Nga Stephen Groening<\/p>\n
Shtat\u00ebdhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, Erik Bler, duke shkruar n\u00ebn pseudonimin Xhorxh Oruell, botoi romanin \u201c1984\u201d, q\u00eb sot konsiderohet si nj\u00eb klasik i zhanrit fiksion dystopian. Romani tregon historin\u00eb e Uinston Smithit, nj\u00eb mesoburr\u00eb dhe burokrat i paaft\u00eb q\u00eb jeton n\u00eb Oqeani, vend q\u00eb mbik\u00ebqyret vazhdimisht nga autoritetet.<\/p>\n
Edhe pse atje nuk ka ligje, ekziston nj\u00eb forc\u00eb policore, \u201cPolicia e Mendimit\u201d, dhe postera gjigant\u00eb u kujtojn\u00eb banor\u00ebve se \u201cV\u00ebllai i Madh po t\u00eb shikon\u201d. Smith punon n\u00eb Ministrin\u00eb e s\u00eb V\u00ebrtet\u00ebs, dhe puna e tij \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb rishkruaj\u00eb raporte n\u00eb gazetat e s\u00eb kaluar\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrputhje me realitetin aktual. Smith jeton n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb vazhdueshme pasigurie; ai nuk \u00ebsht\u00eb i sigurt se jeton n\u00eb fakt n\u00eb vitin 1984.<\/p>\n
Megjith\u00ebse narrativa zyrtare, \u00ebsht\u00eb se Oqeania ka qen\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Eurazin\u00eb, Smith \u00ebsht\u00eb i sigurt se vet\u00ebm pak vite m\u00eb par\u00eb ata kishin qen\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Azin\u00eb Lidnore, q\u00eb tanim\u00eb \u00ebsht\u00eb shpallur aleati i tyre i vazhduesh\u00ebm dhe besnik.<\/p>\n
Shoq\u00ebria e portretizuar n\u00eb librin \u201c1984\u201d, \u00ebsht\u00eb ajo n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kontrolli social, ushtrohet n\u00ebp\u00ebrmjet dezinformimit dhe mbik\u00ebqyrjes. Si nj\u00eb studiues i televizionit dhe kultur\u00ebs s\u00eb ekranit, un\u00eb mendoj se teknikat dhe teknologjit\u00eb e p\u00ebrshkruara n\u00eb at\u00eb roman, jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb pranishme edhe n\u00eb bot\u00ebn e sotme.<\/p>\n
Nj\u00eb nga teknologjit\u00eb kryesore t\u00eb mbik\u00ebqyrjes n\u00eb roman, \u00ebsht\u00eb \u201ctele-ekrani\u201d, nj\u00eb pajisje shum\u00eb e ngjashme me televizionin ton\u00eb. Ai kap vet\u00ebm nj\u00eb kanal q\u00eb transmeton edicione lajmesh, spote propagandistike dhe k\u00ebshilla mbi mir\u00ebq\u00ebnien e qytetar\u00ebve. Ai ndryshon nga televizioni yn\u00eb n\u00eb dy aspekte thelb\u00ebsore:\u00cbsht\u00eb e pamundur t\u00eb fiket, dhe ekrani i sheh shikuesit, ashtu si shikuesit e shohin at\u00eb.<\/p>\n
Pra tele-ekrani, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebherazi televizion dhe nj\u00eb kamera q\u00eb survejon. N\u00eb roman, Smith nuk \u00ebsht\u00eb asnj\u00ebher\u00eb i sigurt n\u00ebse po p\u00ebrgjohet apo jo p\u00ebrmes ekranit. Tele-ekrani i Oruell u bazua n\u00eb teknologjit\u00eb e para t\u00eb televizionit para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, dhe v\u00ebshtir\u00eb se mund t\u00eb shihet si nj\u00eb fanta-shkenc\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb Gjermanin\u00eb e viteve 1930, funksiononte sistemi i transmetimeve televizive, nd\u00ebrsa programet e rregullta ishin duke u transmetuar edhe n\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, Britanis\u00eb s\u00eb Madhe dhe Franc\u00ebs. Interpretimi dominues i \u201c1984\u201d, ka qen\u00eb ai i nj\u00eb parashikimi t\u00eb tmerrsh\u00ebm, i asaj q\u00eb mund t\u00eb ndodhte n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n
Sipas eseistit t\u00eb ndjer\u00eb italian Umberto Eko, \u201ct\u00eb pakt\u00ebn tre t\u00eb kat\u00ebrtat e asaj q\u00eb rref\u00ebn Oruell, nuk jan\u00eb utopi, por histori\u201d. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, studiuesit kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se sa qartazi e p\u00ebrshkruan t\u00eb tashmen ky roman. Kur u shkrua n\u00eb vitin 1949, amerikan\u00ebt shihnin mesatarisht 4 or\u00eb e gjysm\u00eb televizion n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2009, ata shihnin gati 2 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb. N\u00eb vitin 2017, informacioni i transmetuar nga ekranet televizive, dominonte nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb jet\u00ebs sociale dhe psikologjike t\u00eb njer\u00ebzve. Studiuesi Mark Miler, argumentoi se si slogani i famsh\u00ebm nga libri \u201cV\u00ebllai i Madh po t\u00eb shikon\u201d, u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb format televiziv.<\/p>\n
Ai thot\u00eb se televizioni n\u00eb Shtetet e Bashkuara, p\u00ebsoi nj\u00eb lloj konformiteti t\u00eb ndrysh\u00ebm nga ai q\u00eb paraqitet n\u00eb roman. N\u00eb roman, tele-ekrani \u00a0shfryt\u00ebzohej p\u00ebr t\u00eb prodhuar konformitetin ndaj Partis\u00eb. Sot televizioni prodhon konformitet me nj\u00eb sistem t\u00eb shfrenuar t\u00eb konsumit, p\u00ebrmes reklamimit dhe p\u00ebrqendrimit t\u00eb v\u00ebmendjes tek t\u00eb pasurit dhe t\u00eb famshmit.<\/p>\n
Gjithashtu ai nxit produktivitetin e pafund\u00ebm, n\u00ebp\u00ebrmjet mesazheve mbi kuptimin e suksesit dhe virtytet e pun\u00ebs s\u00eb madhe. Shum\u00eb shikues, konformohen duke e krahasuar veten me at\u00eb q\u00eb shohin n\u00eb televizion, si n\u00eb veshje, marr\u00ebdh\u00ebnie dhe sjellje. Sipas Milerit, televizioni ka \u201cvendosur standardin e vet\u00eb-analizimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb vetes\u201d.<\/p>\n
Shqet\u00ebsimi paranojak q\u00eb ka Smith n\u00eb roman \u2013 se \u00e7do veprim apo mendim i gabuar do t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi \u2018Policin\u00eb e Mendimit\u2019- shfaqet sot n\u00eb form\u00ebn e \u201cvigjilenc\u00ebs obsesive\u201d t\u00eb shikuesit t\u00eb televizionit. Pra shikuesit kontrollojn\u00eb veten, p\u00ebr t\u2019u siguruar n\u00ebse jan\u00eb si t\u00eb tjer\u00ebt q\u00eb shohin n\u00eb ekran.<\/p>\n
Studiuesi Xhoshua Mejrovic, thot\u00eb se treguar se llojet e programeve q\u00eb mbizot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb televizionet amerikane \u2013 lajmet, komedit\u00eb, dramat, e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb normale v\u00ebzhgimin e e jet\u00ebs private t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve. Nd\u00ebrkoha ka nj\u00eb shtim vazhduesh\u00ebm t\u00eb emisioneve t\u00eb formatit \u201creality TV\u201d, ku m\u00eb i spikaturi n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn ka titullin \u201cBig Brother\u201d, dhe evokon enkas romanin \u201c1984\u201d.<\/p>\n
Por \u201cBig Brother\u201d, \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb eksperiment mbi kontrollimin dhe modifikimin e sjelljes njer\u00ebzore. Duke u k\u00ebrkuar pjes\u00ebmarr\u00ebsve t\u00eb b\u00ebjn\u00eb publike jet\u00ebn e tyre private, shfaqje t\u00eb tilla inkurajojn\u00eb vet\u00ebvler\u00ebsimin, dhe sjelljen sipas disa normave ose roleve t\u00eb perceptuara sociale, q\u00eb i sfidojn\u00eb normat e perceptuara .<\/p>\n
Eksperimente t\u00eb tilla, zhvilloi dikur psikologu i njohur amerikan Stanli Milgram, ku ai zbuloi se nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e pjes\u00ebmarr\u00ebsve, iu bind\u00ebn edhe pse me nj\u00eb far\u00eb ngurrimi, udh\u00ebzimeve nga nj\u00eb figur\u00eb e autorizuar p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar nj\u00eb person tjet\u00ebr. Nd\u00ebrkoh\u00eb emisionet televizive bashk\u00ebkohore, nuk i urdh\u00ebrojn\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsit t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb direkt nj\u00ebri-tjetrin.<\/p>\n
Por ato zhvillohen si nj\u00eb eksperiment social n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, q\u00eb shpesh p\u00ebrfshin nj\u00eb rivalitet t\u00eb ashp\u00ebr. Sot ashtu si tek romani, mbik\u00ebqyrja me kamera \u00ebsht\u00eb e pranishme kudo. Kamerat ekzistojn\u00eb gati \u00e7do aspekt t\u00eb jet\u00ebs, nga rrjetet e transportit, shkollat, supermarketet , spitalet dhe trotuaret publike, p\u00ebr t\u00eb mos p\u00ebrmendur punonj\u00ebsit e policis\u00eb.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb kulture t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb televizionit, gj\u00eb q\u00eb e ka shtyr\u00eb kriminologun norvegjez Tomas Matiesen ta quaj\u00eb \u201cshoq\u00ebria e shikuesve\u201d, \u200b\u200bn\u00eb t\u00eb cilin shum\u00eb njer\u00ebz shohin disa t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebr Matiesen, kjo lloj shoq\u00ebrie \u00ebsht\u00eb thjesht ana tjet\u00ebr e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb mbikqyrjes, e p\u00ebrshkruar n\u00eb romanin e Oruell.<\/p>\n
The Conversation \u2013 Bota.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Stephen Groening Shtat\u00ebdhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, Erik Bler, duke shkruar n\u00ebn pseudonimin Xhorxh Oruell, botoi romanin \u201c1984\u201d, q\u00eb sot konsiderohet si nj\u00eb klasik i zhanrit fiksion dystopian. Romani tregon historin\u00eb e Uinston Smithit, nj\u00eb mesoburr\u00eb dhe burokrat i paaft\u00eb q\u00eb jeton n\u00eb Oqeani, vend q\u00eb mbik\u00ebqyret vazhdimisht nga autoritetet. Edhe pse atje nuk ka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13538,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[11,3,14,15,19],"tags":[],"yoast_head":"\n