Objektivi \u00ebsht\u00eb hegjemonia. Flasin disidenti Liao Yiwu dhe ekspert\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n
Nuk duken radh\u00eb t\u00eb kompozuara n\u00eb qershorin e 1989, por n\u00eb shkurtin e 2020: \u201cMasakra e radh\u00ebs do t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb Centralin e Utopis\u00eb. Presidenti \u00ebsht\u00eb ftohur, popullsia teshtin dhe gjendja e luft\u00ebs \u00ebsht\u00eb shpallur. Aparati shtet\u00ebror, me dh\u00ebmb\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb, shtyp t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt q\u00eb guxojn\u00eb t\u2019i kund\u00ebrvihen\u2026\u201d. Shkrimtari dhe disidenti kinez Liao Yiwu e shkruan k\u00ebt\u00eb poezi gjat\u00eb masakr\u00ebs s\u00eb Tien An Menit. \u201cJam arrestuar pse kam shkruar dhe recitur k\u00ebt\u00eb poezi, \u201cMasak\u00ebr\u201d, n\u00eb or\u00ebt e para t\u00eb 4 qershorit 1989\u201d. Duke folur me \u201cIl Foglio\u201d, Liao \u00ebsht\u00eb i zem\u00ebruar. Jo vet\u00ebm me regjimin kinez, t\u00eb cilin e urren, por edhe me Per\u00ebndimin, ku tani jeton. \u201cEuropa shfaq t\u00eb gjith\u00eb dob\u00ebsin\u00eb e saj. Nuk e kupton se ofensiva kineze ia k\u00ebrc\u00ebnon lirin\u00eb dhe vlerat. Jam d\u00ebnuar p\u00ebr krime kund\u00ebrrevolucionare me 4 vjet burg. Kam qen\u00eb n\u00eb 4 burgje t\u00eb ndryshme dhe me m\u00eb shum\u00eb se 20 t\u00eb d\u00ebnuar n\u00eb krahun e vdekjes. Kam tentuar 2 her\u00eb vet\u00ebvrasjen pasi nuk duroja torturat\u201d. Autobiografia e tij \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb Gjermani dhe ka fituar \u00c7mimin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Paqen e Botuesve Gjerman\u00eb. Angela Merkel \u00ebsht\u00eb takuar 5 her\u00eb m\u00eb Liao, i ka lexuar dhe i ka k\u00ebshilluar librat e tij. N\u00eb Franc\u00eb ka botuar edhe \u201cDans l’empire des t\u00e9n\u00e8bres\u201d, q\u00eb ish ministri Robert Badinter e ka quajtur \u201cnj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb madhe n\u00eb vazhd\u00ebn e Dostoevskij dhe Solzhenitsyn\u201d.<\/p>\n
Sipas Liao, q\u00eb sot jeton n\u00eb Berlin dhe q\u00eb ishte mik i nobelistit kinez Liu Xiaobo, jan\u00eb 70 vite q\u00eb regjimi kinez e brutalizon popullin e tij. \u201cN\u00ebp\u00ebrmjet g\u00ebnjeshtrash dhe msakrash, nga Mao Ce Duni tek Ten Hsiao Pini. Zija e buk\u00ebs e vitit 1962 shkaktoi rreth 4 milion t\u00eb vdekur nga uria. Kishin nevoj\u00eb t\u00eb mundnin armiqt\u00eb politik\u00eb dhe t\u2019i b\u00ebnin lavazhin e trurit njer\u00ebzve\u201d, vazhdon Liao. Pandemia i ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb goditje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb regjimit. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb kriza m\u00eb e madhe me t\u00eb cil\u00ebn ndeshet q\u00eb kjo perandori komuniste qysh nga masakra e Sheshit Tien An Menit e vitit 1989, nj\u00eblloj si \u00c7ernobili n\u00eb ish Bashkimin Sovjetik. N\u00eb Tien An Men per\u00ebndimor\u00ebt do t\u00eb duhej ta kuptonin. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb m\u00ebkat q\u00eb m\u00eb pas Per\u00ebndimi e ka harruar. Tani, si nj\u00eb prej d\u00ebshmitar\u00ebve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm historik\u00eb t\u00eb Kin\u00ebs dhe si shkrimtar kinez i p\u00ebrkthyer n\u00eb Per\u00ebndim, u kujtoj s\u00ebrish njer\u00ebzve: ky \u00ebsht\u00eb burgu m\u00eb i madh i bot\u00ebs p\u00ebr lavazhin e trurit. Gardiani aktual, Xi Jinping, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pervers q\u00eb mb\u00ebshtet dhun\u00ebn dhe vjedh e p\u00ebrdor teknologjin\u00eb per\u00ebndimore. E ashtuquajtura \u201c\u00cbnd\u00ebrr kineze\u201d e tij \u00ebsht\u00eb ajo e transformimit t\u00eb bot\u00ebs n\u00eb nj\u00eb burg t\u00eb paduksh\u00ebm p\u00ebr kinez\u00ebt n\u00ebp\u00ebrmjet mjetesh teknologjike. Politikan\u00ebt dhe konsorciumet per\u00ebndimore e etur p\u00ebr para jan\u00eb t\u00ebrhequr n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavullnetshme, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dob\u00ebsi e natyr\u00ebs njer\u00ebzore\u201d.<\/p>\n
Ka, si Niall Ferguson, q\u00eb flasin p\u00ebr \u201cLuft\u00eb t\u00eb Ftoht\u00eb t\u00eb re\u201d. Nj\u00eb lib\u00ebr i Gordon G. Chang i vitit 2001 titullohej \u201cThe Coming Collapse of China\u201d. Aspak kolaps. Qysh at\u00ebhere PBB-ja kineze \u00ebsht\u00eb\u00a0 pes\u00ebfishuar, barakopolit e saj jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb kolos\u00eb hipermodern\u00eb \u00e7eliku e xhami dhe rritja e Kin\u00ebs \u00ebsht\u00eb 3 her\u00eb ajo e Amerik\u00ebs. K\u00ebshtu q\u00eb tani Pekini \u00ebnd\u00ebrron ta asimiloj\u00eb Per\u00ebndimin. Tom Tugendhat, kreu i Komisionit t\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jasht\u00ebm i Dhom\u00ebs s\u00eb Komuneve angleze, sapo ka deklaruar: \u201cKina \u00ebsht\u00eb e vendosur t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb rend t\u00eb ri bot\u00ebror me veten n\u00eb krye t\u00eb tij\u201d. Gjysma e automobilave t\u00eb bot\u00ebs, 80% e kompjuter\u00ebve, 90% e celular\u00ebve dhe e ila\u00e7eve baz\u00eb prodhohen n\u00eb Kin\u00eb. Asnj\u00eb vend tjet\u00ebr nuk ka arritur ndonj\u00ebher\u00eb\u00eb nj\u00eb progres social dhe ekonomik kaq t\u00eb shpejt\u00eb p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb kohore kaq t\u00eb gjat\u00eb. \u201cNdodhemi n\u00eb at\u00eb q\u00eb gjerman\u00ebt e quajn\u00eb\u00a0System\u00ebettbe\u00eberb<\/em>\u00a0ose konkurrenc\u00eb sistemesh, midis demokracive liberale dhe kapitalizmit kinez, q\u00eb po po e projekton gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb pretendimin e tij absolut t\u00eb pushtetit p\u00ebrtej kufijve\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Thorsten Benner, themelues dhe Drejtor i Global Public Policy Institute n\u00eb Berlin. Lufta e Ftoht\u00eb me Bashkimin Sovjetik ishte m\u00eb e qart\u00eb. \u201cKishim nj\u00eb antagonist ideologjik dhe t\u00eb siguris\u00eb q\u00eb nuk ishte konkurrent ekonomik. Kurse sot ndodhemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb kund\u00ebrshtari q\u00eb \u00ebsht\u00eb konkurrent i fuqish\u00ebm ekonomik dhe i implikuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb komplekse n\u00eb ekonomin\u00eb dhe politik\u00ebn e Per\u00ebndimit. Sistemi kapitalist autoritar kinez me ambiciet e tij hegjemonist\u00eb \u00ebsht\u00eb padyshim sfida m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb ndeshur deri m\u00eb tani\u201d.<\/p>\n N\u00eb vitin 2013, nj\u00eb direktiv\u00eb sekrete e Partis\u00eb Komuniste Kineze, e njohur si \u201cDokumenti Nr. 9\u201d, k\u00ebrkonte refuzimin e 7 ideve per\u00ebndimore si \u201cdemokracia kushtetuese\u201d, \u201cvlerat universale\u201d e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe akoma, pavar\u00ebsia e mediave, pjes\u00ebmarrja civile, tregu pa autoritet publik dhe kritikat \u201cnihiliste\u201d ndaj t\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb Partis\u00eb Komuniste. N\u00eb diskutime dhe dokumenta zyrtare, Presidenti Xi Jinping flet p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb midis \u201csocializmit me tipare kineze\u201d dhe \u201cforcave per\u00ebndimore armiq\u00ebsore ndaj Kin\u00ebs\u201d, me idet\u00eb e tyre \u201cjasht\u00ebzakonisht t\u00eb k\u00ebqija\u201d t\u00eb liris\u00eb, demokracis\u00eb e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Per\u00ebndimi duket se \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb objektiv. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb flasim me Jean-Pierre Cabestan, q\u00eb je m\u00ebsim n\u00eb Hong Kong Baptist University dhe autor i librit \u201cChina Tomorrow: Democracy or Dictatorship?\u201d (Ro\u00ebman & Littlefield, 2019). Sipas Cabestan, Xi \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb Brezhnjev sesa Gorba\u00e7iov. \u201cP\u00ebr shkak t\u00eb ngadal\u00ebsimit ekonomik, rritjes s\u00eb borxhit t\u00eb brendsh\u00ebm, impaktit t\u00eb COVID-19 dhe t\u00eb nj\u00eb shk\u00ebputjeje graduale midis Kin\u00ebs dhe Per\u00ebndimit, sidomos Shtetet e Bashkuara\u201d, Kina rrezikon stanjacionin. \u201cKina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem monopartiak q\u00eb paraqet shum\u00eb prej tipareve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me ish Bashkimin Sovjetik, me struktura ekonomike m\u00eb fleksib\u00ebl e t\u00eb diversifikuara dhe nj\u00eb shoq\u00ebri m\u00eb t\u00eb globalizuar e t\u00eb hapur, por ende fuqimisht e kontrolluar; me fjal\u00eb t\u00eb tjera, partia \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatur m\u00eb mir\u00eb n\u00eb mjedisin e ri nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe me globalizimin ekonomik e vendeve t\u00eb tjera socialiste (p\u00ebrjashto Vietnamin) pa luajtur sipas rregullave dhe t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut\u201d.<\/p>\n Cabestan bie dakord me Ferguson: \u201cEkziston nj\u00eb lloj i ri i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb midis Shteteve t\u00eb Bashkuara e Kin\u00ebs dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, me Per\u00ebndimin n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tij, p\u00ebrfshi Japonin\u00eb, edhe pse p\u00ebr k\u00ebto vende \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak e dukshme. \u00cbsht\u00eb i \u201cri\u201d p\u00ebr shkak t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrvar\u00ebsis\u00eb midis ekonomis\u00eb kineze dhe atyre per\u00ebndimore. N\u00ebn Xi, Kina ka nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb luft\u00eb ofensive kund\u00ebr demokracis\u00eb, vlerave universale, drejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb pavarur, OJQ-ve, shoq\u00ebris\u00eb civile, t\u00eb gjitha vlera n\u00eb t\u00eb cilat besojm\u00eb\u201d. Krahasimi me Bashkimin Sovjetik \u00ebsht\u00eb i vlefsh\u00ebm deri n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb caktuar: \u201cSistemi politik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e modernizuar dhe e dixhitalizuar e leninizmit dhe deri edhe e stalinizmit t\u00eb stimuluar nga nj\u00eb nacionaliz\u00ebm jotolerant, nd\u00ebrsa ekonomia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje e ekonomis\u00eb s\u00eb administruar dhe e nj\u00eb ekonomie private t\u00eb mb\u00ebshtetur nga shteti p\u00ebr t\u00eb pushtuar bot\u00ebn, si Huawei apo Alibaba. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, Kina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kafsh\u00eb e re me kok\u00eb sovjetike dhe k\u00ebmb\u00eb aziatike t\u00eb frym\u00ebzuara\u00a0 nga tigrat aziatik\u00eb\u201d.<\/p>\n Cili \u00ebsht\u00eb sot rreziku kryesor strategjik e gjeopolitik p\u00ebr Per\u00ebndimin? \u201cRreziqet m\u00eb t\u00eb qarta me t\u00eb cilat po p\u00ebrballet Per\u00ebndimi n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tij jan\u00eb ambiciet teknologjike dhe industriale t\u00eb Kin\u00ebs e p\u00ebrcaktuara qart\u00eb n\u00eb planin e saj \u201cMade in China 2025\u201d, i shpallur n\u00eb vitin 2015. Demokracit\u00eb moderne duhet ta ruajn\u00eb avantazhin e tyre teknologjik dhe t\u2019i mbrojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb drejtat e pron\u00ebsis\u00eb intelektuale; rreziku i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb influenca nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb rritje e Kin\u00ebs, sidomos n\u00eb sistemin e Kombeve t\u00eb Bashkuara\u201d. I treti \u00ebsht\u00eb m\u00eb strategjik dhe ushtarak, \u201ci ndjer\u00eb fuqimisht n\u00eb Amerik\u00eb sepse Shtetet e Bashkuara kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi sigurie n\u00eb rajonin Indo \u2013 Paq\u00ebsor, m\u00eb pak n\u00eb Europ\u00eb, p\u00ebrve\u00e7se ndoshta n\u00eb Franc\u00eb q\u00eb ka pak interesa, por afatgjata, n\u00eb Paq\u00ebsorin e Jugut. Tajvani dhe Deti i Kin\u00ebs Jugore jan\u00eb pikat e nxehta kryesore ku mund t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb nj\u00eb konflikt midis Kin\u00ebs dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara e aleat\u00ebve t\u00eb tyre\u201d. Nga pandemia do t\u00eb dal\u00eb nj\u00eb gjeopolitik\u00eb e re. \u201cPer\u00ebndimi do ta kujtoj\u00eb se t\u00eb jesh shum\u00eb i varur nga Kina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dob\u00ebsi. Kontrolli i s\u00ebmundjeve dhe i epidemive do t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb prej prioriteteve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb vitet e ardhshme, pasi mund t\u00eb destabilizojn\u00eb jo vet\u00ebm ekonomin\u00eb, por edhe shum\u00eb shoq\u00ebri\u201d.<\/p>\n Victor David Hanson, Historiani i Stanford University, mendon se Kina \u00ebsht\u00eb n\u00eb r\u00ebnie. \u201cEmri i saj sot \u00ebsht\u00eb i err\u00ebsuar dhe pjesa m\u00eb e madhe e komppanive dhe e vendeve nuk do t\u2019i besojn\u00eb asaj q\u00eb thot\u00eb Kina. Ajo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb af\u00ebr arritjes s\u00eb hegjemonis\u00eb globale nga sa ishte Bashkimi Sovjetik, edhe pse nuk e ka frik\u00ebsuesin shkat\u00ebrrimtar b\u00ebrthamor t\u00eb Mosk\u00ebs. Th\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb, shum\u00eb vende europiane dhe Shtetet e Bashkuara pjes\u00ebrisht jan\u00eb hipotekuar nga institute kreditimi kineze. Kina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kund\u00ebrshtar i v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb i ka studiuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb brilante patologjit\u00eb per\u00ebndimore, si politika e identitetit dhe multikulturalizmi, me rezultatin orwellian q\u00eb kombi m\u00eb racist dhe m\u00eb pak i diversifikuar i bot\u00ebs, q\u00eb ka kampe internini, \u00ebsht\u00eb viktim\u00eb e racizmit dhe ksenofobis\u00eb t\u00eb supozuar per\u00ebndimore, n\u00eb momentin ku per\u00ebndimor\u00ebt reklamojn\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb faj\u00ebsin\u00eb e Kin\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb katastrof\u00eb bot\u00ebrore\u201d.<\/p>\n N\u00eb frontin e kund\u00ebrt, gjithmon\u00eb n\u00eb kuadrin konservator, \u00ebsht\u00eb David P. Goldman, themeluesi i Asia Times dhe q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb ka shkruar me pseudonimin \u201cSpengler\u201d. P\u00ebrgatitet t\u00eb botoj\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb ri, t\u00eb titulluar \u00a0\u201cYou Will Be Assimilated: China\u2019s Plan to Sinoform the World\u201d. \u201cN\u00eb gjendjen aktuale, Shtetet e Bashkuara do t\u00eb kalohen nga Kina n\u00eb vitet e ardhshme dhe pasojat p\u00ebr standardet amerikane t\u00eb jetes\u00ebs e t\u00eb siguris\u00eb do t\u00eb jen\u00eb katastrofike\u201d, shpjegon Goldman. \u201cEpidemia zbulon dob\u00ebsin\u00eb e Kin\u00ebs, por ka treguar edhe pushtetin dhe mizorin\u00eb e shtetit kinez. Kina e ka p\u00ebrdorur pushtetin absolut e shtetit kinez p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb karantin\u00eb qytete t\u00eb m\u00ebdha sa nj\u00eb shtet europian, t\u00eb ndaoj\u00eb transportin dhe t\u00eb kontrolloj\u00eb l\u00ebvizjet e qindra milion\u00eb njer\u00ebzve\u201d. Fajkojt\u00eb amerikan\u00eb mendojn\u00eb se kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me Bashkimin Sovjetik e viteve \u201980. \u201cSikur t\u00eb ishte kaq e leht\u00eb\u201d, vazhdon Goldman. \u201cKina \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka krejt\u00ebsisht e ndryshme. Komunist\u00ebt sovjetik\u00eb u thoshin shkenc\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tyre: \u201cShpikni ndonj\u00eb gj\u00eb dhe do ju japim nj\u00eb medalje dhe nj\u00eb da\u00e7\u00eb\u201d. Kurse Kina u thot\u00eb: \u201cShpik di\u00e7ka t\u00eb re, b\u00ebj nj\u00eb ofert\u00eb publike fillestare dhe b\u00ebhu miliarder\u201d. Ka m\u00eb shum\u00eb marksist\u00eb n\u00eb Cambridge e n\u00eb Massachusetts sesa n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Kin\u00ebn. Kam takuar nj\u00eb profesor marksist n\u00eb nj\u00eb dark\u00eb disa vite m\u00eb par\u00eb n\u00eb Pekin, nj\u00eb tip simpatik q\u00eb jepte Doktrin\u00ebn Marksiste \u2013 Leniniste n\u00eb Shkoll\u00ebn e Partis\u00eb Komuniste. Vajza e tij sapo ishte diplomuar n\u00eb nj\u00eb prej universiteteve m\u00eb t\u00eb mira amerikane dhe m\u00eb k\u00ebrkoi n\u00ebse mund ta\u00a0 ndihmoja t\u2019i gjeja pun\u00eb n\u00eb Wall Street. Nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me burokrat\u00eb sovjetik\u00eb pijanec\u00eb e t\u00eb korruptuar, por me nj\u00eb elit\u00eb mandarin\u00ebsh t\u00eb diplomuar. Amerik\u00ebs i duhet t\u00eb p\u00ebrballet me di\u00e7ka shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr dekurajues se marksizmi i ngr\u00ebn\u00eb nga tenja: nj\u00eb Perandori 5000 vje\u00e7are pragmatiste, kureshtare, adaptuese, e pam\u00ebshirshme dhe e uritur\u201d.<\/p>\n P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb histori, Kina ka arritur t\u00eb asimiloj\u00eb nj\u00eb mas\u00eb kritike t\u00eb elit\u00ebs shkencore t\u00eb Per\u00ebndimit dhe ta shfryt\u00ebzoj\u00eb p\u00ebr ambiciet e saj globale. \u201cKina ka nd\u00ebrtuar rrjetin autorrugor m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb bot\u00ebs, rrjetin hekurudhor me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb bot\u00ebs dhe mjaftuesh\u00ebm banesa sa p\u00ebr t\u00eb\u00eb spostuar 600 milion njer\u00ebz nga fshati n\u00eb qytet. Asgj\u00eb nga k\u00ebto nuk ekzistonte 30 vite m\u00eb par\u00eb. Infrastruktura kineze \u00ebsht\u00eb mrekullia e bot\u00ebs moderne. Krahasuar me aeroportet, rrug\u00ebt dhe linjat hekurudhore t\u00eb Kin\u00ebs, pjesa m\u00eb e madhe e Shteteve t\u00eb Bashkuara duket si nj\u00eb vend i Bot\u00ebs s\u00eb Tret\u00eb. Tani Kina ka m\u00eb shum\u00eb shkenc\u00ebtar\u00eb dhe inxhinier\u00eb se Shtetet e Bashkuara, Europa, Japonia, Tajvani dhe Koreja e Jugut t\u00eb marra s\u00ebbashku dhe 4 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se Shtetet e Bashkuara\u201d. N\u00eb ndryshim nga Bashkimi Sovjetik, Kina nuk synon n\u00eb ndonj\u00eb perandori. \u201cD\u00ebshiron asimilimin global me rrug\u00eb indirekte. Bota nuk e ka par\u00eb kurr\u00eb di\u00e7ka t\u00eb ngjashme me hyrjen e Kin\u00ebs n\u00eb sken\u00ebn globale. Leon Trotsky thoshte se anipse nuk je i interesuar p\u00ebr luft\u00ebn, lufta \u00ebsht\u00eb e interesuar p\u00ebr ty. E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen p\u00ebr Kin\u00ebn\u201d.<\/p>\n 8 vite m\u00eb par\u00eb, n\u00eb ish Kish\u00ebn e Sh\u00ebn Palit n\u00eb Frankfurt, p\u00ebrball\u00eb elit\u00ebs gjermane, Liao Yiwu ka akuzuar Per\u00ebndimin p\u00ebr dob\u00ebsin\u00eb e tij ndaj Kin\u00ebs. \u201cXhelati po fiton, i gjith\u00eb vendi b\u00ebhet skllavi juaj, duke e pla\u00e7kitur dhe shkat\u00ebrruar deri sa t\u2019i thith\u00eb palc\u00ebn e kockave\u201d, thot\u00eb Liao. \u201cU kan\u00eb th\u00ebn\u00eb biznesmen\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb: \u201cHajdeni, nd\u00ebrtojini k\u00ebtu fabrikat tuaja. Deri kur t\u00eb mos flitet p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, mund t\u00eb b\u00ebni gjith\u00e7ka\u201d. P\u00ebr ta zhdukur represionin dhe dh\u00ebn\u00eb \u201copiumin\u201d popullit, kinez\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb inkurajuar t\u00eb vrapojn\u00eb pas parave. Per\u00ebndimor\u00ebt e shikojn\u00eb Kin\u00ebn me syt\u00eb e shqyer, t\u00eb magjepsur si plaku kur sheh nj\u00eb vajze t\u00eb re\u201d.<\/p>\n (nga\u00a0Il Foglio<\/em>)<\/p>\n P\u00ebrgatiti: ARMIN TIRANA \/ bota.al<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Objektivi \u00ebsht\u00eb hegjemonia. Flasin disidenti Liao Yiwu dhe ekspert\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Nuk duken radh\u00eb t\u00eb kompozuara n\u00eb qershorin e 1989, por n\u00eb shkurtin e 2020: \u201cMasakra e radh\u00ebs do t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb Centralin e Utopis\u00eb. Presidenti \u00ebsht\u00eb ftohur, popullsia teshtin dhe gjendja e luft\u00ebs \u00ebsht\u00eb shpallur. Aparati shtet\u00ebror, me dh\u00ebmb\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb, shtyp t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21175,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[9,10,3,20],"tags":[],"yoast_head":"\n