvmm-large":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",780,439,false],"cvmm-small":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",130,73,false],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/jul-viriboba.jpg",780,439,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21223"}],"collection":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21223"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21224,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21223\/revisions\/21224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}