![\"\"](\"http:\/\/redaktori.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/martin_camaj_me_te_shoqen-225x300.jpg\")
<\/p>\nMartin Camaj nd\u00ebrroi jet\u00eb 28 vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Mynhen t\u00eb Gjermanis\u00eb. P\u00ebr fat t\u00eb keq, si shum\u00eb autor\u00eb shqiptar\u00eb, t\u00eb gjall\u00eb apo t\u00eb vdekur, Martin Camaj edhe pse e kishte marr\u00eb atdheun me vete n\u00eb zem\u00ebr njihej fare pak n\u00eb Shqip\u00ebri. Madje as q\u00eb i p\u00ebrmendej emri, nd\u00ebrsa g\u00ebzonte nam t\u00eb madh n\u00eb Itali n\u00eb Gjermani, n\u00eb t\u00eb gjall\u00eb.<\/p>\n
Pas r\u00ebnies s\u00eb diktatur\u00ebs u thyen muret e izolimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga bota dhe veprat e Camaj t\u00eb shkruara n\u00eb m\u00ebrgim iu kthyen lexuesit shqiptar.
\nTashm\u00eb lexuesi shqiptar e njeh mir\u00eb veprimtarin\u00eb e shumanshme kulturore, artistike e shkencore t\u00eb Martin Camajt, por vepr\u00ebs s\u00eb tij, q\u00eb mbush boshll\u00ebkun e historishkrimit t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb moderne pas Migjenit n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe ende nuk i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb zb\u00ebrthim shterues.<\/p>\n
Martin Camaj u arratis nga Shqip\u00ebria n\u00eb vitin 1948, duke marr\u00eb me vete mbresat dhe kujtimet e pashlyeshme t\u00eb vendlindjes, rr\u00ebnj\u00ebt e atdheut t\u00eb tij i thelloi n\u00eb krijimtari.<\/p>\n
Veprat e para t\u00eb Camajt ku shfaqi talentin e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb tij ishin “Nj\u00eb fyell nd\u00ebr male”, botuar n\u00eb Prishtin\u00eb m\u00eb 1953. Pas k\u00ebtij v\u00ebllimi me poezi, Martin Camaj botoi “K\u00ebnga e v\u00ebrrikut”, m\u00eb 1954 n\u00eb Prishtin\u00eb; “Djella” (roman lirik bashk\u00eb me disa poezi – m\u00eb 1958, n\u00eb Rom\u00eb); “Legjenda” (poezi, m\u00eb 1964; “Lirika mes dy motesh” (poezi, botuar n\u00eb Mynhen m\u00eb 1967); “Rrath\u00eb” 1978; “Njeriu me vete e me t\u00eb tjer\u00eb” 1978; “Dranja” (madrigal, m\u00eb 1981); “Shkundullima” (pes\u00eb proza dhe nj\u00eb dram\u00eb, botuar po aty, m\u00eb 1981; “Karpa” (roman, 1984), etj.<\/p>\n
P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre veprave, Martin Camaj ka botuar mjaft shkrime kritike, ese e studime n\u00ebp\u00ebr revista t\u00eb ndryshme, si p\u00ebr shembull: “Zjarri”, “Shejzat”, “Albania”, “Jeta e re”, “S\u00fcdost Forschungen”, etj. Vepra e Martin Camaj e sidomos poezia e tij njihet p\u00ebr plot motive, sh\u00ebmb\u00eblltyra e tipare natyraliste nga mal\u00ebsit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb Veriore, ku spikasin shprehit\u00eb e tradit\u00ebs shkodrane.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Martin Camaj edhe pse nuk u lidh dot me lexuesit shqiptar\u00eb, p\u00ebr arsye t\u00eb diktatur\u00ebs, ka mbajtur lidhur urat me poet\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb e t\u00eb shquar t\u00eb shqipes ku i kushton poezi edhe Ndre Mjed\u00ebs.<\/p>\n
Ai frym\u00ebzohet nga metrika magjike e Mjed\u00ebs, por poezit\u00eb e tij jan\u00eb m\u00eb t\u00eb kursyera ne fjal\u00eb e t\u00eb pasuara me imazhe e ngjyresa karakteristike t\u00eb vargut. Pas disa vitesh q\u00ebndrim n\u00eb Gjermani n\u00eb vitin 1957 Camaj u vendos n\u00eb Rom\u00eb, ku poezia e tij u ndikua nga rryma hermetike e poetit italian Ungareti, si dhe nga narrativa lirike e Mondales.<\/p>\n
E megjithat\u00eb artin Camaj i ruajti ve\u00e7orit\u00eb komb\u00ebtare, pa u zvetnuar nga ndikimet e huaja.<\/p>\n
Ndjenjat dhe mendimet q\u00eb i g\u00eblonin p\u00ebrbrenda, malli p\u00ebr tok\u00ebn shqiptare, jan\u00eb gjithmon\u00eb brenda metaforave hermetike t\u00eb tij, shpesh me kode t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb miteve e legjendave q\u00eb njihen vet\u00ebm n\u00eb tok\u00ebn e tij. N\u00eb veprat e shkruara shqip t\u00eb Martin Camajt zot\u00ebron nj\u00eb geg\u00ebrishte veriore me shum\u00eb vler\u00eb si kujtes\u00eb t\u00eb dialektit t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb pasura me l\u00ebvrime t\u00eb reja gjuh\u00ebsore.<\/p>\n
Martin Camaj ka dh\u00ebn\u00eb kontribut edhe n\u00eb gjuh\u00ebsi. Ai vler\u00ebsohet nga kritika dhe lexuesi si “Mjesht\u00ebr i fjal\u00ebs n\u00eb proz\u00eb dhe n\u00eb poezi”. Por ende n\u00eb shkollat e let\u00ebris\u00eb shqipe nuk njihen p\u00ebrmasat e gjera t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb k\u00ebtij shkrimtari si romancier e dramaturg.<\/p>\n
Romani i tij i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm \u201cRrath\u00eb\u201d doli n\u00eb drit\u00eb pas nj\u00eb pune 15-vje\u00e7are t\u00eb autorit. I habitsh\u00ebm sesi ai nga larg pa e par\u00eb dhe prekur Shqip\u00ebrin\u00eb ka dep\u00ebrtuar dhe ka zb\u00ebrthyer dukurit\u00eb e jet\u00ebs shqiptare.<\/p>\n
Camaj solli nj\u00eb ndihmes\u00eb t\u00eb vyer me studimin e historikut t\u00eb shqipes n\u00ebp\u00ebrmjet disertacionit p\u00ebrkushtuar Gjon Buzukut, si dhe n\u00ebp\u00ebrmjet zb\u00ebrthimit t\u00eb vepr\u00ebs “Cuneus prophetarum” t\u00eb Bogdanit. Pesh\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb kan\u00eb studimet dialektologjike t\u00eb b\u00ebra nga Camaj me metod\u00ebn strukturale n\u00ebp\u00ebr bashk\u00ebsit\u00eb arb\u00ebreshe.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb nj\u00eb krijimtari me vler\u00eb edhe ne shkencat albanologjike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb krijimtari p\u00ebrfshihen monografia “La parlata albanese di Greci in provincia di Avellino” (botuar n\u00eb Firence m\u00eb 1961); “Die albanische Mundart von Falconara Albanese in der Provinz Cosenza” (botuar n\u00eb Mynhen m\u00eb 1977) dhjet\u00ebra p\u00ebrshkrime t\u00eb krijimeve dialektore italo-shqiptare, nd\u00ebr t\u00eb cilat po ve\u00e7ojm\u00eb: “Zur Albanischen Mundart von Barile in der Provinz Potenza” (botuar n\u00eb Mynhen m\u00eb 1971), “Per una tipologia dell’arberesh” (botuar n\u00eb Palermo m\u00eb 1982), etj.<\/p>\n
P\u00ebrshkrimi i dialekteve shqiptare n\u00eb Itali p\u00ebrb\u00ebn p\u00ebr Martin CAMAJN nj\u00eb prej fushave gjuh\u00ebsore m\u00eb t\u00eb begata, t\u00eb cil\u00ebs iu dedikua qysh n\u00eb zanafillat e veprimtaris\u00eb s\u00eb tij k\u00ebrkimore duke i kushtuar p\u00ebr m\u00eb se tri dekada nj\u00eb varg ekspeditash shkencore. Ai iu fut k\u00ebsaj pune n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur udh\u00ebtimi n\u00eb fshatrat italo-shqiptare paraqiste ende shum\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi dhe studimet ekzistuese mbi dialektet n\u00eb fjal\u00eb ishin tejet t\u00eb rralla. N\u00eb fillimet e k\u00ebrkimeve t\u00eb tij shkencore n\u00eb Itali CAMAJT nuk i mungoi mb\u00ebshtetja dhe inkurajimi i m\u00ebsuesit dhe shokut t\u00eb tij Ernest KOLIQI, asokohe ordinarius p\u00ebr albanologji n\u00eb Rom\u00eb. M\u00eb tej, n\u00eb vitet q\u00eb pasuan, qe vet\u00eb CAMAJ ai q\u00eb Munih, n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e t\u00eb vetmit profesor p\u00ebr albanologji n\u00eb RFGj, formoi nj\u00eb varg shkenc\u00ebtar\u00ebsh, t\u00eb cil\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive n\u00eb fush\u00ebn e arb\u00ebrishtes. N\u00eb k\u00ebt\u00eb priz\u00ebm duhen p\u00ebrmendur dhe lidhjet e ngushta q\u00eb pati me katedrat e albanologjis\u00eb n\u00eb Kozenc\u00eb e Palermo.<\/p>\n
Nga mesi i viteve ’60, Martin Camaj shkon t\u00eb jetoj\u00eb s\u00ebrish n\u00eb Mynhen, ku u pun\u00ebsua si m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs universitar i gjuh\u00ebs shqipe dhe aty botoi librin “Lehrbuch der Albanischen” si dhe monografin\u00eb “Albanische Wortbildung”, me nj\u00eb p\u00ebrmbajtej inetrsante p\u00ebr fjal\u00ebformimin e shqipes, e cila merret me \u00e7\u00ebshtjet e nd\u00ebrlikuara t\u00eb trajtave dhe etimologjive shqipe.<\/p>\n
Ai ka botuar edhe librin “Albanian Grammar” rreth struktur\u00ebs gramatikore t\u00eb shqipes n\u00eb tri krijimet e saj, d.m.th n\u00eb geg\u00ebrisht, tosk\u00ebrisht dhe n\u00eb arb\u00ebreshe. Kjo vep\u00ebr p\u00ebrmban pjes\u00eb t\u00eb zgjedhura nga Buzuku e Matr\u00ebnga, Budi e Bogdani, Variboba e De Rada, Hasan Zyko Kamberi e Naim Frash\u00ebri, Skiroi e Mjeda, Fishta e Konica, Asdreni e Fan Noli, Koliqi e Migjeni, Xoxa e Gajtani.<\/p>\n
Martin Camaj ka sjell\u00eb nj\u00eb ndihmes\u00eb t\u00eb madhe edhe n\u00eb rrafshin e studimeve t\u00eb folklorit, ku ai b\u00ebri nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme si docent i Albanologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Mynhenit, e m\u00eb von\u00eb si shef katedre.<\/p>\n
<\/p>\n
(Foto me bashk\u00ebshorten e tij, Erika Camaj)<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Martin Camaj nd\u00ebrroi jet\u00eb 28 vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Mynhen t\u00eb Gjermanis\u00eb. P\u00ebr fat t\u00eb keq, si shum\u00eb autor\u00eb shqiptar\u00eb, t\u00eb gjall\u00eb apo t\u00eb vdekur, Martin Camaj edhe pse e kishte marr\u00eb atdheun me vete n\u00eb zem\u00ebr njihej fare pak n\u00eb Shqip\u00ebri. Madje as q\u00eb i p\u00ebrmendej emri, nd\u00ebrsa g\u00ebzonte nam t\u00eb madh n\u00eb Itali […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10530,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[16,14,19],"tags":[],"yoast_head":"\n