{"id":20759,"date":"2020-04-01T13:17:36","date_gmt":"2020-04-01T11:17:36","guid":{"rendered":"http:\/\/redaktori.com\/?p=20759"},"modified":"2020-04-01T13:17:36","modified_gmt":"2020-04-01T11:17:36","slug":"si-te-shmanget-skenari-italian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759","title":{"rendered":"Si t\u00eb shmanget skenari italian"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga \u201cHarvard Business Review\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb politikan\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemin\u00eb e Covid-19, ata e gjejn\u00eb veten n\u00eb territor t\u00eb paeksploruar. Ekspert\u00ebt kan\u00eb shkruar shum\u00eb p\u00ebr praktikat dhe politikat e p\u00ebrdorura n\u00eb vende t\u00eb tilla si Kina, Koreja e Jugut, Singapori dhe Tajvani p\u00ebr t\u00eb frenuar pandemin\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht, n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Evrop\u00ebs dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara, tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr von\u00eb p\u00ebr t\u00eb hartuar nj\u00eb strategji plot\u00ebsisht t\u00eb re p\u00ebr t\u00eb luftuar \u00a0Covid-19, dhe politikan\u00ebt po p\u00ebrpiqen t\u00eb vazhdojn\u00eb p\u00ebrpara nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pandemia p\u00ebrhapet. Megjithat\u00eb, ata po p\u00ebrs\u00ebritin shum\u00eb gabime t\u00eb b\u00ebra her\u00ebt n\u00eb Itali, ku pandemia \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb katastrof\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb q\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Q\u00ebllimi i k\u00ebtij artikulli \u00ebsht\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb politikan\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb nga gabimet e Italis\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ata t\u00eb mund t\u00eb \u00a0adresojn\u00eb sfidat e m\u00ebdha q\u00eb paraqiten nga kriza n\u00eb zhvillim e sip\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb pak jav\u00eb (nga 21 shkurt deri m\u00eb 22 mars), Italia shkoi nga zbulimi i \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb par\u00eb zyrtare Covid-19 n\u00eb nj\u00eb dekret qeveritar q\u00eb ndalonte t\u00eb gjitha l\u00ebvizjet e njer\u00ebzve dhe mbylljen e t\u00eb gjitha bizneseve jo thelb\u00ebsore. \u00a0Brenda k\u00ebsaj periudhe shum\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr kohore, vendi \u00ebsht\u00eb goditur nga asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb cunami me forc\u00eb t\u00eb papar\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb nd\u00ebshkuar nga nj\u00eb rrjedh\u00eb e pand\u00ebrprer\u00eb vdekjesh.<\/p>\n<p>Disa aspekte t\u00eb k\u00ebsaj krize, si momenti kur filloi padyshim q\u00eb mund t\u2019i atribuohen fatit t\u00eb keq q\u00eb nuk ishin n\u00ebn kontrollin e plot\u00eb t\u00eb politikan\u00ebve. Aspekte t\u00eb tjera, megjithat\u00eb, lidhen me faktin se lider\u00ebt italian\u00eb nuk e kuptuan q\u00eb n\u00eb fillim k\u00ebrc\u00ebnimin q\u00eb paraqiste Covid-19, duke vonuar organizimin e nj\u00eb p\u00ebrgjigje sistematike ndaj tij.<\/p>\n<p>Vlen t\u00eb theksohet se k\u00ebto pengesa shfaqen edhe pas provave se Covid-19 kishte ndikuar n\u00eb cdo aspekt t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb Kin\u00eb dhe mediat kishin publikuar disa modele t\u00eb sukseshme p\u00ebr p\u00ebrmbajtjen e virusit.<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb disa nga k\u00ebshillat dhe faktor\u00ebt q\u00eb mund t\u00eb shmangin t\u00eb ashtuquajturin \u201cskenarin italian\u201d<\/p>\n<p><strong>Mos u nisni nga paramendimet<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb fazat e hershme t\u00eb saj, kriza Covid-19 n\u00eb Itali nuk dukej aspak si nj\u00eb kriz\u00eb. Deklaratat fillestare p\u00ebr shpalljen e gjendjes s\u00eb jasht\u00ebzakonshme u prit\u00ebn me skepticiz\u00ebm nga publiku dhe nga nj\u00eb pjes\u00eb e politikan\u00ebve edhe pse disa studiues kishin paralajm\u00ebruar se vendi po shkonte drejt nj\u00eb katastrofe sh\u00ebndet\u00ebsore me jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, n\u00eb fund t\u00eb shkurtit, disa politikan\u00eb t\u00eb shquar italian\u00eb ishin shprehur se ekonomia nuk duhet t\u00eb frik\u00ebsohet dhe t\u00eb ndalet p\u00ebr shkak t\u00eb virusit. (Nj\u00eb jav\u00eb m\u00eb von\u00eb, nj\u00ebri prej k\u00ebtyre politikan\u00ebve u diagnostikua me Covid-19.)<\/p>\n<p>Reagime t\u00eb ngjashme u p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebn n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera p\u00ebrve\u00e7 Italis\u00eb dhe ilustrojn\u00eb at\u00eb q\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt \u00a0e quajn\u00eb paragjykim preferencial, \u00a0nj\u00eb tendenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb besuar informacionet q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ndihemi t\u00eb sigurt. K\u00ebrc\u00ebnimet si\u00e7 jan\u00eb pandemit\u00eb q\u00eb evoluojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jolineare (fillojn\u00eb me ritme t\u00eb vogla por intensifikohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksponenciale) jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb nd\u00ebrlikuara p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur p\u00ebr shkak t\u00eb interpretimit t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb po ndodh n\u00eb koh\u00eb reale. Koha m\u00eb efektive p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masa t\u00eb ashpra \u00ebsht\u00eb kur k\u00ebrc\u00ebnimi duket t\u00eb jet\u00eb i vog\u00ebl , mund\u00ebsisht q\u00eb n\u00eb shfaqjen\u00a0 e rastit t\u00eb par\u00eb. Problemi n\u00eb sken\u00ebn politike, \u00ebsht\u00eb se n\u00ebse nd\u00ebrhyrja funksionon, nj\u00eb pjes\u00eb e politikan\u00ebve mund t\u00eb thon\u00eb se masat e forta ishin nj\u00eb reagim i tep\u00ebrt.<\/p>\n<p>Politikan\u00ebt nisin t\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb eskpert\u00ebt vet\u00ebm kur gjenden n\u00eb situata t\u00eb v\u00ebshtira, shum\u00eb komplekse dhe kur nuk ka zgjidhje t\u00eb leht\u00eb. D\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb mos vepruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ekstreme b\u00ebn q\u00eb lider\u00ebt t\u00eb mb\u00ebshteten n\u00eb opinionet e rrethit t\u00eb tyre t\u00eb brendsh\u00ebm. Por n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb pasigurie, \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore t\u00eb rezistosh ndaj k\u00ebtij tundimi, dhe t\u00eb bazohesh tek strategjit\u00eb dhe idet\u00eb e ekspert\u00ebve,<\/p>\n<p><strong>Nuk ka \u201cgjysm\u00eb-zgjidhje\u201d<\/strong><\/p>\n<p>M\u00ebsimi i dyt\u00eb q\u00eb mund t\u00eb nxirret nga kriza n\u00eb Itali \u00ebsht\u00eb rreziku q\u00eb paraqesin zgjidhjet e pjesshme. Qeveria italiane e lejoi p\u00ebrshkall\u00ebzimin e pandemis\u00eb duke nxjerr\u00eb nj\u00eb seri dekretesh \u00a0gjysmake q\u00eb rritnin gradualisht kufizimet brenda zonave t\u00eb bllokimit (\u201czonat e kuqe\u201d), t\u00eb cilat m\u00eb pas u zgjeruan derisa u aplikuan n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00eb normale, kjo qasje do t\u00eb konsiderohej e kujdesshme dhe mbase edhe e men\u00e7ur. Por n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, ishte katastrofike p\u00ebr dy arsye. S\u00eb pari, ishte n\u00eb kund\u00ebrshtim me p\u00ebrhapjen e shpejt\u00eb eksponenciale t\u00eb virusit. \u201cFaktet n\u00eb terren\u201d nuk parashikonin se cila do t\u00eb ishte situata vet\u00ebm disa dit\u00eb m\u00eb von\u00eb. Si rezultat, Italia ndoqi p\u00ebrhapjen e virusit dhe nuk mundi ta parandalonte. S\u00eb dyti, qasja selektive mund t\u00eb ket\u00eb nxitur pa dashje p\u00ebrhapjen e virusit. Kur dekreti q\u00eb njoftoi mbylljen e Veriut u b\u00eb publik, ai shkaktoi nj\u00eb eksod masiv n\u00eb Italin\u00eb e Jugut, duke p\u00ebrhapur virusin n\u00eb rajone ku nuk kishte qen\u00eb i pranish\u00ebm.<\/p>\n<p>Kjo ilustron at\u00eb q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb p\u00ebr shum\u00eb v\u00ebzhgues: Nj\u00eb p\u00ebrgjigje efektive ndaj virusit duhet t\u00eb orkestrohet nga masa t\u00eb nd\u00ebrmarra nj\u00ebkoh\u00ebsisht. Rezultatet e masave t\u00eb marra n\u00eb Kin\u00eb dhe Koren\u00eb e Jugut ishin efektive sepse u mor\u00ebn n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb dhe p\u00ebrfshin\u00eb mbar\u00eb vendin. Testimi \u00ebsht\u00eb efektiv kur kombinohet me gjurmim rigoroz t\u00eb kontakteve t\u00eb t\u00eb infektuarve dhe gjurmimi \u00ebsht\u00eb i efektsh\u00ebm p\u00ebr aq koh\u00eb sa kombinohet me nj\u00eb sistem efektiv komunikimi q\u00eb mbledh dhe shp\u00ebrndan informacione mbi l\u00ebvizjet e njer\u00ebzve t\u00eb izoluar. Pra institucionet shtet\u00ebrore duhet t\u00eb veprojn\u00eb si nj\u00eb trup i vet\u00ebm.<\/p>\n<p>K\u00ebto rregulla zbatohen gjithashtu p\u00ebr \u00a0organizimin e sistemit t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor. Kur nj\u00eb vend p\u00ebrballet me p\u00ebrhapjen e pandemis\u00eb s\u00eb koronavirusit, riorganizime me shumic\u00eb jan\u00eb t\u00eb nevojshme brenda spitaleve, P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, modelet e kujdesit p\u00ebr pacient\u00ebt me koronavirus, (me theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb kujdesin n\u00eb sht\u00ebpi) jan\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm nga ai i pacient\u00ebve me grip sezonal.<\/p>\n<p>Gjetja e qasjes s\u00eb duhur n\u00eb zbatim k\u00ebrkon aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar shpejt nga sukseset dhe d\u00ebshtimet dhe gatishm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar veprimet n\u00eb p\u00ebrputhje me rrethanat. Sigurisht, ka m\u00ebsime t\u00eb vlefshme p\u00ebr t\u2019u m\u00ebsuar nga qasjet e Kin\u00ebs, Kores\u00eb s\u00eb Jugut, Tajvanit dhe Singaporit, t\u00eb cilat ishin n\u00eb gjendje ta frenonin pandemin\u00eb mjaft her\u00ebt. Por ndonj\u00ebher\u00eb praktikat m\u00eb t\u00eb mira mund t\u00eb gjenden n\u00eb vendin fqinj. Duke qen\u00eb se sistemi italian i kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i decentralizuar, rajone t\u00eb ndryshme provuan qasje t\u00eb ndryshme. Shembulli m\u00eb i duksh\u00ebm \u00ebsht\u00eb kontrasti midis masave t\u00eb nd\u00ebrmarra nga Lombardia dhe Veneto, dy rajone fqinje me profile t\u00eb ngjashme socialo-ekonomike.<\/p>\n<p>Lombardia, zona m\u00eb e pasur dhe m\u00eb produktive e Evrop\u00ebs, \u00ebsht\u00eb goditur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale nga Covid-19. Q\u00eb nga 26 marsi, ajo mban nj\u00eb rekord prej m\u00eb shum\u00eb se rreth 35,000 rastesh dhe 5,000 viktimash n\u00eb nj\u00eb popullsi prej 10 milion banor\u00ebsh. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Veneto arriti ta frenonte virusin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme me m\u00eb shum\u00eb se 7,000 raste dhe 287 vdekje.<\/p>\n<p>Trajektor\u00ebt e k\u00ebtyre dy rajoneve jan\u00eb formuar nga nj\u00eb mori faktor\u00ebsh q\u00eb nuk jan\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e politikan\u00ebve, p\u00ebrfshir\u00eb dend\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb Lombardi dhe numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb rasteve kur shp\u00ebrtheu kriza. Por ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e dukshme \u00ebsht\u00eb se masat e e marra n\u00eb fillimin e pandemis\u00eb kan\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb konsideruesh\u00ebm n\u00eb ciklin e saj.<\/p>\n<p><strong>Testim i gjer\u00eb i atyre q\u00eb shfaqin dhe nuk shfaqin simptoma<\/strong><\/p>\n<p>M\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb frenuar p\u00ebrhapjen e pandemis\u00eb \u00ebsht\u00eb gjurmimi i cdo rasti t\u00eb mundsh\u00ebn. N\u00ebse dikush rezultoi pozitiv, t\u00eb gjith\u00eb familjar\u00ebt e k\u00ebtij pacienti si dhe fqinj\u00ebt e tyre duhet t\u00eb testohen. N\u00ebse keni munges\u00eb tampon\u00ebsh, i gjith\u00eb ky grup njer\u00ebzish duhet t\u00eb vet\u00eb-karantinohen.<\/p>\n<p>Pas udh\u00ebzimeve nga autoritetet e sh\u00ebndetit publik, Lombardia zgjodhi nj\u00eb qasje m\u00eb konservatore p\u00ebr testimin. Ajo deri m\u00eb tani ka realizuar gjysm\u00ebn e testeve t\u00eb kryera n\u00eb Veneto dhe ka pasur nj\u00eb p\u00ebrqendrim shum\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb vet\u00ebm n\u00eb rastet q\u00eb shfaqin simptoma dhe deri m\u00eb tani ka b\u00ebr\u00eb investime t\u00eb kufizuara n\u00eb gjurmimin e rasteve t\u00eb dyshuara, kujdesin sht\u00ebpiak, monitorimin, dhe mbrojtjen e mj\u00ebk\u00ebve.<\/p>\n<p>Politikat e zbatuara n\u00eb Veneto mendohet se kan\u00eb ulur ndjesh\u00ebm barr\u00ebn p\u00ebr spitalet dhe kan\u00eb minimizuar rrezikun e p\u00ebrhapjes s\u00eb Covid-19 n\u00eb objektet mjek\u00ebsore, nj\u00eb problem q\u00eb ka ndikuar shum\u00eb n\u00eb spitalet n\u00eb Lombardi. Fakti q\u00eb politika t\u00eb ndryshme cuan n\u00eb rezultate t\u00eb ndryshme n\u00ebp\u00ebr rajone t\u00eb ngjashme, duhet t\u00eb shihej si nj\u00eb leksion i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb nga fillimi. Rezultatet e masave t\u00eb marra n\u00eb Veneto mund t\u00eb ishin p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb rishikuar politikat rajonale dhe qendrore q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb epid\u00ebmis\u00eb. Megjithat\u00eb, vet\u00ebm n\u00eb dit\u00ebt e fundit, nj\u00eb muaj pas shp\u00ebrthimit, Lombardia dhe rajone t\u00eb tjera po nd\u00ebrmarrin hapa t\u00eb ngjashme me Veneton, t\u00eb cilat p\u00ebrfshijn\u00eb presionin ndaj qeveris\u00eb qendrore p\u00ebr t\u00eb shtuar numrin e testimeve.<\/p>\n<p>V\u00ebshtir\u00ebsia e p\u00ebrhapjes s\u00eb njohurive t\u00eb fituara rishtazi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen i njohur si n\u00eb organizatat private ashtu edhe ato n\u00eb sektorin publik. Por, p\u00ebrshpejtimi i p\u00ebrhapjes s\u00eb njohurive q\u00eb dalin nga zgjedhje t\u00eb ndryshme n\u00eb rajone t\u00eb ndryshme duhet t\u00eb konsiderohet nj\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi kryesore n\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb si kjo. \u00cbsht\u00eb thelb\u00ebsore t\u00eb merren parasysh politika t\u00eb ndryshme q\u00eb dikur ishin \u201ceksperimente\u201d dhe jo t\u00eb p\u00ebrqendrohemi tek betejat personale dhe politike, dhe t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsohet nj\u00eb mentalitet q\u00eb leht\u00ebson t\u00eb m\u00ebsuarit nga p\u00ebrvojat e kaluara dhe ato t\u00eb tanishme n\u00eb trajtimin e Covid-19.<\/p>\n<p>Nj\u00eb faktor\u00eb i r\u00ebnd\u00ebisish\u00ebm p\u00ebr diagnostikimin e tyre \u00ebsht\u00eb testimi n\u00eb sht\u00ebpi. Kurdo q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur, mostrat duhet t\u00eb merren direkt nga sht\u00ebpia e nj\u00eb pacienti dhe m\u00eb pas t\u00eb analizohen n\u00eb laborator\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb masat baz\u00eb p\u00ebr t\u00eb monitoruar dhe mbrojtur personelin e \u00a0kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor. \u00a0N\u00eb Itali deri m\u00eb tani kan\u00eb humbur jet\u00ebn 66 mjek\u00eb, jo vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb masave mbrojt\u00ebse, por edhe prej dyndjes t\u00eb pacient\u00ebve drejt spitaleve.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, p\u00ebrhapja e virusit n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb specifike n\u00eb Lombardi ishte p\u00ebrshpejtuar p\u00ebrmes nj\u00eb spitali lokal, ku nj\u00eb pacient Covid-19 nuk ishte diagnostikuar sepse nuk shfaqte simptoma. Italia mendohet t\u00eb ket\u00eb 10 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb raste se shifrat zyrtare, por p\u00ebr shkak t\u00eb kapacitetit t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb testimit, nuk jan\u00eb zbuluar. Pjesa m\u00eb e madhe nuk shfaqin simptoma, duke mos e kuptuar se jan\u00eb t\u00eb infektuar nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapin virusin. Prandaj testimet n\u00eb mas\u00eb jan\u00eb thelb\u00ebsore.<\/p>\n<p><strong>Mbledhja dhe shp\u00ebrndarja e t\u00eb dh\u00ebnave \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/strong><\/p>\n<p>Italia duket se ka vuajtur nga dy probleme t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb lidhen me t\u00eb dh\u00ebnat. N\u00eb fillimin e pandemis\u00eb, problemi ishte mungesa e t\u00eb dh\u00ebnave. Nj\u00eb studim ka zbuluar se virusi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur pa u v\u00ebn\u00eb re n\u00eb muajt e par\u00eb t\u00eb vitit 2020 nga mungesa e aft\u00ebsive epidemiologjike dhe nga pamund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb regjistruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike numrin anormal t\u00eb pacient\u00ebve n\u00eb disa spitale.<\/p>\n<p>Koh\u00ebt e fundit, problemi duket t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga sakt\u00ebsit\u00eb e t\u00eb dh\u00ebnave. Mes p\u00ebrpjekjeve t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemin\u00eb qeveria italiane po b\u00ebn azhurnimin rregullisht t\u00eb statistikave n\u00eb lidhje me pandemin\u00eb n\u00eb nj\u00eb faqe t\u00eb v\u00ebn\u00eb edhe n\u00eb dispozicionin e publikut. Disa komentues kan\u00eb v\u00ebn\u00eb r\u00eb mosp\u00ebrputhjen e niveleve t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb midis Italis\u00eb dhe vendeve t\u00eb tjera si dhe brenda Italis\u00eb. K\u00ebto mosp\u00ebrputhje komplikojn\u00eb menaxhimin e pandemis\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme, sepse n\u00eb munges\u00eb t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb krahasueshme (brenda dhe n\u00eb vendet e tjera) \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kuptosh se \u00e7far\u00eb po funksionon dhe \u00e7far\u00eb po pengon gjurmimin efektiv t\u00eb popullat\u00ebs).<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb skenar ideal, t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb dokumentojn\u00eb p\u00ebrhapjen dhe efektet e virusit duhet t\u00eb jen\u00eb sa m\u00eb t\u00eb standardizuara n\u00eb rajone dhe vende dhe t\u00eb ndjekin p\u00ebrparimin e virusit dhe p\u00ebrmbajtjen e tij n\u00eb nj\u00eb nivel makro (shtet\u00ebror) dhe mikro (spitalor). Nevoja p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb nivelit mikro nuk mund t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohet. Nd\u00ebrsa diskutimi p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor b\u00ebhet shpesh n\u00eb nivel shtet\u00ebror dihet q\u00eb objektet e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor ndryshojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike p\u00ebr sa i p\u00ebrket cil\u00ebsis\u00eb dhe sasis\u00eb s\u00eb sh\u00ebrbimeve q\u00eb ato ofrojn\u00eb edhe brenda t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit rajon. N\u00eb vend q\u00eb t\u2019i fshehim k\u00ebto dallime themelore, duhet t\u00eb jemi plot\u00ebsisht t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr to dhe t\u00eb planifikojm\u00eb shp\u00ebrndarjen e burimeve e kufizuara n\u00eb p\u00ebrputhje me nevojat e secilit rajon.<\/p>\n<div class=\"ssba-classic-2 ssba ssbp-wrap left ssbp--theme-1\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga \u201cHarvard Business Review\u201d Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb politikan\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemin\u00eb e Covid-19, ata e gjejn\u00eb veten n\u00eb territor t\u00eb paeksploruar. Ekspert\u00ebt kan\u00eb shkruar shum\u00eb p\u00ebr praktikat dhe politikat e p\u00ebrdorura n\u00eb vende t\u00eb tilla si Kina, Koreja e Jugut, Singapori dhe Tajvani p\u00ebr t\u00eb frenuar pandemin\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht, n\u00eb pjes\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20760,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[6,3,21],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Si t\u00eb shmanget skenari italian - Informohu qart\u00ebsisht!<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Si t\u00eb shmanget skenari italian - Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga \u201cHarvard Business Review\u201d Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb politikan\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemin\u00eb e Covid-19, ata e gjejn\u00eb veten n\u00eb territor t\u00eb paeksploruar. Ekspert\u00ebt kan\u00eb shkruar shum\u00eb p\u00ebr praktikat dhe politikat e p\u00ebrdorura n\u00eb vende t\u00eb tilla si Kina, Koreja e Jugut, Singapori dhe Tajvani p\u00ebr t\u00eb frenuar pandemin\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht, n\u00eb pjes\u00ebn [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Informohu qart\u00ebsisht!\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-01T11:17:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"940\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"529\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"http:\/\/redaktori.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759\",\"name\":\"Si t\u00eb shmanget skenari italian - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-01T11:17:36+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-01T11:17:36+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg\",\"width\":940,\"height\":529},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/redaktori.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Si t\u00eb shmanget skenari italian\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/redaktori.com\/\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2\",\"name\":\"http:\/\/redaktori.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"http:\/\/redaktori.com\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Si t\u00eb shmanget skenari italian - Informohu qart\u00ebsisht!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Si t\u00eb shmanget skenari italian - Informohu qart\u00ebsisht!","og_description":"Nga \u201cHarvard Business Review\u201d Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb politikan\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemin\u00eb e Covid-19, ata e gjejn\u00eb veten n\u00eb territor t\u00eb paeksploruar. Ekspert\u00ebt kan\u00eb shkruar shum\u00eb p\u00ebr praktikat dhe politikat e p\u00ebrdorura n\u00eb vende t\u00eb tilla si Kina, Koreja e Jugut, Singapori dhe Tajvani p\u00ebr t\u00eb frenuar pandemin\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht, n\u00eb pjes\u00ebn [&hellip;]","og_url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759","og_site_name":"Informohu qart\u00ebsisht!","article_published_time":"2020-04-01T11:17:36+00:00","og_image":[{"width":940,"height":529,"url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"http:\/\/redaktori.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"http:\/\/redaktori.com","Est. reading time":"11 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759","url":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759","name":"Si t\u00eb shmanget skenari italian - Informohu qart\u00ebsisht!","isPartOf":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg","datePublished":"2020-04-01T11:17:36+00:00","dateModified":"2020-04-01T11:17:36+00:00","author":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/redaktori.com\/?p=20759"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#primaryimage","url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg","contentUrl":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg","width":940,"height":529},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/redaktori.com\/?p=20759#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/redaktori.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Si t\u00eb shmanget skenari italian"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#website","url":"https:\/\/redaktori.com\/","name":"http:\/\/redaktori.com - Informohu qart\u00ebsisht!","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/redaktori.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/470e9b98b348cb5da953e2daff276aa2","name":"http:\/\/redaktori.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/redaktori.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5555287f41529e19277415e6cb9cfb4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"http:\/\/redaktori.com"}}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg","blog_post_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo-150x150.jpg",150,150,true],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",940,529,false]},"categories_names":{"6":{"name":"Aktualitet","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=6"},"3":{"name":"Kryesore","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=3"},"21":{"name":"Sociale","link":"https:\/\/redaktori.com\/?cat=21"}},"tags_names":[],"comments_number":"0","wpmagazine_modules_lite_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo-150x150.jpg",150,150,true],"cvmm-medium":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",300,169,false],"cvmm-medium-plus":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",305,172,false],"cvmm-portrait":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",400,225,false],"cvmm-medium-square":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",600,338,false],"cvmm-large":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",940,529,false],"cvmm-small":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",130,73,false],"full":["https:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Itali-Bergamo.jpg",940,529,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20759"}],"collection":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20759"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20761,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20759\/revisions\/20761"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/redaktori.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}