{"id":15081,"date":"2019-08-06T12:59:57","date_gmt":"2019-08-06T10:59:57","guid":{"rendered":"http:\/\/redaktori.com\/?p=15081"},"modified":"2019-08-06T12:59:57","modified_gmt":"2019-08-06T10:59:57","slug":"vapa-shkakton-probleme-ne-shendetin-mendor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/redaktori.com\/?p=15081","title":{"rendered":"Vapa shkakton probleme n\u00eb sh\u00ebndetin mendor"},"content":{"rendered":"

SIPAS ISHP-s\u00eb, vapa ndikon n\u00eb shtimin dhe p\u00ebrkeq\u00ebsimin e simptomave depresive, agresionit, si dhe problemeve me djersitjen e tep\u00ebrt dhe munges\u00ebn e saj. K\u00ebshillat q\u00eb duhet t\u00eb ndiqni p\u00ebr t\u00eb mbrojtur sh\u00ebndetin<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Nd\u00ebr kategorit\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb tregojn\u00eb kujdes maksimal gjat\u00eb dit\u00ebve t\u00eb nxehta jan\u00eb edhe personat me probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor. Autoritetet e Institutit t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik sqarojn\u00eb se tek kjo kategori pacient\u00ebsh, vapa shton nd\u00ebrlikimet n\u00eb sh\u00ebndetin mendor, t\u00eb cilat manifestohen me simptoma t\u00eb ndryshme. Sipas tyre, shqet\u00ebsimet mund t\u00eb shfaqen me shtim dhe p\u00ebrkeq\u00ebsim t\u00eb simptomave depresive, shtim t\u00eb agresionit, djersitje t\u00eb tepruar, problemeve me sjelljen, etj. Kjo problematik\u00eb haset edhe tek personat q\u00eb nuk jan\u00eb diagnostikuar me probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor. Po ashtu, edhe p\u00ebrdorimi i disa medikamenteve mund ta r\u00ebndoj\u00eb gjendjen sh\u00ebndet\u00ebsore. Konkretisht b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr medikamentet antidepresive, t\u00eb cilat \u00e7rregullojn\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e trupit p\u00ebr t\u00eb rregulluar temperatur\u00ebn e trupit, antihistaminik\u00ebt q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e trupit p\u00ebr t\u2019u djersitur, dhe betabllokuesit q\u00eb merren p\u00ebr t\u00eb kontrolluar HTA-n\u00eb q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb djersitjen e trupit. P\u00ebrdorimi i tyre duhet t\u00eb b\u00ebhet me shum\u00eb kujdes dhe vet\u00ebm sipas rekomandimeve t\u00eb dh\u00ebna nga mjeku juaj specialist. T\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb vuajn\u00eb nga probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor duhet t\u00eb konsultohen me mjekun e familjes, apo me specialistin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar sa m\u00eb mir\u00eb temperaturat e larta t\u00eb stin\u00ebs s\u00eb ver\u00ebs. N\u00eb vijim t\u00eb shkrimit gjeni gjith\u00e7ka duhet t\u00eb dini rreth ndikimit q\u00eb shkakton vapa tek kjo kategori personash, si dhe disa k\u00ebshilla t\u00eb thjeshta, t\u00eb zakonshme dhe parandaluese, t\u00eb cilat n\u00ebse i b\u00ebjm\u00eb pjes\u00eb t\u00eb jet\u00ebs son\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme gjat\u00eb dit\u00ebve t\u00eb nxehta t\u00eb ver\u00ebs, mund t\u00eb na ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb reduktuar apo ulur efektet negative t\u00eb temperaturave t\u00eb larta n\u00eb sh\u00ebndet.<\/p>\n

P\u00ebrkeq\u00ebsimi i simptomave depresive<\/strong><\/p>\n

Pacient\u00ebt q\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni p\u00ebrballen me simptoma m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda gjat\u00eb stin\u00ebs s\u00eb nxeht\u00eb. Sipas shum\u00eb studimeve, vapa mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb shtimin dhe p\u00ebrkeq\u00ebsimin e simptomave t\u00eb depresionit. Studiuesit kan\u00eb v\u00ebn\u00eb re se, n\u00eb temperatur\u00ebn mbi 26.7\u00b0C rritet numri i shtrimeve n\u00eb spital p\u00ebr probleme t\u00eb sjelljes dhe t\u00eb sh\u00ebndetit mendor. Problemet p\u00ebr t\u00eb cilat shtrimet shtohen p\u00ebrfshijn\u00eb s\u00ebmundjet organike, problemet e sh\u00ebndetit mendor, demencat, problemet afektive, neurotike, problemet e lidhura me stresin, \u00e7rregullimet somatoforme, problemet e senilitetit, etj. Po ashtu, studimet n\u00eb rang bot\u00ebror kan\u00eb par\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb te personat e grup-mosh\u00ebs 65-74 vje\u00e7 t\u00eb diagnostikuar me skizofreni, \u00e7rregullim skizotipal dhe \u00e7rregullim deluzional, si dhe te pacient\u00ebt e diagnostikuar me demenc\u00eb.<\/p>\n

Nd\u00ebrlikimet n\u00eb rritje edhe tek popullata e padiagnostikuar<\/strong><\/p>\n

Kur vapa \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e madhe, edhe te popullata e padiagnostikuar vihet re nj\u00eb shtim i simptomave t\u00eb \u00c7rregullimit Afektiv Sezonal. Vapa ul funksionimin e hormoneve t\u00eb tiroides, gj\u00eb q\u00eb shkakton r\u00ebnie t\u00eb energjis\u00eb, stimulon prolaktin\u00ebn, e cila nga ana tjet\u00ebr frenon efektet e dopamin\u00ebs, nj\u00eb neurotransmetues i lidhur me ndjenjat pozitive. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb simptoma t\u00eb depresionit. Prandaj, gjat\u00eb vap\u00ebs kushtojini v\u00ebmendje gjendjes shpirt\u00ebrore dhe vini n\u00eb p\u00ebrdorim aft\u00ebsit\u00eb tuaja p\u00ebrballuese.<\/p>\n

Mund t\u00eb ket\u00eb shtim t\u00eb agresionit!<\/strong><\/p>\n

Ekspert\u00ebt e Institutit t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik sqarojn\u00eb m\u00eb tej se n\u00eb temperatura t\u00eb nxehta ka nj\u00eb rritje t\u00eb agresionit te personat e diagnostikuar me probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor, si dhe n\u00eb popullat\u00ebn e p\u00ebrgjithshme. Studiuesit e shpjegojn\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00eb prishjen e balanc\u00ebs s\u00eb neurotransmetuesve, gj\u00eb q\u00eb sjell v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb funksionimin e trurit. M\u00ebnyra se si funksionon truri ka impakt n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ndihemi apo funksionojm\u00eb. Truri ndihmon n\u00eb mbajtjen e ankthit n\u00ebn kontroll, dhe kjo shpjegon p\u00ebrse n\u00eb vap\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kontrollohet ankthi.<\/p>\n

N\u00eb rritje edhe problemet me djersitjen<\/strong><\/p>\n

Gjithashtu b\u00ebhet e ditur se tek kjo kategori pacient\u00ebsh I nxehti shkakton edhe djersitje t\u00eb tepruar, ose edhe munges\u00eb t\u00eb saj. Disa medikamente psikiatrike, medikamentet p\u00ebr trajtimin e presionit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb gjakut, p\u00ebr trajtimin e ftohjes dhe alergjive mund t\u00eb pengojn\u00eb djersitjen, e cila ndihmon n\u00eb ruajtjen e temperatur\u00ebs s\u00eb trupit. Rrjedhimisht, pacient\u00ebt q\u00eb marrin medikamente t\u00eb tilla mund t\u00eb jen\u00eb n\u00eb rrezik p\u00ebr temperatur\u00eb t\u00eb lart\u00eb, e cila mund t\u00eb jet\u00eb fatale. Nga ana tjet\u00ebr, alkooli dhe kafeja mund t\u00eb shkaktojn\u00eb dehidratim. Duhet patur n\u00eb konsiderat\u00eb n\u00ebse medikamenti ndikon te djersitja pasi kjo mund t\u00eb jet\u00eb e rrezikshme nga ana sh\u00ebndet\u00ebsore, por ka ndikim edhe n\u00eb gjendjen psikologjike.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Somarjo 1<\/strong><\/p>\n

Kur vapa \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e madhe, edhe te popullata e padiagnostikuar vihet re nj\u00eb shtim i simptomave t\u00eb \u00c7rregullimit Afektiv Sezonal. Vapa ul funksionimin e hormoneve t\u00eb tiroides, gj\u00eb q\u00eb shkakton r\u00ebnie t\u00eb energjis\u00eb, stimulon prolaktin\u00ebn, e cila nga ana tjet\u00ebr frenon efektet e dopamin\u00ebs, nj\u00eb neurotransmetues i lidhur me ndjenjat pozitive. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb simptoma t\u00eb depresionit. Prandaj, gjat\u00eb vap\u00ebs kushtojini v\u00ebmendje gjendjes shpirt\u00ebrore dhe vini n\u00eb p\u00ebrdorim aft\u00ebsit\u00eb tuaja p\u00ebrballuese.<\/p>\n

Somarjo 2<\/strong><\/p>\n

P\u00ebrdorimi i disa medikamenteve mund ta r\u00ebndoj\u00eb gjendjen sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve kronik\u00eb. P\u00ebrshembull medikamentet antidepresive \u00e7rregullojn\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e trupit p\u00ebr t\u00eb rregulluar temperatur\u00ebn e trupit, antihistaminik\u00ebt ndikojn\u00eb n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e trupit p\u00ebr t\u2019u djersitur, dhe betabllokuesit q\u00eb merren p\u00ebr t\u00eb kontrolluar HTA-n\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb djersitjen e trupit.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>\u00c7far\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb q\u00eb t\u00eb mbrojm\u00eb sh\u00ebndetin nga temperaturat e larta?<\/strong><\/p>\n