Rr\u00ebfimet e ish-mjekut personal t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, kan\u00eb ngjallur debate.<\/p>\n
A duhet ta shkruante prof. Isuf Kalo librin \u201cBlloku\u201d? A duhet t\u2019i tregonte ai t\u00eb v\u00ebrtetat e tij n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn q\u00eb p\u00ebr gati gjysm\u00eb shekulli udh\u00ebhoqi Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste?<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb dh\u00ebn\u00eb gazetares Alda Bardhyli t\u00eb gazet\u00ebs \u201cLiberale\u201d,\u00a0Kalo, nj\u00ebher\u00ebsh dhe dekani themelues i Fakultetit t\u00eb Shkencave Mjek\u00ebsore e Teknike n\u00eb Universitetin Europian t\u00eb Tiran\u00ebs, tregon\u00a0 se p\u00ebrse e shkroi k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr\u2026<\/p>\n
Prof. Kalo, ju jeni gjer\u00ebsisht i njohur si mjek i p\u00ebrkushtuar e i suksessh\u00ebm gjat\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 50 viteve n\u00eb k\u00ebt\u00eb profesion, si brenda dhe jasht\u00eb vendit. Keni botuar shum\u00eb shkrime me vizione interesante n\u00eb shtypin periodik dhe nj\u00eb num\u00ebr librash me tem\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb ton\u00eb, p\u00ebr gjendjen, reform\u00ebn dhe perspektivat e saj. Befas botuat pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, fal\u00eb UET PRESS, librin \u201cBlloku\u201d, me nj\u00eb subjekt krejt tjet\u00ebr, i cili ka ngjallur interes t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe po aq reagime n\u00eb shtyp, n\u00eb media, n\u00eb biseda t\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve, madje edhe te shqiptar\u00ebt e emigruar. P\u00ebrse e shkruat k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr? A keni menduar se k\u00ebto kujtime do t\u00eb paragjykohen?<\/strong><\/p>\n Nuk ishte shtys\u00eb, ishte detyr\u00eb q\u00eb ndjeva spontanisht s\u00eb brendshmi n\u00eb mosh\u00ebn q\u00eb jam, t\u00eb mos largohem nga jeta pa u ofruar njer\u00ebzve t\u00eb mi, sidomos brezit t\u00eb ri dhe atij t\u00eb ardhsh\u00ebm, ato \u00e7ka dija, \u00e7ka m\u00ebsova, ato \u00e7ka p\u00ebrjetova dhe kuptova n\u00eb periudh\u00ebn komuniste, me besimin se n\u00eb to mund t\u00eb gjente m\u00ebsime t\u00eb dobishme shoq\u00ebria jon\u00eb e sotme dhe e nes\u00ebrme.<\/p>\n Pata fatin rast\u00ebsor ta njihja Bllokun dhe banor\u00ebt s\u00eb brendshmi p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, dhe rr\u00ebfimin tim p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtetat e tij e ndjeva si obligim. Pra libri \u201cBlloku\u201d \u00ebsht\u00eb ofert\u00eb vullnetare nga ana ime, pa ma k\u00ebrkuar as imponuar dikush dhe pa pretenduar monopolin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe t\u00eb pagabueshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n N\u00eb fakt, nuk ishte vendim i befasish\u00ebm. Dit\u00ebn q\u00eb botova librin e fundit \u201cSh\u00ebndet\u00ebsia jon\u00eb, si do ta doja\u201d n\u00eb vitin 2013, i fundit i nj\u00eb trilogjie kur zyrtarisht dola nga institucionet publike n\u00eb pension, paralajm\u00ebrova se ky \u00ebsht\u00eb libri im i fundit i p\u00ebrkushtuar sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb. Dhe dihet q\u00eb pensionist\u00ebt pas k\u00ebsaj tregojn\u00eb kujtime. Un\u00eb po rr\u00ebfej p\u00ebrjetimet, ndjenjat dhe interpretimet e viteve t\u00eb kaluara.<\/p>\n S\u00eb fundi, lidhur me motivin e shkrimit t\u00eb k\u00ebtij libri duhet t\u00eb them se misioni dhe objektivat e mjek\u00ebsis\u00eb si shkenc\u00eb kan\u00eb evoluar dhe kan\u00eb dal\u00eb nga kufiri thjesht t\u00eb biologjis\u00eb dhe t\u00eb s\u00ebmundjeve, p\u00ebr t\u2019u shtrir\u00eb edhe n\u00eb fusha t\u00eb reja, si ato sociologjike, psikologjike, kulturore dhe ekonomike. N\u00eb fokusin e saj jan\u00eb tani gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb edhe problemet e sh\u00ebndetit t\u00eb popullat\u00ebs, i cili, nga ana e tij, \u00ebsht\u00eb i varur prej sistemeve sh\u00ebndet\u00ebsore. Por ky \u00ebsht\u00eb i determinuar nga sistemi politiko-shoq\u00ebror n\u00eb kuptimin e aft\u00ebsive t\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb minimizuar elementet ky\u00e7e negative, si varf\u00ebria, padituria dhe padrejt\u00ebsia.<\/p>\n Duke hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb t\u00eb re, me rr\u00ebfimin e ngjarjeve politiko-shoq\u00ebrore t\u00eb personazheve, por edhe individuale t\u00eb personave e familjeve t\u00eb asaj kohe, ish-pacient\u00eb apo ish-personalitete t\u00eb njohura e t\u00eb fuqishme, nuk pat\u00ebt droj\u00eb se mos l\u00ebndonit ndonj\u00eb prej tyre ose krijonit zhg\u00ebnjim lidhur me miq\u00ebsin\u00eb q\u00eb kishit pasur me ta?<\/strong><\/p>\n E kam th\u00ebn\u00eb q\u00eb n\u00eb hyrje t\u00eb librit, se nuk kam pasur asnj\u00eb synim t\u00eb l\u00ebndoj q\u00ebllimisht asnj\u00ebrin prej tyre. P\u00ebrmendja \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb si protagonist\u00eb t\u00eb ngjarjeve, por duke respektuar deontologjin\u00eb dhe etik\u00ebn mjek\u00ebsore. Nuk ka asnj\u00eb em\u00ebr diagnoze n\u00eb lib\u00ebr, p\u00ebrve\u00e7 atyre si diabeti apo infarkti, q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb shpallura zyrtarisht n\u00eb publik q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Nuk ka asnj\u00eb ofez\u00eb, asnj\u00eb shpifje, asnj\u00eb p\u00ebr\u00e7mim, asnj\u00eb etiketim p\u00ebr\u00e7udnues dhe ofendues p\u00ebr ask\u00ebnd.<\/p>\n Kat\u00ebr citatet n\u00eb fillim t\u00eb librit jan\u00eb esenciale p\u00ebr t\u00eb kuptuar objektivat dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e pritshme prej k\u00ebtij rr\u00ebfimi. E para e Ismailit, e th\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb Itali: \u201cBesonin, mendonin se ishin dikush, por nuk ishin \u2026\u201d. Prej k\u00ebtej \u00e7do d\u00ebshir\u00eb e mir\u00eb, \u00e7do rr\u00ebfim i sinqert\u00eb nga t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb i ndihmon ata t\u00eb njohin m\u00eb sakt\u00eb dhe m\u00eb v\u00ebrtet\u00ebsisht veten, \u00ebsht\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb tyre.<\/p>\n E dyta, th\u00ebnia e Zhakline Kenedit: \u201cKa dallim mes asaj q\u00eb njer\u00ebzit besojn\u00eb dhe asaj q\u00eb un\u00eb di si t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u201d. Ky dallim ekziston edhe n\u00eb rastin e njohjes dhe informimit t\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetave t\u00eb Bllokut n\u00eb raport me keqinformimet dhe paragjykimet e mundshme ndaj tij. Rr\u00ebfimi im mendoj se \u00ebsht\u00eb i dobish\u00ebm, sepse synon t\u00eb sjell\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetat ashtu si\u00e7 i di dhe i kam besuar un\u00eb.<\/p>\n E treta, nga nj\u00eb shkrimtar bashk\u00ebkohor francez: \u201cFotografit\u00eb nuk i tregojn\u00eb t\u00eb gjitha. Tregojn\u00eb vet\u00ebm aspektet e dukshme sip\u00ebrfaq\u00ebsore\u201d. Rr\u00ebfimi im, fal\u00eb mund\u00ebsive pran\u00eb tyre, dep\u00ebrton edhe n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb ngjarjeve, por edhe t\u00eb personazheve.<\/p>\n S\u00eb fundi, fjal\u00ebt e Franc Kafk\u00ebs n\u00eb goj\u00ebn e personazhit mjek: \u201cT\u00eb shkruash receta \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb, por \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb njoh\u00ebsh njer\u00ebzit\u201d. Kjo ndihmon t\u00eb mir\u00ebkuptohem si mjek, n\u00ebse rr\u00ebfimi im nuk \u00ebsht\u00eb aq i plot\u00eb, ose aq i sakt\u00eb n\u00eb portretizimin e personazheve t\u00eb k\u00ebtij libri.<\/p>\n Ju keni qen\u00eb mjek personal i Enver Hoxh\u00ebs, keni konsultuar episodikisht si mjek edhe t\u00eb tjer\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs, Mehmet Shehun, Hysni Kapon, Nexhmije Hoxh\u00ebn etj. Perse nuk ia p\u00ebrkushtuat librin pacientit kryesor, Enverit, ndaj t\u00eb cilit ka m\u00eb shum\u00eb kuriozitet, sepse ishte ai diktatori, apo nuk ishte i till\u00eb p\u00ebr ju?<\/strong><\/p>\n Q\u00eb Enveri ishte diktator dhe q\u00eb regjimi ishte i vet\u00ebshpallur publikisht diktatur\u00eb e proletariatit ose diktatur\u00eb e shumic\u00ebs ndaj pakic\u00ebs, k\u00ebto jan\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohura nga t\u00eb gjith\u00eb. N\u00eb hyrje t\u00eb librit, por edhe n\u00eb kapitujt e fundit t\u00eb tij, kam shtjelluar se \u00e7far\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte Enveri politikisht dhe ideologjikisht, por nuk kam l\u00ebn\u00eb pa ekspozuar edhe disa elemente t\u00eb tij si pacient, natyrisht k\u00ebto pa shkelur kodin e etik\u00ebs mjek\u00ebsore.<\/p>\n Ai ishte pacient bashk\u00ebpunues, mua m\u00eb ka ofruar besim e mir\u00ebnjohje dhe un\u00eb i ruaj si mjek sentimentet reciproke p\u00ebr t\u00eb si njeri, si person. Por kam menduar se m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi ishte t\u00eb rr\u00ebfeja p\u00ebr sistemin e at\u00ebhersh\u00ebm lidhur me mend\u00ebsit\u00eb, aktet, ndjenjat dhe sjelljen e nj\u00eb s\u00ebr\u00eb protagonist\u00ebve i t\u00eb cil\u00ebve blloku ishte simbol. Diktaturat, ndryshe nga diktator\u00ebt, nuk vdesin as zhduken bashk\u00eb me ta.<\/p>\n Diktaturat nuk jan\u00eb thjesht nj\u00eb filan diktator me at\u00eb apo k\u00ebt\u00eb em\u00ebr, jan\u00eb mend\u00ebsi q\u00eb bazohen n\u00eb besime, ide dhe paragjykime. Ato ndryshojn\u00eb form\u00eb, sipas terrenit, por jo thelbin e tyre, i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendrim pushteti n\u00eb nj\u00eb dor\u00eb dhe ushtrimi i tij me propagand\u00eb dhe forc\u00eb.<\/p>\n Bien n\u00eb sy dy elemente t\u00eb reja n\u00eb p\u00ebrfytyrimin e publikut p\u00ebr at\u00eb koh\u00eb dhe at\u00eb regjim. Jeni p\u00ebrqendruar te dy personazhe kryesore, Ramiz Alia dhe Nexhmije Hoxha. T\u00eb parin duket sikur e faj\u00ebsoni m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb dyt\u00ebn, \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e kund\u00ebrta e asaj q\u00eb njer\u00ebzit deri m\u00eb tani kan\u00eb besuar? \u00cbsht\u00eb sentimentaliz\u00ebm ndaj Nexhmijes prej mosh\u00ebs, apo gjykim m\u00eb i balancuar nga ana emocionale ndaj saj?<\/strong><\/p>\n Ata t\u00eb dy i b\u00ebri personazhe kryesore t\u00eb librit \u201cBlloku\u201d fakti q\u00eb jetuan edhe periudh\u00ebn e r\u00ebnies s\u00eb regjimit, t\u00eb cil\u00ebn pat\u00ebn ngritur dhe mbrojtur gjat\u00eb gati kat\u00ebr dekadave. Ata, dhe gjat\u00eb jet\u00ebs n\u00eb at\u00eb regjim, pat\u00ebn bashk\u00ebpunuar shum\u00eb ngusht\u00eb n\u00eb fush\u00ebn ideologjike. Dallimi q\u00ebndronte se Ramizi ishte zyrtarisht prezent dhe an\u00ebtar n\u00eb t\u00eb gjitha instancat m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb vendimmarrjeve.<\/p>\n Disa prej t\u00eb cilave rezultuan katastrofike p\u00ebr fatet e vendit. Ishte an\u00ebtar i Byros\u00eb Politike, an\u00ebtar i sekretariatit t\u00eb Komitetit Qendror, pastaj dhe President i vendit, kurse Nexhmija ishte thjesht an\u00ebtare e Komitetit Qendror t\u00eb Partis\u00eb, forum q\u00eb miratonte verb\u00ebrisht vendimet q\u00eb merrnin instancat m\u00eb t\u00eb larta.<\/p>\n Pas vdekjes e Enverit u duk sikur ata t\u00eb dy do ta udh\u00ebhiqnin vendin dhe partin\u00eb si duhet. Kjo ishte utopi. N\u00eb regjime t\u00eb tilla totalitare, si thot\u00eb Xhorxh Oruelli, ka vet\u00ebm nj\u00eb \u201cBig Brother\u201d. Ramizi, gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs, e pati mb\u00ebshtetjen e Nexhmijes, deri dhe n\u00eb kuror\u00ebzimin e tij si i pari i vendit. Nd\u00ebrsa n\u00eb maj\u00eb t\u00eb pushtetit, Ramizi b\u00ebri akte tin\u00ebzare, si ndaj partis\u00eb dhe ndaj Nexhmijes. Ato un\u00eb i kam paraqitur ashtu si\u00e7 i kam kuptuar dhe interpretuar.<\/p>\n N\u00eb lib\u00ebr nuk ka mbrojte t\u00eb Nexhmijes p\u00ebr ato akte q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e saj, por ka denoncim t\u00eb rasteve kur tek ajo jan\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb spontanisht apo n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb q\u00ebllimshme faje dhe akte q\u00eb nuk i ka pas gjeneruar Nexhmija, sepse nuk ka qen\u00eb an\u00ebtare n\u00eb ato poste vendimmarr\u00ebse. Bindja ime ishte q\u00eb Nexhmija nuk ishte Enver. Ajo nuk e donte ndryshimin, por nuk e pengoi Ramizin n\u00eb reformim, sepse nuk kishte fuqi, por nuk kishte as edhe vizion, energji dhe aft\u00ebsi. Faj\u00ebsimi prioritar i Nexhmijes, n\u00eb kuptimin tim, ishte strategji q\u00eb Ramizi t\u00eb pranohej si e keqja m\u00eb e mir\u00eb. Ramizi, n\u00eb mos e krijoi vet\u00eb, e lejoi t\u00eb p\u00ebrhapej ai paragjykim.<\/p>\n N\u00eb vler\u00ebsimin tim Ramizi kishte veti pozitive intelektuale dhe qytetare, por kishte probleme me karakterin, integritetin dhe besueshm\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n N\u00eb librin e Ramiz Alis\u00eb \u201cEnveri yn\u00eb\u201d, \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb vler\u00ebsim pozitiv i Enverit posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr ju, si mjek personal i tij: \u201cMua t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb m\u00eb ndjek\u00eb Isufi\u201d. T\u00eb gjith\u00eb diktator\u00ebt njihen p\u00ebr frik\u00ebn se mos njer\u00ebzit af\u00ebr tyre e tradhtojn\u00eb ose e helmojn\u00eb? Keni pikasur ndonj\u00eb shenj\u00eb dyshimi t\u00eb till\u00eb ndaj teje gjat\u00eb vizitave mjek\u00ebsore ose kontakteve me t\u00eb? P\u00ebrse mendoni se ai ju pranoi dhe ju besoi kaq shum\u00eb vite sh\u00ebndetin dhe jet\u00ebn e tij?<\/strong><\/p>\n P\u00ebrgjigjen duhet ta jepte ai vet\u00eb. Por, s\u00eb pari, le t\u00eb sqarojm\u00eb se kujdesi mjek\u00ebsor ndaj tij kryhej jo vet\u00ebm nga un\u00eb, por nga i gjith\u00eb ekipi i posa\u00e7\u00ebm kompleks, mjek\u00eb e infermier\u00eb, n\u00eb harmoni dhe transparenc\u00eb mes nesh. Ai pati besim te secili prej tyre, tek infermieret q\u00eb i jepnin barnat, kuzhinieri q\u00eb i p\u00ebrgatiste ushqimin, apo oficer\u00ebt q\u00eb rrinin gjat\u00eb 24 or\u00ebve brenda sht\u00ebpis\u00eb, pra g\u00ebzonin t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin besim.<\/p>\n Nd\u00ebrkoh\u00eb, ndjesia ime ishte se ai kishte aft\u00ebsi hetuese psikologjike t\u00eb shprehura n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disi t\u00eb sofistikuar. Kishte dyshime dhe paragjykime si t\u00eb gjith\u00eb, por ndoshta hetonte dhe mblidhte argumente. Un\u00eb nuk jam ndier i dyshuar ndonj\u00ebher\u00eb. Pozitive ishte q\u00eb nuk jetonte me s\u00ebmundjet n\u00eb kuptimin e manjerizmave ndaj tyre, por as nuk na lejonte ne mjek\u00ebt t\u2019i p\u00ebrdornim ato apo rreziqet e tyre si metod\u00eb ose presion p\u00ebr ta v\u00ebn\u00eb jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij n\u00ebn vart\u00ebsin\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n \/liberale<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rr\u00ebfimet e ish-mjekut personal t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, kan\u00eb ngjallur debate. A duhet ta shkruante prof. Isuf Kalo librin \u201cBlloku\u201d? A duhet t\u2019i tregonte ai t\u00eb v\u00ebrtetat e tij n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn q\u00eb p\u00ebr gati gjysm\u00eb shekulli udh\u00ebhoqi Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste? N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb dh\u00ebn\u00eb gazetares Alda Bardhyli t\u00eb gazet\u00ebs \u201cLiberale\u201d,\u00a0Kalo, nj\u00ebher\u00ebsh dhe dekani themelues i Fakultetit t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14349,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"yoast_head":"\n