Nga Alessia Marcocci<\/p>\n
Femra t\u00eb frik\u00ebsuara, meshkuj guximtar\u00eb. P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb gjinia fem\u00ebrore, ka mbajtur p\u00ebrcaktorin \u201ce dob\u00ebt\u201d, n\u00eb krahasim me mbiemrin \u201ci fort\u00eb\u201d p\u00ebr mashkullin, duke n\u00ebnkuptuar gjithashtu nj\u00eb prirje t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr t\u00eb rrezikuar nga ana e grave krahasuar me burrat, si n\u00eb karrier\u00eb, ashtu edhe n\u00eb jet\u00ebn private.<\/p>\n
Nj\u00eb faktor q\u00eb nxirret n\u00eb pah nga studime t\u00eb ndryshme, dhe q\u00eb disa e lidhin gjithashtu edhe me diferencat n\u00eb paga, n\u00eb pabarazin\u00eb e pun\u00ebs, q\u00eb ende ekzistojn\u00eb mes meshkujve dhe femrave. Por sa mund ta konsiderojm\u00eb k\u00ebt\u00eb prirje t\u00eb lindur, dhe sa \u00ebsht\u00eb produkt i edukimit dhe kultur\u00ebs?<\/p>\n
A jan\u00eb k\u00ebto dallime gjinore, t\u00eb bazuara n\u00eb nj\u00eb fakt biologjik, apo pasoj\u00eb e nj\u00eb modeli kulturor, t\u00eb stereotipit q\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb vdes\u00eb?<\/p>\n
Nga se \u00ebsht\u00eb shkaktuar ky hendek gjinor? Nj\u00eb studim i fundit, i botuar n\u00eb revist\u00ebn \u201cPnas\u201d, tregon se jan\u00eb n\u00eb fakt kultura dhe arsimimi, ato q\u00eb formojn\u00eb prirjen ndaj rrezikut dhe se t\u00eb pakt\u00ebn tek f\u00ebmij\u00ebt, \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb ndikohen k\u00ebto q\u00ebndrime.<\/p>\n
Meshkuj dhe femra nga kultura t\u00eb ndryshme<\/p>\n
Elen M.Liu dhe Sharon Xuejing Zuo, respektivisht studiuese nga Universiteti i Hjustonit n\u00eb SHBA dhe Universitetit Fudan n\u00eb Shangai, Kin\u00eb, kan\u00eb studiuar evolucionin e k\u00ebsaj sjelljeje tek rreth 500 nx\u00ebn\u00ebs \u2013 nga klasat fillore tek t\u00eb mesme- n\u00eb nj\u00eb shkolle n\u00eb provinc\u00ebn Junan n\u00eb Kin\u00eb, q\u00eb i p\u00ebrket komuniteteve t\u00eb ndryshme:nj\u00eb matriarkal (Mosuo) dhe tjetri patriarkal (Han).<\/p>\n
P\u00ebr shembull, n\u00eb mesin e komunitetit Mosuo, jan\u00eb grat\u00eb ato q\u00eb kan\u00eb rol udh\u00ebheq\u00ebs n\u00eb politik\u00eb, n\u00eb zgjedhjet ekonomike dhe n\u00eb edukimin e f\u00ebmij\u00ebve. P\u00ebr t\u00eb v\u00ebzhguar sjelljen e djemve, hulumtueset i p\u00ebrfshin\u00eb djemt\u00eb n\u00eb nj\u00eb lotari me nj\u00eb zgjedhje mes dy opsioneve, dhe me shanse t\u00eb ndryshme p\u00ebr t\u00eb fituar:nga \u00e7mimet identike p\u00ebr t\u00eb dy zgjedhjet, tek alternativa \u201c\u00e7mim ose asnj\u00eb \u00e7mim\u201d.<\/p>\n
Eksperimentet u organizuan n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb, q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt m\u00eb pak t\u00eb prirur ndaj rrezikut, t\u00eb zgjidhnin opsionin m\u00eb t\u00eb sigurt (\u00e7mim ekuivalent p\u00ebr secil\u00ebn zgjedhje), nd\u00ebrsa ata q\u00eb prireshin t\u00eb rrezikonin m\u00eb shum\u00eb, e provuan fatin me an\u00eb t\u00eb lotaris\u00eb p\u00ebr t\u00eb maksimizuar fitimet e tyre, madje duke pranuar mund\u00ebsin\u00eb e t\u00eb mos-fituarit ndonj\u00eb gj\u00eb. Shp\u00ebrblimet p\u00ebr para u zvog\u00ebluan, dhe ishin brenda buxhetit t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Ndaj me parat\u00eb e fituara, ata mund t\u00eb blinin fletore ose akullore.<\/p>\n
Prirja p\u00ebr t\u00eb rrezikuar ndikohet nga shumica<\/p>\n
N\u00eb fillim, studiuesit v\u00ebzhguan f\u00ebmij\u00ebt e komunitetit Mosuo. Aty femrat ishin m\u00eb t\u00eb prirura ndaj rrezikut, sesa meshkujt. P\u00ebrkundrazi, n\u00eb mesin e f\u00ebmij\u00ebve Han, ishin meshkujt ishin m\u00eb guximtar\u00eb sesa femrat. Por me kalimin e koh\u00ebs, dallimet midis vajzave Mosuo, m\u00eb t\u00eb prirura ndaj veprimeve q\u00eb bartin rreziqe, dhe femrave t\u00eb komunitetit Han q\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb kujdesshme, u zvog\u00ebluan.<\/p>\n
Duke qen\u00eb s\u00eb bashku, shkruajn\u00eb Liu dhe Zuo, q\u00ebndrimet e vajzave:t\u00eb parat u b\u00ebn\u00eb m\u00eb pak e guximshme, t\u00eb dytat m\u00eb shum\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb, e pranojn\u00eb studiueset, sesa mbeten k\u00ebto ndryshime me kalimin e koh\u00ebs.<\/p>\n
\u201cPas kalimit t\u00eb koh\u00ebs n\u00eb nj\u00eb mjedis kryesisht t\u00eb komunitetit Han \u2013 thuhet nd\u00ebr t\u00eb tjera n\u00eb artikullin studimor \u2013 f\u00ebmij\u00ebt Mosuo, kan\u00eb adoptuar preferencat e rrezikut t\u00eb shumic\u00ebs. Kjo tregon n\u00eb fakt se q\u00ebndrimi q\u00eb ne kemi ndaj rrezikut, \u00ebsht\u00eb i form\u00ebsuar nga kultura ku b\u00ebjm\u00eb pjes\u00eb, dhe mund t\u00eb ndryshoj\u00eb sipas kontekstit shoq\u00ebror\u201d.<\/p>\n
GalileoNet \u2013 Bota.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Alessia Marcocci Femra t\u00eb frik\u00ebsuara, meshkuj guximtar\u00eb. P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb gjinia fem\u00ebrore, ka mbajtur p\u00ebrcaktorin \u201ce dob\u00ebt\u201d, n\u00eb krahasim me mbiemrin \u201ci fort\u00eb\u201d p\u00ebr mashkullin, duke n\u00ebnkuptuar gjithashtu nj\u00eb prirje t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr t\u00eb rrezikuar nga ana e grave krahasuar me burrat, si n\u00eb karrier\u00eb, ashtu edhe n\u00eb jet\u00ebn private. Nj\u00eb faktor q\u00eb nxirret […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12124,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"yoast_head":"\n