Nga Dean A. Haycock<\/p>\n
Stalini e respektonte presidentin amerikan Frenklin Ruzvelt. Lideri sovjetik, urdh\u00ebroi q\u00eb lajmi i vdekjes s\u00eb Ruzveltit dhe detajet mbi funeralin e tij t\u00eb botoheshin tek \u201cPravda\u201d, gazeta zyrtare e Partis\u00eb Komuniste. Stalini i shkroi gjithashtu nj\u00eb let\u00ebr ngush\u00ebllimi vejush\u00ebs s\u00eb presidentit, Eleonor Ruzvelt.<\/p>\n
\u201cPasi shprehu n\u00eb rreshtat e par\u00eb simpatin\u00eb, diktatori sovjetik la t\u00eb kuptoj\u00eb se presidenti amerikan ishte helmuar, dhe ofroi ndihm\u00ebn e tij p\u00ebr \u00e7do hetim q\u00eb mund t\u00eb nd\u00ebrmerrte zonja Ruzvelt\u201d- shkruajn\u00eb n\u00eb librin e tyre \u201cParanoja politike, psikopolitika e urrejtjes\u201d, Robert S.Robins dhe Xherrold M.Post.<\/p>\n
Paranoja si problem<\/p>\n
Gjasht\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb, n\u00eb vitin 1951, paranoja e Stalinit u r\u00ebndua shum\u00eb, si\u00e7 tregohet edhe nga sjellja e tij gjat\u00eb pushimeve. \u00cbsht\u00eb e kuptueshme q\u00eb pushimet me tiranin sovjetik, mund t\u00eb ishin \u00e7do gj\u00eb p\u00ebrve\u00e7se t\u00eb qeta p\u00ebr mysafir\u00ebt. Kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb e dinin shum\u00eb mir\u00eb Nikita Hrushov dhe Anastas Mikojani, an\u00ebtar\u00ebt e rrethit t\u00eb brendsh\u00ebm t\u00eb Stalinit.<\/p>\n
N\u00eb kujtimet e tij, Hrushov p\u00ebrmend nj\u00eb rast kur ai dhe Mikojanit ishin t\u00eb ftuarit e tiranit n\u00eb Novi Afon, nj\u00eb qytet buz\u00eb Detit t\u00eb Zi. Nj\u00eb mbr\u00ebmje, Stalini doli vet\u00ebm nga sht\u00ebpia e tij e pushimit. T\u00eb ftuarit i shkuan nga pas. Duke e v\u00ebshtruar ngultazi n\u00eb sy Hrushovin, Stalini tha: \u201cUn\u00eb jam nj\u00eb person i degraduar. Nuk i z\u00eb dot bes\u00eb askujt. Madje as vetes time!\u201d.<\/p>\n
Hrushovi dhe Mikojani, me shum\u00eb zgjuar\u00ebsi nuk b\u00ebn\u00eb asnj\u00eb koment. Pas nj\u00eb heshtjeje t\u00eb sikletshme, rifilluan bisedat normale. Hrushovi nuk e harroi kurr\u00eb at\u00eb episod me Stalinin. M\u00eb von\u00eb, ai i`a atribuoi spastrimet dhe krimet e Stalinit paranoj\u00ebs ekstreme t\u00eb tiranit. \u201c\u00cbsht\u00eb fakti q\u00eb ai nuk i besonte asnj\u00ebher\u00eb askujt\u201d-\u00a0\u00a0 shkruante Hrushovi n\u00eb kujtimet e tij.<\/p>\n
Kur Stalini fillonte t\u00eb dyshonte p\u00ebr dik\u00eb, ai do ta v\u00ebzhgonte gjithnj\u00eb e me m\u00eb shum\u00eb kujdes viktim\u00ebn e tij t\u00eb ardhshme. Pas nj\u00eb fare kohe, sipas Hrushovit, niveli i mosbesimit do t\u00eb arrinte nj\u00eb pik\u00eb kritike, dhe i dyshuari do t\u00eb eleminohej si shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb para tij.<\/p>\n
I ftuari tjet\u00ebr s\u00ebbashku me Hrushovin n\u00eb ato pushime t\u00eb paharrueshme n\u00eb Novi Afon, Anastas Mikojanu, u b\u00eb shpejt sh\u00ebnjest\u00ebr e paranoj\u00ebs s\u00eb Stalinit. Mikojani kishte punuar me Stalinin, dhe ishte nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs i tij prej gati 3 dekadash. Ai ishte nj\u00eb besnik i tij. Por, kjo nuk kishte r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr tiranin q\u00eb kishte plot dyshime.<\/p>\n
Stalini nisi ta kritikonte shokun e tij t\u00eb vjet\u00ebr. Mikojani e dinte se ishte i marr\u00eb fund. Shp\u00ebtoi vet\u00ebm fal\u00eb vdekjes s\u00eb Stalinit n\u00eb vitin 1953. Vdekja e tiranit, shp\u00ebtoi potencialisht mij\u00ebra viktima t\u00eb tjera t\u00eb pafajshme nga nj\u00eb spastrim i ri i af\u00ebrt, q\u00eb Stalini kishte planifikuar disa muaj p\u00ebrpara se t\u00eb nd\u00ebrronte jet\u00eb.<\/p>\n
Planifikimi nisi kur nj\u00eb nga mjek\u00ebt personal\u00eb t\u00eb liderit sovjetik, i sugjeroi pacientit t\u00eb tij q\u00eb p\u00ebr t\u00eb ruajtur sh\u00ebndetin t\u2019i delegonte nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb kompetencave t\u00eb tij t\u00eb tjer\u00ebve. K\u00ebshilla u interpretua nga udh\u00ebheq\u00ebsi paranojak, si nj\u00eb d\u00ebshmi e qart\u00eb e nj\u00eb komploti kund\u00ebr tij.<\/p>\n
T\u00eb akuzuar p\u00ebr planifikimin e helmimit t\u00eb Stalinit dhe zyrtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb sovjetik\u00eb, mjek\u00ebt hebrenj u arrestuan. Burgu i Lubjanka, vendi famakeq i tortur\u00ebs dhe vrasjes s\u00eb disident\u00ebve sovjetik\u00eb dhe viktimave t\u00eb tjera, ishte gati t\u00eb priste nj\u00eb fluks tjet\u00ebr t\u00eb \u201carmiqve t\u00eb popullit\u201d, si\u00e7 kishte pasur gjat\u00eb spastrimeve t\u00eb m\u00ebparshme.<\/p>\n
Vdekja e Stalinit m\u00eb 5 mars 1953 \u2013 me gjas\u00eb pas nj\u00eb hemoragjie celebrale, 2 muaj pasi mjeku i tij i sugjeroi q\u00eb t\u00eb mos punonte aq shum\u00eb \u2013 shmangu spastrimin e \u201cKomplotit t\u00eb Doktor\u00ebve\u201d, dhe mund t\u00eb ket\u00eb shmangur nj\u00eb masak\u00ebr t\u00eb tmerrshme n\u00eb Bashkimin Sovjetik.<\/p>\n
Natyrisht, Stalini nuk ishte tirani i vet\u00ebm q\u00eb shfaqte tipare paranoide t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Nj\u00eb prej mjek\u00ebve t\u00eb Mao Ce Dunit, dr.Li Zhisui, v\u00ebrejti shenjat e para t\u00eb paranoj\u00ebs tek lideri kinez, kur Mao ishte 65 vje\u00e7. Mao pohoi se pishina e tij ishte helmuar. Shtat\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb, Mao u ankua se nj\u00eb nga sht\u00ebpit\u00eb e tij ishte \u201chelmuese\u201d.<\/p>\n
M\u00eb von\u00eb, ai kishte frik\u00eb se dikush po fshihej n\u00eb papafingon e sht\u00ebpis\u00eb ku ai po q\u00ebndronte. U krye nj\u00eb kontroll dhe prej andej u d\u00ebbuan disa mace, por gjithsesi Mao u zhvendos n\u00eb nj\u00eb rezidenc\u00eb tjet\u00ebr. Dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, ai u zhvendos p\u00ebrs\u00ebri.<\/p>\n
Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, ai deklaroi se nj\u00eb nga nd\u00ebrtesat n\u00eb kompleksin e tij personal n\u00eb Pekin ishte helmuar. Dr. Li, i cili sh\u00ebrbeu si mjek personal i Maos p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, tha se paranoja e Maos zgjati deri n\u00eb vdekjen e tiranit n\u00eb mosh\u00ebn 83 vje\u00e7are, n\u00eb vitin 1976.<\/p>\n
Paranoja, si nj\u00eb mjet mbijetese<\/p>\n
Pavar\u00ebsisht nga t\u00eb dh\u00ebnat se mendimi paranojak mund t\u00eb prodhoj\u00eb stres tek tiran\u00ebt, ai mundet nd\u00ebrkoh\u00eb t\u00eb jet\u00eb i dobish\u00ebm p\u00ebr ta. S\u00eb bashku me Makiavelianizmin dhe tiparet anti-sociale si mungesa e pendes\u00ebs dhe e empatis\u00eb, paranoja mund t\u2019i ndihmoj\u00eb diktator\u00ebt q\u00eb t\u00eb mbijetojn\u00eb.<\/p>\n
Efraim Karsh dhe Inari Rauci, intervistuan nj\u00eb t\u00eb ftuar t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb tiranit irakian p\u00ebr librin e tyre \u201dSaddam Husein: Nj\u00eb biografi politike\u201d.<\/p>\n
Jo shum\u00eb koh\u00eb pas ngjitjes s\u00eb tij n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 1979, Sadami i shpjegoi me qet\u00ebsi t\u00eb ftuarit t\u00eb tij, se ai e dinte se \u201cshum\u00eb njer\u00ebz po komplotojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00eb vrar\u00eb, dhe kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u kuptuar\u201d. \u201cTek e fundit, a nuk kemi marr\u00eb edhe ne pushtetin duke komplotuar kund\u00ebr paraardh\u00ebsve tan\u00eb? Sidoqoft\u00eb, un\u00eb jam shum\u00eb m\u00eb i zgjuar se ata. Un\u00eb e dija se ata po komplotojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00eb vrar\u00eb, shum\u00eb koh\u00eb para se ata t\u00eb fillonin t\u00eb b\u00ebnin k\u00ebto plane. Kjo m\u00eb dha mund\u00ebsin\u00eb t\u2019i godas ata para se t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb m\u00eb godasin mua\u201d- tha diktatori irakian.<\/p>\n
Shum\u00eb vite p\u00ebrpara se t\u00eb p\u00ebrndiqeshin nga \u201cKomplotet e doktor\u00ebve\u201d dhe sht\u00ebpit\u00eb \u201chelmuese\u201d, Stalini dhe Mao, mund t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrfituar kur dyshimet e tyre i \u00e7uan t\u00eb burgosnin dhe t\u00eb vrisnin nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh njer\u00ebzish t\u00eb pafajsh\u00ebm, dhe ndoshta mes tyre edhe komplotues. T\u00eb vras\u00ebsh shum\u00eb viktima t\u00eb pafajshme, p\u00ebr t\u00eb eleminuar nj\u00eb komplot, \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb nj\u00eb mendje tiranike.<\/p>\n
\u201cPsychology Today\u201d \u2013 Bota.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Dean A. Haycock Stalini e respektonte presidentin amerikan Frenklin Ruzvelt. Lideri sovjetik, urdh\u00ebroi q\u00eb lajmi i vdekjes s\u00eb Ruzveltit dhe detajet mbi funeralin e tij t\u00eb botoheshin tek \u201cPravda\u201d, gazeta zyrtare e Partis\u00eb Komuniste. Stalini i shkroi gjithashtu nj\u00eb let\u00ebr ngush\u00ebllimi vejush\u00ebs s\u00eb presidentit, Eleonor Ruzvelt. \u201cPasi shprehu n\u00eb rreshtat e par\u00eb simpatin\u00eb, diktatori […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[10,3,15],"tags":[],"yoast_head":"\n